අංගූරි මගේ අසල්වැසියාගේ අලුත් මනමාලියයි. හැම මනමාලියක්ම අලුත් වූවත් ඈ නම් කීප ආකාරයකට අලුත් සේ සැලකිය හැකි විය. ඇගේ සැමියා පෙරදී විවාහ වී සිටි බැවින් ඔහු නම් කසාදය යන විෂයට ආධුනිකයෙක් නොවිණි. මීට අමතරව ඔවුහු විවාපත්ව වසර කීපයක් යනතුරු අංගූරි ව නිවසට කැඳවාගෙන ඒමට නොහැකි වූ බැවින් ‘අලුත්’ යන විශේෂණය ඇයට තවත් ගැලපුණි.
මීට සය වසරකට පෙරදී ප්රභාති තම පළමු බිරිඳගේ ආදාහනයට සිය ගමට ගියේය. අවමඟුල් කටයුතු අවසාන වූ පසු අංගූරි ගේ පියා ප්රභාතිව සොයා විත් ඔහුගේ තෙත තුවාය මිරිකා ඔහු වෙත ගෙනහැර පෑවේය. මෙහි අදහස වූයේ ‘ඔබේ කඳුළු මෙලෙස පිසදමමි’ යන්නයි. අඩියක් හමාරක් දිග තුවායක් පෙඟෙන්නට කඳුළු හෙලිය හැකි මිනිසෙකු මේ මිහිපිට නොමැති අතර ඉහත කී තුවාය තෙත බරිත වී තිබුණේ ප්රභාති ස්නානයෙන් පසු ඇඟ පිස දැමීමෙනි. නමුත් නාඹර දියණියක් ඇති පියෙකු මෙලෙස වැන්දඹු පිරිමියෙකුගේ තුවායක් මිරිකා හැරීමෙන් ‘මියගිය ඔබගේ බිරිඳගේ තැන ගැනීමට මගේ දියණිය ඔබට දෙමි. තව දුරටත් ශෝක නොවෙන්න’ වැනි අදහසක් ගම්ය විය.
ඉතින් අංගූරි ප්රභාතිගේ මනාලිය වූයේ එලෙසයි. නමුත් ඇයව නිවසට කැඳවාගෙන ඒම පස් වසරකින් ප්රමාද කිරීමට සිදු වූයේ ඇගේ වයසත්, ඇගේ මවගේ අංශභාග තත්ත්වයත් සැලකීමෙනි. පැමිණි මුල් කාලයේදී ඈ කිසිවකුගේ බැල්මට හසු නොවන පරිදි පර්දාවෙන් මුහුණ වසා සිටියාය. නමුත් කාලය ගත වෙද්දී, ක්රම ක්රමයෙන්, අනෙත් හින්දු කාන්තාවන් කළ පරිද්දෙන් ඈ ඉන් තම හිස පමණක් වසන්නට පුරුදු වූවාය. අංගූරිගේ දසුන සිත පිනවන්නක් විය, ඇගේ සිනාව මිණි කිංකිණි දහසක හඬට සමාන විය. තම රිදී අභරණ ගැන උද්දාමයෙන් පසු වූ අංගූරි, ඒවා පැළඳුවේ ඉමහත් සතුටිනි. ඈ කළ කී හැම දෙයක්ම ඒවායේ දිස්නයත්, ඒවා එකට ගැටීමෙන් උපදින හඬත් තීව්ර කිරීමේ අරමුණින් විය.
ගිම්හාන ඍතුව උදාවෙද්දී කාලගුණය ක්රම ක්රමයෙන් උණුසුම් විය. මේ නිසා අංගූරිද වැඩි කාලයක් නිවසින් පිටත ගත කරන්නට විය. මගේ නිවස ඉදිරිපස විශාල කොහොඹ ගස් කීපයක් වූ අතර ඒ අසල අත් හරින ලද ළිඳක් ද විය. මේ අවට සිසිලසක් තිබුණු බැවින් ඈ එහි ගැවසීමට ප්රිය කළාය.
“ලොකු නෝනා මොකක්ද කියවන්නේ?”
