පරණ යාලුවෙක් - Asterix

මම මුලින්ම Asterix පොතක් කියවද්දී මට අවුරුදු අටක් විතර ඇති. අපි සේෂෙල්ස් වල ඉන්න කාලේ අක්කලාත් මාත් සතිපතා එහෙ ටවුමේ පුස්තකාලෙන් පොත් ගත්තා. ඒ පුස්තකාලේදී Asterix සහ Tin Tin වගේ චිත්‍ර කතා පොත් දකිනකම් මම නම් ඊට කළින් ඒ වගේ පොත් දැකලා තිබුණේ නැහැ. ලංකාවේදී අපි දැකලා තිබුණේ චිත්‍ර කතා පත්තර, එහෙම නැත්නම් සති අන්ත පත්තරවල තිබුණු චිත්‍රකතා නේ.

Asterix පොත් කියවද්දී අමුතුම මායා ලෝකයකට යන්න ලැබෙනවා. රෝමන් සොල්දාදුවෝ එක්ක ගෝල් දේශයේ වැසියෝ නිරතුරුව පැටලෙන, ඒ සටන් වලින් බොහොම ලේසියෙන්ම ගෝල් වැසියෝ දිනන පොදු තේමාව වටේ එක එක විදිහෙන් මේ කතා ගෙතිලා තියෙනවා. මේවා අපිට නුහුරු තේමා උනත් ඒ හැම පොතක්ම එකින් එකට වෙනස්, හිත් ඇදගන්න විදිහට පෙළ ගැස්විලා තිබුණා. Asterix පොත් වගේම Tin Tin ගේ වීර ක්‍රියා පොත් පෙළත් අපි ඒ කාලේ කියෙව්වේ එක හුස්මට. Tin Tin, Captain Haddock යි Snowy බල්ලායි එක්ක ලෝකේ වටේ ගිහින් කරන වික්‍රම වලට ගැන රූප බලමින් අපි ඒ පොත් කියෙව්වේ හරි ආසාවෙන්. ඒ විස්තර ඉස්කෝලේ යාලුවන්ට කියද්දී එයාලා අපි කියන 'ටින් ටින්' වෙනුවට ප්‍රංශ ඌරුවට කිව්වේ ටැන් ටැන් නිසා පොඩි පටලැවිලි වුණා කියලාත් මට මතකයි.

පොඩි කාලේ පිස්සුවෙන් වගේ මේ වගේ වීර කතා කියෙව්වාට වැඩිහිටි වයසේදී ඒවා කියවන ආසාව අඩුයිනේ. මම වැඩ කරන ඉස්කෝලේ පුස්තකාලේ Asterix පොත් වගේම Tin Tin පොතුත් සම්පූර්ණ series පිටින් තිබුණත් මේතරම් කාලෙකට ආයෙත් කවදාවත් ඒවා පෙරලලා බලනන හිතිලාවත් තිබුණේ නැහැ. ඒ නිසා මම නිකමට වගේ මේ සැරේ නිවාඩුවට කියවන්න Asterix පොතක් ගෙදර ගෙනාවා.

මේ වතාවේ මේ පොත කියවද්දී මට මුලින්ම හිතුණ දේ තමයි 'දෙයියනේ ඉස්සරත් මේවායේ අකුරු මේ තරම් පොඩිද?" කියලා. ඒවා ඉතින් පොඩි කාලේදී නොතිබුණු, වයස යද්දී ඇතිවෙන ප්‍රශ්න. ඒ වගේම ඒ පොත්වල ළමයින්ට අහුවෙන සීමාවෙන් එහා humour එකක් තියෙන බවත් හරියටම තේරුණේ දැන් තමයි. උදාහරණයක් හැටියට Asterix පොත්වල හැම පිරිමි චරිතයකටම x වලින් ඉවරවෙන නමක් දීලා තියෙනවානේ. ඒවා Vitalstatistix, Ikonomikcrisix වගේ ඇත්තටම ඉංග්‍රීසි තේරුම් තියෙන වචන පොඩ්ඩක් එහා මෙහා කරලා බවත්, හැමෝටම කසාය හදන වෙද රාළගේ නම Getafix වීම, තිස්සෙම කරච්චලේට සින්දු කියන හාදයාගේ නම Cacofonix වීම වගේ දේවල් වල හාස්‍යයත් පොඩි ළමයින්ට නම් තේරෙනවා අඩුයි මගේ හිතේ.