දිනක් මා කොහොඹ ගසක සෙවනේ පොතක් කියවමින් සිටියදී අංගූරි මා වෙත පැමිණ ඇසුවාය.
“ඔයාටත් ඕනද කියවන්න?”
“මම කියවන්න දන්නේ නැහැනේ”
“කියවන්න ඉගෙන ගන්න ඕනද?”
“අපොයි එපා!”
“ඒ මොකද? කියවන්න ඉගෙන ගන්න එකේ වැරැද්ද මොකක්ද?”
“ගෑනු කියවන එක පවක්!”
“එතකොට පිරිමි?”
“එයාලට ඒක පවක් නෙමෙයි.”
“කවුද ඔයාට මේ විකාර කිව්වේ?”
“මම දන්නවා”
“ඉතින් මම මේ කියවන්නේ, එහෙනම් මම පව් පුරවාගන්නවා වෙන්න ඇති”
“නගරේ ගෑනු අයට ඒක පවක් නෙමෙයි, ගමේ අයට විතරයි”
මීට අප දෙදෙනාම සිනාසුනෙමු. තමා අසා ඇති දේවල් ප්රශ්න කිරීමට ඈ උගෙන තිබුණේ නැත. ඈ විශ්වාස කළ දේවල් ඈට සැනසිල්ල ගෙන දේ නම් ඒ පැවැත්ම විනිශ්චය කරන්නට මා කවුදැයි මට සිතිණි.
අංගූරිගේ තලෙළු පැහැ සිරුරින් නිරතුරුව ප්රහර්ෂයත්, නොසිඳෙන සුන්දර බවත් විහිදුණි. කාන්තා සිරුර අනන ලද පාන් පිටි ගුලියක් වැනි යැයි මා කොතැනක හෝ අසා තිබිණි. ප්රමාණවත් ව අනා නොමැති වීමෙන් බුරුල් වන හෝ උවමනාවට වඩා ඇනීමෙන් ඇලෙන සුළු වන පිටි ගුලි බොහෝ තිබුණත් හරි පදමට අනන ලද ඒවා දක්නට ලැබුණේ කලාතුරකිනි. අංගූරිගේ සිරුර වැටුණේ මේ තෙවෙනි වර්ගයටයි. ඇගේ පේශී වල සෙලවුමේ ලාලිත්යය මට සිහි කැඳවූයේ තදින් වෙලන ලද දඟරයක විභවයයි. ඇගේ මුහුණ, පියයුරු, දෑත, දෙපය ආදී හැම දෙයක්ම මේ අදහස තීව්ර කළ අතර ඇය දැකුම මා තුළ වෙනස්ම ආකාරයක ජීවී -අලස සුවයක් ජනිත කළේ ය. ඉනික්බිති මා ප්රභාති ගැන සිතන්නට විය. වියපත්, මිටි, ඇදවුණු මුවින් යුතු මිනිසෙකු වූ ඔහුගේ සිරුරේ කෘෂ බව ජ්යාමිතියේ පියා වන යුක්ලීඩ් ට පවා හිසරදයක් වන්නට ඉඩ තිබිණි. හදිසියේම විසුළු සහගත සිතිවිල්ලක් මගේ සිතේ ඇඳිනි. ප්රභාති සිටින්නේ අංගූරි ව වසාගෙනයි. එනම් ප්රභාති, අංගූරි නම් පිටි ගුලිය වසන ලද රෙදි කඩ මිස එය රස බලන තැනැත්තා නොවේ. මේ සිතිවිල්ල නිසා මට සිනාවක් නැඟෙන්නට ආ නමුත් මා එය ආයාසයෙන් මැඩ ගත්තේ ඊට හේතුව ඇයට වැටහෙනු ඇතැයි බියෙනි. කතාව වෙනතකට හැරවීමට මම ඇගේ ගමේ මඟුල් යෝජනා කිරීමේ ක්රමය ගැන විමසුවෙමි.
“ගෑනු ළමයෙක් අවුරුදු පහක් හයක් වගේ කාලෙකදී පිරිමියෙක්ගේ දෙපතුලක් අගය කරලා, ඒ කෙනාව තෝරාගත්තාම තමයි කසාද බඳින්නේ.”