ඉතින් ඇත්තටම මේ පොත් අපේ ළමා කාලයේ පදාසයක් විචිත්‍ර කළා කියලා බොහොම ආදරයෙන් මතක් කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම අදත් පුස්තකාලවල, පොත් කඩවල මේ පොත් දකින්න තියෙනවා කියන්නේ අපිට විතරක් නෙමෙයි, ඊළඟ පරම්පරාවලත් පුංචි ළමයින්ගේ ලෝකවල වීරයෝ හැටියට Asterix, Obelix, Tin Tin වගේ චරිත නොනවත්වාම ජයග්‍රාහී ගමනක් යන බවයි.

Siddhartha by Hermann Hesse

සමහර වෙලාවට පොතකට පුළුවන් අපිව ටිකක් හොල්ලන්න.

Herman Hesseගේ Siddhartha පොත ජර්මන් බසින් ලියවිලා තියෙන්නේ 1922දී. ඒකේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තන කිහිපයක් තියෙනවා. මට කියවන්න ලැබුණේ 1951 දී Hilda Rosner පරිවර්තනය කළ version එක. මම මේ පොත අතට ගත්තෙම මේක බුද්ධත්වයට පෙර කාල වකවානුවේ සිද්ධාර්ථ නම් තරුණයාගේ කතාව කියලා උපකල්පනය කරගෙන. ඒත් පිටුවකින් දෙකකින්ම ඒක එහෙම නොවෙන බව මට ඒත්තු ගියා. මේ කතා නායකයා වෙන සිද්ධාර්ථ කෙනෙක්. නොහිතුව විදිහට ඒ කතාව මාව ග්‍රහණය කරගත්තා. 

අපි බුද්ධ චරිතය ආශ්‍රිත කතා අහද්දී පුරුදු තේමාව තමයි බුදුන්ගෙන් ධර්මය අහපු ගමන් මාර්ගපල ලබන අය, අනුගාමිකයන් වුණු අය සුලභ ව ඉන්න එක. ඒත් මේ කතාවේ එන සිද්ධාර්ථ නම් තරුණයා ගෞතම බුදුන්ගේ කාලයේම ජීවත් වුණත්, බුදුන් දකින්නට, බණ අහන්නට කතාබහ කරන්නට අවස්ථාව ලැබුණත් ඒ ඉගැන්වීම් ප්‍රශ්න කළ කෙනෙක්. අන්තිමේදී බුදුන්ගේ මඟ නොගිහින් සත්‍යය සොයාගෙන වෙනම ගමනක් යන්න තීරණය කළ කෙනෙක්. 

//You have learned nothing through teachings, and so I think, O Illustrious One, that nobody finds salvation through teachings. To nobody, O Illustrious One, can you communicate in words and teachings, what happened to you in the hour of your enlightenment. The teachings of the enlightened Buddha embrace much, they teach much – how to live righteously, how to avoid evil. But there is one thing that this clear, worthy instruction does not contain; it does not contain the secret of what the Illustrious One himself experienced – he alone among hundreds of thousands. That is what I thought and realized when I heard your teachings. That is why I am going on my way – not to seek another and better doctrine, for I know there is none, but to leave all doctrines and all teachers and to reach my goal alone – or die.//

page 28

අපිට පුරුදු සාහිත්‍යය තුළින් දකින්න නොලැබෙන මේ වගේ ප්‍රශ්න කිරීම් මේ පොත එක හුස්මට කියවන්න මාව පෙළඹුවා. සිද්ධාර්ථ නම් මේ තරුණයා සත්‍යය සොයාගෙන බොහොම දුරක් යනවා. ඔහු වැරදි තීරණ ගන්නවා, ධනය රැස්කරනවා, නාස්ති කරනවා, ලෞකික ආශාවන්ට බැඳෙනවා, ඒවා අත් හරිනවා. අන්තිමේදී වියපත් වයසේදී ඔහු සත්‍යයේ ඔහුගේම කියවීමක් අනාවරණය කරගන්නවා. 

I learned through my body and soul that it was necessary for me to sin, that I needed lust, that I had to strive for property and experience nausea and the depths of despair in order to learn not to resist them, in order to learn to love the world, and no longer compare it with some kind of desired imaginary world, some imaginary vision of perfection, but to leave it as it is, to love it and be glad to belong to it….”

page 111

මේ පොත එක්තරා යුගයකදී බටහිර ලෝකය කැළඹු බව මම ඒ ගැන ලියවුණු විස්තරයක කියෙව්වා. තමන් සෙවිය යුතු සත්‍යය, 'තමන්ගේ සත්‍යය' බව මේ කැළඹුමට හේතු වූ කරුණක්. සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ට සිදුවෙන වර්ගයේ වැරදීම්, පය පැකිලීම් මැදින් අධ්‍යාත්මික ගමනක් යන කෙනෙක් ගැන ලියවුණු බොහොම ප්‍රායෝගික කතාවක් වීම නිසායි මම මේ පොතට කැමති.

................

අපේ කාලේ වගේ ආගම්වල ඉගැන්වීම් ඉස් මුදුණින් පිළි නොගන්න, ප්‍රශ්න කරමින් තර්ක කරමින් තේරුම් ගන්න ඉළන්දාරියෙක් අපේ ගෙදරත් ඉන්නවා. 

"You should read this, there is someone who even questions Lord Buddha and refuses to follow his path" එක හුස්මට ඉවර කළ පොත පුතාගේ අතට දීලා මම කිව්වා.

පිටුවක් දෙකක් කියවලා පුතා පොත අරගෙන ගියේ මට වගේම රස වැටිලා වෙන්න ඇති. 

'Siddhartha' by Hermann Hesse

Translated by Hilda Rosner

Published by Penguin Group

කැළලිකාරයෝ - ලියනගේ අමරකීර්ති

කැළලිකාරයෝ (2023) - ලියනගේ අමරකීර්ති 

විදර්ශන ප්‍රකාශනයකි 

මේ ලොව හැම කෙනෙක්ම කැළලි සහිත වූවෝ වෙති. මෙයින් ඇතැම් කැළලි ඇසට පෙනෙන ඒවා වන අතර බොහෝ ඒවා එසේ පෙනෙන්නේ නැත. මෙසේ පෙනෙන නොපෙනෙන කැළලි රැසක් සහිත මිනිසුන්ගේ කතාවයි - කැළලිකාරයෝ.

මෙහි කතානායිකාව වන දීපිකා සම්ප්‍රදායට රාමු නොවූ ස්ත්‍රී චරිතකි. ඈ යෞවන වයසේ සිටම තමන්ගේ සිතැඟි මනා සේ හඳුනා, ඒවාට තම ජීවිතය හසුරුවන්නට ඉඩ දෙන්නී ය. පෙම්වතුන් වුව රැකියාව, ධනය, බලය ආදී සම්ප්‍රදායික මිනුම් දඬු වලින් මනින්නේ නැති නිසා ඇය ම ඇගේ ජීවන මඟ අනාවැකි ලැබ තිබුණු මාර්ගයෙන් වෙනස් කරගනී. පසු කාලීනව, කැළලිම සිතුවමට නඟන දරුවා ඉන් මුදවා පාඩම් වැඩ වෙත තල්ලු නොකිරීමටත්, දෛවය විසින් චක්‍රාකාර ගමනකින් පසු යළි සම්මුඛ කළ පැරණි පෙම්වතා වෙත යළි සමීප නොවීමට ත් ඇගේ මේ වෙනස් ගති හේතු වේ. එනිසාම දයාවංශ, සමින්ද, විහඟ සහ ආදිත්‍ය යන පිරිමි චරිත සමඟ ගැටෙමින් එහෙත් නොඇලෙමින් ඇය දිවි මඟ තරණය කරන්නී ය.

මෑත යුගයේ ලංකාවේ සිදුවුණු ජාතිවාදී සංසිද්ධි නිසා ද, ඊට පෙර යුගයේ යුද්ධය නිසා ද රටවැසියන් තුළ ඇතිවූ කැළලි මෙන්ම යෞවනයේ හැඟීම් හරියාකාරව තේරුම් නොගත් වැඩිහිටියන් ඒ තරුණ ජීවිත වල සදාකාලික ව ඉතිරි කළ කැළලි ද - කැළලිකාරයෝ නවකතාව අපට ගෙන හැර පායි.

කැළලිකාරයෝ නවකතාව එක හුස්මට කියවා අවසන් කිරීමට සිත් දෙන මායා බලය සහිත පොතකි.