“එයා කොහොමද එහෙම තෝරන්නේ?”
“ඒ ගෑනු ළමයාගේ තාත්තා පිරිමි කෙනාගෙන් සල්ලි අරන් එයාගේ දෙපතුල ළඟ මල් තියනවා ගෑනු ළමයාට දකින්න.”
“ඉතින් අන්තිමට බලද්දී ඒ දෙපතුල තෝරාගෙන තියෙන්නේ ගෑනු ළමයාගේ තාත්තා නේ.”
“එයා ඉතින් දුව වෙනුවෙන් නේ ඒක කරන්නේ. අන්තිමේදී දුව නේ තෝරන්නේ.”
“ඉතින් ඒ ළමයා කවදාවත් අර පිරිමියාව හරියට දැකලා නැහැනේ.”
“ඔව් ගෑනු ළමයින්ට එහෙම දකින්න වෙන්නේ නැහැ ඉතින්”
“ඒ කියන්නේ කිසිම ගෑනු ළමයෙක් තමන්ගේ අනාගත සැමියා ව කල් ඇතිව හරියකට දකින්නේ නැහැ කියන එකද?”
“නෑ” කී අංගූරි මඳ වෙලාවක් කල්පනාභරිතව පසු වූවා ය. “ආදරය කරන අය නම් දකිනවා”
“ඔයාගේ ගමේ ගෑනු ළමයින්ට එහෙම ආදර සම්බන්ධතා තියෙනවාද?”
“කීප දෙනෙකුට”
“ඉතින් ඒක පාපයක් හැටියට සැලකෙන්නේ නැද්ද?” පෙරදිනක කාන්තාවන් අකුරු උගෙනීම ගැන ඈ කී දේ සිහිවී මම ඇසුවෙමි.
“නෑ. මෙහෙමනේ ඒක වෙන්නේ, එහෙම එයාලා ආදරෙන් බැඳෙන්නේ ඒ පෙම්වතා ගෑනු ළමයාට වල් පැලෑටියක් කවන නිසානේ.”
“වල් පැලෑටියක්? මොන?”
“කැලේ හැදෙන ජාතියේ එකක්.”
“ඉතින් ඒ බව ගෑනු ළමයා දන්නේ නැද්ද?”
“බුලත්විටක දාලානේ දෙන්නේ. ඒක කෑවාට පස්සේ ඒ ගෑනු ළමයින්ට ඒ පෙම්වතාගෙන් තොර ලෝකයක් නැහැ. මම මේ ඇස් දෙකෙන්ම දැකලා තියෙනවා ඒක වෙනවා.”
“කාවද ඔයා දැක්කේ?”
“මගේ යාලුවෙක්, එයා මට වැඩිය ටිකක් වැඩිමල්”
“ඉතින් මොකද වුණේ?”
“එයා ඒ මනුස්සයා එක්ක නගරයට පැනලා ගියා.”
“ඔයා කොහොමද දන්නේ ඒක වුණේ වල් පැලෑටිය කැවුණු නිසා කියලා?”
“නැතුව ඉතින් වෙන හේතුවක් තියෙන්න පුළුවන්ද? නැත්නම් එයා එහෙම අම්මා තාත්තාව දාලා යයිද? ඒ කොල්ලා නගරයෙන් මගේ යාළුවාට එක එක විසිතුරු බඩු, ඇඳුම්, රසකැවිලි එහෙම ගෙනත් දුන්නා.”
“ඉතින් වල් පැලෑටිය කොහොමද දුන්නේ?”
“රසකැවිලි වල දාලා දෙන්න ඇති. නැත්නම් කොහොමද ඒ ගෑනු ළමයාගේ ආදරේ ගත්තේ?”
“ආදරේ වෙන විදිවලින් ගන්නත් පුළුවන්. ඔයා හිතන්නේ එහෙම වෙන විදි නැද්ද?”
“වෙන විදිහක් නැහැ. එයාගේ අම්මලාට එයාගේ ඒ ගති එපා වෙලා හිටියේ.”