//දෛවය කරන්නේ නොදන්නා වෙනත් ලෝකයකින් මිනිසුන් ගෙනත් අප හමුවේ තැබීම නොව, අප දන්නා කියන මිනිසුන්ම අලුත් ආකාරයකින් පෙනෙන දෘෂ්ටිකෝණ අප සඳහා විවර කිරීම. හදිසියේ වැටුණු එළියක් වන එවන් කෝණයකින් මනුෂ්‍යයෙක් දැක්කම අපිට ඔවුන් පෙනෙන්නේ ඇහැට විතරක්ම නෙමෙයි, හදවතට // 

-75 පිටුව

පිස්සුවෙන් පොත් කියවීම

මේ මම රැකියාව කරන පාසල් පුස්තකාලයේ කතාවක්. මේ පාසල මෙල්බර්න් වල ද්විතීයික බාලිකා පාසලක්, ඒකෙ  දැරිවියෝ පොත් කියවිල්ලට බොහොම මනාපයි. මේ විස්තරය පොත් කියවන්න කැමති එකේ ඊළඟ ලෙවල් එක හෙවත් පිස්සුවෙන් පොත් කියවීමේ අවස්තාවක් ගැන.

ළඟදී දවසක හතේ පන්තියේ දැරියක් පුස්තකාලයේදී මාව හොයාගෙන එනවා. අපි ඈ ට අදීති කියමු. ඈ Keeper of the Lost Cities පොත් මාලාවේ පළවෙනි පොත කියවපු බව කියලා දෙවෙනි පොත හොයාගන්න ඈ ට උදවු කරන්න පුලුවන්ද කියලා අහනවා. පොත available බව library system එකේ පෙන්නුවත් පුස්තකාලය පීරලා හොයද්දි අපි දෙන්නටම ඒක හොයාගන්න බැරිවෙනවා. ඒ එක්කම විවේක කාලය ඉවරවෙනවා. පන්තියට යන්න වෙලාව ආවත් අදීතිගේ මූන හොඳ නැහැ. මම ඇගේ නමත් පන්තියත් අහගන්නවා පොත හොයලා ඈට ඊමේල් පණිවිඩයක් තියන්න පොරොන්දු වෙමින්. ඒ වෙනුවෙන් මට ස්තූති කරන ඈ යන්න කලිනුත් 'මම කොහොම හරි ඉක්මණින් මේ දෙවෙනි පොත කියවන්න ඕන' කියලා මට මතක් කරලා දුවලා යනවා. 

Exile- Part 2 of the Series Keeper of the Lost Cities by Shannon Messenger

අදීති ගියාට පස්සේ තව ටිකක් නිවිහැනහිල්ලේ පොත හොයද්දි මට ඒක හම්බවෙනවා. Winter Reads වෙනුවෙන් හදලා තියෙන display එකක ඒක තිබුණු නිසා යි පොත් රාක්ක අතරේ අපි ඒක නොදැක්කේ. ඉතින් මම ඈට email කරනවා පොත හම්බවුණා ඇවිත් අරගෙන යන්න කියලා. ඊළඟ කාලපරිච්ඡේදයේම පුස්තකාලයට එන ඈ  ප්‍රීතියෙන් ඉපිලෙමින් පොත අරගෙන යනවා. 

කතාව පටන්ගන්නේ දැනුයි. මේ සිද්ධියට පස්සේ දවසේ ඉස්කෝලේ පටන් ගන්න කලින් අදීති පුස්තකාලයට දුවගෙන එනවා කළින් දා අරගෙන ගිය පොතත් අතේ තියාගෙන. මාව හොයාගෙන එන ඇගේ ඇස් දෙක දිලිසෙනවා. 

"මම පොත කියවලා ඉවර කළා!" ඈ රහසින් කියනවා. "ඊයේ රෑ නිදාගන්නේ නැතිවම මම පොත කියෙව්වා!" ඈ කියන්නේ ලොකු හපන්කමක් කළ ගානට. 

පුදුම වෙන මම ඒ පොත අතට අරගෙන පෙරළලා බලනවා. පිටු 568ක්! මට හිනා. "ඉතින් අද නිදිමත නැද්ද?" මගේ ප්‍රශ්නෙට "නෑ!" කියලා හිනාවෙමින්ම උත්තර දෙන ඇය පොත් රාක්ක අතරට දුවලා යනවා. අදීති ඊළඟට මා ළඟට එන්නේ Keeper of the Lost Cities පොත් මාලාවේ ඊළඟ පොත් හතර උස්සාගෙන. ඈ ඉන්නේ පුදුම සන්තෝසෙකින්. 

Keeper of the Lost Cities Series bu Shannon Messenger

"නිදිමරන්න එපා ඉතින් අදීති, හෙමින් සැරේ කියවන්න!"පොත් ටික ඇගේ නමට නිකුත් කරන ගමන් මම කියනවා. 

ඈ හිනාවෙලා පොත් ටික අරගෙන දුවලා යනවා. මම මොනවා කිව්වත් ඈ තව දවස් කීපයක් පොත් කියවන්න නිදි මරණ බව නම් ඒකාන්තයි. ඉතින් ආසාවෙන් පොත් කියවීමෙයි පිස්සුවෙන් පොත් කියවීමෙයි වෙනස ඕක තමයි!

මේ පුංචි  සිද්ධියෙන් මගේ හිත අතීතෙට ගියා. දෙයියනේ අපිත් මෙහෙම පිස්සුවෙන් පොත් කියෙව්ව කාලයක් තිබ්බා නේද කියලා මට මතක් වුණා. මම එහෙම කියවපු එක පොතක් තමයි උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල ගේ වස්සාන සිහිනය පොත.

වස්සාන සිහිනය පොත ප්‍රකාශයට පත් වුණේ මම ඕලෙවල් පන්තියේ වගේ ඉන්න කාලේ මගේ හිතේ. ඒ කාලේ ඒක පොතක් විතරක් නෙමෙයි උන්මාදයක් වුණා. ඒකෙ තිබුණු නිසඳැස් කෙල්ලෝ පොත්වල අන්තිම පිටුවල ලිව්වා. පෙම්වතුන්ට ලියුම් වල ලියලා දුන්නා. එහෙම වුණාට ඒ වෙද්දී මට නම් මේ පොත කියවන්න ලැබිලා තිබුණේ නැහැ. අලුතින්ම පළ වුණු ආදර කතාවක් අරන් දෙන්න කියලා අම්මලාට කටක් ඇරලා කියන්නත් බැහැනේ. පොත කියවන්න නොලැබුණු එකට විස්සෝපයෙන් කාලය ගතවෙද්දී එක සිකුරාදා හවසක මගේ නෑදෑ අයියා කෙනෙක් අපේ ගෙදර ආවා. එයාගේ ළඟ අලුත්ම වස්සාන සිහිනය පොතක් තිබුණා. අයියාගෙන් පොත ඉල්ලගෙන බලද්දී මට කැමති නම් ඒක කියවන්න පුළුවන් බවත්, ඒත් ඊළඟ දවසේ එයා පාන්දරින් පිටත් වෙලා යද්දී පොත වුවමනා බවත් කීවා. අදීති ට වගේ නෙමෙයි ඔන්න එදා මට නම් deadline එකක් තිබුණා! ඉතින් මම එදා රෑ නිදාගන්නේ නැතිව වස්සාන සිහිනය කියෙව්වා. අවුරුදු දාසයක විතර කෙල්ලෙක් රැයක් තිස්සේ වස්සාන සිහිනය පොත කියවද්දී කතාවේ ඉන්න චාපා සහ කසුන් වෙනුවෙන් අඬන්නත් සෑහෙන්න වෙලාවක් ගතවුණු බව අමුතුවෙන් කියන්න දෙයක් නැහැනේ. මම හිතන්නේ ඒ මහා රෑ පානේ මම ඒ පොතේ තිබුණු නිසඳැස් සටහන් පොතක ලියාගත්තා ද කොහෙද. කොහොමහරි පස්සෙන්දා වෙද්දී කියවලා ඉවර වෙලා පොත අයිතිකාරයාට භාරදෙන්න මට පුළුවන් වුණා. රෑ තිස්සේ නිදිමරලා අඬ අඬ පොත කියවලා ඇස් රතු වෙලා මූන තඩිස්සි වෙලා තිබුණත් මම හිටියේ කොහොමහරි වස්සාන සිහිනය කියවපු ප්‍රීතියෙන් පිනා ගිහින්. ඉන්පස්සේ සෑහෙන්න කාලයක් යනකම් අර පොතෙන් ලියාගත්ත නිසඳැස් කටපාඩම් වෙලා තිබුණු බවත් දැන් නම් ආසාවට එකක් වත් මතක් නොවෙන බවත් ඒ එක්කම කියන්න වෙනවා. 

උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල ගේ වස්සාන සිහිනය source refresh.lk

රැයක් නිදිමරාගෙන පොතක් කියවන්න urge එකක් වැඩිහිටි අපිට එන්නේ නැත්තේ පස්සෙන්දාට තියෙන වැඩ ගැන, නිදි මැරුවාම හැදෙන ඔලුව කැක්කුම් ගැන එහෙම මතක් වෙලා අර සිතිවිල්ල යටපත් වෙන නිසා වෙන්න ඕන. ඒත් යෞවන කාලේදී මේ කිසි දෙයක් වැදගත් නැහැ, එකම එක නැවුම් බලාපොරොත්තුවකින් කිසි මහන්සියක් නැතිව motivate වෙන්න පුළුවන්. කාලෙන් කාලෙට මේ වගේ ඇතිවෙන ඇබ්බැහිවීම් ජීවිතේට පාට එකතු කරනවා කියලා මට හිතෙනවා. ඒ නිසා ඒ කාලේ නිදි මරාගෙන වස්සාන සිහිනය කියපු මං වගේ අයත්, මේ කාලේ නිදි මරාගෙන Keeper of the Lost Cities පොත් කියවන අදීති ලා වගේ අයත් හැමදාටම ඉඳීවි! 

Mohsin Hamidගේ පොත්

මම Mohsin Hamid ගේ පොත් කියවන්න පටන් ගත්තේ බොහොම අහම්බෙන්.  මීට අවුරුදු දහයකටත් වැඩිය කලින් මම වැඩ කරපු ඉස්කෝලෙක උසස්පෙළ පන්තියේ ඉංග්‍රීසි විෂයට නිර්දේශ කරලා තිබුණේ  Mohsin Hamid ගේ The Reluctant Fundamentalist කියන පොත. (ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඉස්කෝලවල එක එක ශ්‍රේණි වල මේ විදිහට පාවිච්චි කරන්නේ කොයි පොත් ද කියන එක තීරණය කරන්නේ ඉස්කෝලවලින්) දවසක් ඉංග්‍රීසි උගන්නන ගුරුවරියක් එක්ක කතාවක් දාගෙන ඉන්දැද්දී ඈ මේ පොත ඉහළින් වර්ණනා කරලා ඒක කියවන්න මට උනන්දු කළා. ඒත් මම කියවන්න ගත්තාම ඒක බොහොම heavy කියවීමක් කියලා මට දැනුණා. කතාව හොඳ වුණාට කියවීම වෙහෙසකරයි. ඒත් අර ගුරුවරියගේ රෙකමදාරුව අහක දාන්නත් බැරි නිසා මම මේ ගැටලුවට පිළියමක් හොයාගත්තා. ඒ තමයි ඒ පොතේ audio book එක අහපු එක. ඒ කාලේ මට වැඩට යන්න පැයකට ටිකක් අඩු කාලයක් ගත වුණු නිසා වාහනේදී අහලා දවස් කීපයකින් ඒ පොත ඉවර කරන්න මට පුළුවන් වුණා. ඇත්තටම ඒක බොහොම රසවත් පොතක්. කෝපි හලක දෙන්නෙක් අතර ඇතිවෙන කතාබහකට මුළු කතාවම කැටි කර ගත්ත, ඒත් දේශපාලනය, ආදරය, විප්ලව මිශ්‍ර වුණු අමුතුම ආරේ කතාවක්. 

මෙහෙම Mohsin Hamid ව අඳුනාගත්තට පස්සේ මම එයාගේ පොත් හොයන්න පටන් ගත්තා. ඊළඟට මම හම්බවුණේ එයා ලීව පලවෙනි පොත, Moth Smoke. මේක නම් කලින් පොත ට වඩා ලේසියෙන් රස විඳින්න පුළුවන් වර්ගයේ එකක් වුණා. ඉන්පස්සේ  Mohsin Hamid ගේ Exit West පොතත් මෑත කාලෙකThe Last White Man පොතත් මට කියවන්න ලැබුණා. මේ හැම එකම අතරින් මගේ වැඩියෙන්ම හිත ගත්තේ Moth Smoke පොත  කියලා කියන්න පුළුවන්.