“ඉතින් ඔයා ඔය වල් පැලෑටිය දැකලා තියෙනවද?”
“නෑ ඒක ඈත පළාතකින් ලු ගේන්නේ. මගේ අම්මා නිතරම මට අනතුරු ඇඟෙව්වා කාගෙන්වත් බුලත්විට වත් රසකැවිලි වත් ගන්න එපා කියලා. ඒවාට පිරිමි ඔය වල් පැලෑටිය දායි කියලා.”
“ඔයා නම් හරිම නුවණක්කාරයිනේ. කොහොමද ඉතින් ඔයාගේ යාලුවා ඕකට අහුවුණේ?”
“එයා ඕක කරගත්තේ විහින් දුක්විඳින්න,” ඈ දැඩි ස්වරයෙන් කීවාය. ඉනික්බිති ඇගේ මුව අඳුරු වූයේ මිතුරිය සිහිවූ බැවින් විය හැක. “පව්, අන්තිමට ඒ කෙල්ලට හොඳටම පිස්සු හැදුණා.” ඈ දුක්මුසු ව කීවාය. “කොණ්ඩේ පීරන්නෙත් නැතිව, රෑ තිස්සේ සින්දු කිය කියා..”
“මොන සින්දුද එයා කිව්වේ?”
“මම දන්නේ නැහැ. ඔය වල් පැලෑටිය කැවුන හැමෝම සින්දු කියනවා, ඒවගේම අඬනවා.”
මේ වෙද්දී මේ කතාබහ විඳ දරා ගැනීමට අපහසු මට්ටමට පැමිණ තිබුණු බැවින් මම ඇගෙන් සමුගතිමි.
මීට ටික දිනකට පසු අංගූරි ව්යාකුල සිතින් යුතුව කොහොඹ ගස යට සිටිනු මම දුටුවෙමි. සාමාන්යයෙන් නම් ඈ ළිඳ අසලට එද්දී ඇගේ පාද වල නූපුර හඬ ඈතට ඇසෙන නමුත් එදා ඒවා නිහඬ ව තිබිණි.
“මොකද අංගූරි?”
ඈ මා දෙස හිස් බැල්මෙන් බලා මෙසේ කීවාය. “ලොකු නෝනා මට අකුරු උගන්නනවාද?”
“ඇයි, මොකද වුණේ?”
“මට මගේ නම ලියන්න උගන්නන්න.”
“ඔයාට අකුරු ඉගෙන ගන්න ඕන ඇයි? කාටහරි ලියුම් ලියන්නද? කාටද?”
ඈ පිළිතුරු නොදුන් අතර නැවතත් තම සිතිවිලි අතර අතරමං වූවාය.
“ඉතින් ඒක පාපයක් නෙමෙයිද?” ඇගේ දුක්මුසු ස්වරූපයෙන් මුදවා ගැනීමේ අදහසින් මම විමසුවෙමි. නමුත් ඈ නිහඬ ව ම පසු විය. හවස්වරුවේ කෙටි නින්දකින් අනතුරුව මා යළි එහි එද්දීත් අංගූරි ශෝකී ස්වරයකින් තනියම ගීයක් මුමුණමින් එතැනම සිටියාය. මා එන හඬ ඇසී හදිසියේම ගැයුම නැවැත්වූ ඈ සන්ධ්යාවේ සීත සුළඟ නිසා දෙඋර හකුලුවා ගත්තාය.
“ඔයා ලස්සනට සින්දු කියනවා අංගූරි” මා කියූ විට ඈ කඳුළු වළකාගෙන සිනාවක් නඟන්නට අසාර්ථක උත්සාහයක යෙදුණා ය.
“මම සින්දු කියන්න දන්නේ නැහැ”
“ඉතින් ඔය දැන් කිව්වේ!”
“ඒක මේ..”
“ඒක ඔයාගේ යාලුවා කීව සින්දුව” මම ඈ වෙනුවෙන් ඇගේ වාක්ය සම්පූර්ණ කළෙමි.
“එයාගෙන් තමයි මම ඒක ඇහුවේ.”