Mohsin Hamid ගේ විශේෂත්වය තමයි එයාගේ ලියවිලි වලට නිමිති වෙන්නේ සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ගේ අත්දැකීම් පරාසයෙන් පිට ඒවා වීම. උදාහරණ හැටියට ගත්තොත් Exit West පොත තරමක ෆැන්ටසි වර්ගයේ එකක්. ඒකෙ සිවිල් යුද්ධයක් නිසා පීඩාවට පත් දෙන්නෙක් ඉන් මිදෙන්න මායාමය දොරවල් පාවිච්චි කරලා ලෝකයේ වෙනත් තැනකට යන හැටිත්, එහෙම යද්දී ඇතිවෙන විවිධ හැල හැප්පිලි ගැන ලියවුණු එකක්. The Last White Man පොතේ ප්‍රධාන චරිතය තමන්ගේ හම එකපාරටම දුඹුරු වීම නිසා ඇතිවන සමාජමය ගැටළු වලට මුහුණ දීම ගැන කියවෙනවා.  ඉතාම අසාමාන්‍ය සිදුවීමක් සාමාන්‍ය විදිහට ඉදිරිපත් කරන්න Mohsin Hamid දක්ෂයෙක්. මුලදී එයාගේ පොත් කියවද්දී මට අපහසුවක් දැනුණේ ඇයි කියලා මට තේරුණේ මෑත කාලෙක. ඒ Mohsin Hamid වාක්‍ය බෙදිල්ලට වැඩි උනන්දුවක් නැති කෙනෙක් නිසා වෙන්න ඕන. එයා ලියන සමහර වාක්‍ය ඡේදයක් තරම් දිගයි! 

Mohsin Hamid (1971) ඉංග්‍රීසි- පකිස්තානි සම්භවයක් ඇති ලේඛකයෙක්. පකිස්තානයේත් ඇමෙරිකාවෙත් අධ්‍යාපනය ලැබුව ඔහු වෘත්තියෙන් නීතිඥයෙක් වගේම ව්‍යවසාය උපදේශකවරයෙක්. 

“The poets say some moths will do anything out of love for a flame

The moth takes off again, and we both step back, because he's circling at eye level now and seems to have lost rudder control, smacking into the wall on each round. He circles lower and lower, spinning around the candle in tighter revolutions, like a soap sud over an open drain. A few times he seems to touch the flame, but dances off unhurt.

Then he ignites like a ball of hair, curling into an oily puff of fumes with a hiss. The candle flame flickers and dims for a moment, then burns as bright as before.

Moth Smoke Lingers.”

― Mohsin Hamid, Moth Smoke

The Boy, the Mole, the Fox and the Horse

මම සාමාන්‍යයෙන් motivational/උපදේශාත්මක වර්ගයේ පොත් කියවන්නේම නැහැ. ඒවායේ උපදෙස් මට සෙට් වෙන්නේ නැති ගතියක් තියෙනවා. ඒත් Charlie Mackesy ගේ The Boy, the Mole, the Fox and the Horse පොත ට නම් මට බොහොම ආසා හිතුණා. මේක සරල තීන්ත රේඛා චිත්‍ර වැඩිපුර තියෙන, වචන අඩුවෙන් තියෙන පොතක්. මේ චිත්‍රත් අදහසුත් දෙකම කතුවරයාගේ. මේ පොතේ වාක්‍යයෙන් දෙකෙන් හිතට වදින දේවල් හරි ලස්සනට කියලා තියෙනවා. ඇත්තටම නම් පොත දකින්න කලින් මේ quotes සමාජ මාධ්‍ය වල සැරිසරනවා මම දැකලා, ඒවායේ තිබුණු පොඩි හෘදයංගම ගතියක් නිසා ඒවාට ආසා හිතිලා තිබුණා. මම මේ පොත පොත් සාප්පුවකදී දැක්කේ මම වැඩකරන පුස්තකාලයට පොත් ගන්න ගිය ගමනකදී. ඉතින් ඒක අපේ පොත් එකතුවට එකතු කර ගන්න දෙසැරයක් හිතන්න නම් වුවමනා වුණේ නැහැ.