“මට ඇහෙන්න ඒක කියන්න”
“සිව් මසක සිසිරයකි හර්දයේ
මගේ හද ගැහෙමිනි, පෙම්වත
ගිම්හානයේ සිව් මස,
සුළඟ දිලිසේ හිරු රැස් මැද
ඉනිකිබිති සිව් මසක් වැසි වසී,
වළාකුළු සසල වේ ගගනත”
“අංගූරි!” මා දැඩි හඬින් කියද්දී ඈ මදෙස බැලුවේ ධ්යානයකට සම වැදුණු, නොඑසේ නම් අර වල් පැලෑටිය කැවුණු එකියක් ලෙසිනි. ඇගේ දෙඋරින් අල්ලා වැරෙන් සොලවන්නට සිතුණත් මම ඇගේ දෙඋරින් අල්ලා ඈ ව මා සමීපයට ගෙන ඈ පිළිවෙලකට කෑම කන්නේදැයි විමසුවෙමි. ඈ නොකෑ බව කීවාය. ප්රභාති තම හාම්පුතාගේ නිවසින් ආහාර ගන්නා බැවින් අංගූරි කෑම පිසුවේ තමන්ට පමණි.
“අද ඉව්වාද?”
“තාම නෑ”
“උදේ තේ එක බිව්වාද?”
“තේ? අද කිරි නෑ”
“ඒ මොකද කිරි නැත්තේ?”
“අද කිරි ලැබුණේ නෑ. රාම් ටාරා..”
“එයාද ඔයාලට කිරි ගේන්නේ?” ඈ හිස සැලුවාය.
රාම් ටාරා යනු රාත්රි සේවයේ යෙදෙන මුරකරුවාය. අතීතයේදී නම් තම වැඩ මුරය උදෑසන අවසන් කරන රාම් අපගේ නිවසින් තේ බී, ළිඳ අසල වූ ඔහුගේ කුඩා ඇඳ වෙත යාමට පුරුදු ව සිටියේය. නමුත් ප්රභාති අංගූරිව විවාහ කරගැනීමෙන් අනතුරුව ඔහු උදෑසන තේ පිළියෙළ කළේ ප්රභාතිගේ ගෙදරදීය. හැම උදෑසනක ම ඔහුත්, අංගූරිත්, ප්රභාති ත් ගිනි මැලය වටා වාඩි වී තේ බීවෝය. මීට තෙදිනකට පෙර රාම් ටාරා කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා තම ගම බලා ගොස් තිබිණි.
“ඔයා දවස් තුනකින් තේ බීලා නැද්ද?”
ඈ නැති බව හඟවන්නට හිස සැලුවාය.
“ඒ දවස් ටිකේම කාලාත් නැහැ නේද?”
ඈ නිහඬවම සිටියේ මගේ අනුමානය නිවැරදි බව ඔප්පු කරමිනි.
රාම් ටාරා ගේ රුව මම සිහියට නඟා ගත්තෙමි. ඔහු මනා පෙනුමින් යුක්ත වූ, කඩිසර, විනෝදකාමී මිනිසෙකු විය. ඔහු කතා කරද්දී නිරතුරුවම දෙතොලග සිනහවක් දඟ කරනු පෙනුණි.
“අංගූරි?”
“ඔව් ලොකු නෝනා?”
“ඔයාට අර වල් පැලෑටිය කැවුනා වෙන්න බැරිද?”
ඇගේ දෑසින් නොකඩවා කඳුළු කඩා හැලෙන්නට විය.
“මට සාප වේවි!” ඈ වෙව්ලුම්කන කටහඬින් කීවාය. “මම කවදාවත් එයාගෙන් රසකැවිලි ගත්තේ නැහැ, අඩුම ගානේ බුලත් විටක් වත්… ඒත් තේ නම්..”
ඇයට ඒ වාක්යය සම්පූර්ණ කරගැනීමට නොහැකි වූයේ ඇගේ වදන් තවත් කඳුළු ගංගාවක ගිලී ගිය බැවිණි.
Translation of the short story ‘The Weed’ by Amrita Pritam
Translated from Punjabi by Raj Gill