ලොකු පණ්ඩිත කතා නැතිව, පොඩි humour ගතියකුත් එක්ක තියෙන මේ පොතේ අන්තර්ගතය කියවන්න නම් යන්නේ විනාඩි දහයක් විතර. ඒත් ආයෙත් ආයෙත් කියවලා බලන්න පුළුවන් නැවුම් ගතියක් ඒ හැම පිටුවෙම තියෙනවා.

 

Charlie Mackesy ඉතාම දක්ෂ චිත්‍ර සහ මූර්ති ශිල්පියෙක්. ඔහුගේ නිර්මාණ විශාල ප්‍රමාණයක් මේ වෙද්දී ජනගත වෙලා තියෙනවා. ඒත් ඔහු කලින් පොතක් ලියලා නම් තිබිලා නැහැ. Charlie Mackesy ගේ මේ තීන්ත රේඛා චිත්‍ර සමාජ මාධ්‍ය වල දැකලා පොත් ප්‍රකාශකයෙක් ඔහුගෙන් අහලා තියෙනවා මේවා එකතු කරලා පොතක් කරමුද කියලා. 2019දී The Boy, the Mole, the Fox and the Horse පොත එළිදැක්වුණේ එහෙම. නොහිතූ විදිහට ජනප්‍රිය වුණු මේ පොත Sunday Times Bestsellers List top ten අතරේ එක දිගට සති සීයකට වඩා තිබුණා ලු. මේ පොතට Charlie Mackesyට සම්මාන රැසක් ලැබිලා තියෙනවා. ඉන්පස්සේ මේ පොත ඇසුරෙන් Charlie Mackesy සහ Matthew Freud එකතුවෙලා හැදුව කෙටි චිත්‍රපටියට 2023දී ඔස්කා සම්මානයක් ලැබිලා තියෙනවා.

"Sometimes I think you believe in me more than I do" said the boy

"You'll catch up" said the horse

සමහරවෙලාවට එහෙම අපි ගැන විශ්වාස කරන කෙනෙක් හිටියොත් ජීවිතේ බොහොම දුර යන්න පුළුවන් කියන එක ඇත්ත තමයි.

The Boy, the Mole, the Fox and the Horse | Charlie Mackesy
Penguin Random House UK (2019)

සුළු ප්‍රාතිහාර්ය දෙපාර්තමේන්තුව - කෙටිකතා එකතුව

2023 සාහිත්‍ය මාසයේදී පාඨකයන්ට මගෙන් පිරිනැමෙන මේ තිළිණය ගැන දැනුම් දෙන්නේ බොහොම සතුටින්.

ඒ මගේ අලුත්ම කෙටිකතා පොත - “සුළු ප්‍රාතිහාර්ය දෙපාර්තමේන්තුව”

මගේ මුල්ම කෙටි කතා පොත එළි දැක්වුවේ 2019 දී. ඒ ‘සහස් පියවර - කෙටිම කෙටි කතා’ කියන පොත. ඉන්පස්සේ ලියවුනු කතා එකතු කරලා පොතක් හැටියට එළිදක්වන්න වුවමනාව තිබුණත් පහුගිය කාලේ ලංකාවේ මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රයේ අර්බුද ඒකට බලපෑවා. ඒත් ඒ ගැටලුවට විසඳුමක් ලැබුණේ විදර්ශන ප්‍රකාශන අනුබද්ධ ආයතනයක් වන Progress Publishing හරහායි. මගේ දෙවෙනි කෙටිකතා පොත මුද්‍රණය කරන්න භාරගත් ඔවුන් නොසිතූ තරමේ ඉක්මණින් ඒ කාර්යය බොහොම ලස්සනට කරලා දුන්නා.

ලංකාවෙන් පිට පදිංචි ව ඉඳන් මේ වගේ ව්‍යාපෘති කරන එක ටිකක් සංකීර්ණයි. ඒ වැඩවලට ලංකාවේ ඉන්න නෑදෑ යාලු මිත්‍රයන්ගේ උදවු නොඅඩුව ලැබුණු නිසා ලේසි වුණා. හැමදේම නූලට තිතට වුවමනා මට එහෙම දුරස්ථ පාලන වැඩ කරන එක ටිකක් ආතතිකාරීයි. ඒත් අලුත් පොතක සතුට ඒ හැම දෙයකටම ඉහළයි.

ඉතින් නිරතුරුව මගේ බ්ලොග් එකට යන එන, මගේ නිර්මාණ කියවන රස විඳින, ගුණ දොස් කියන මිතුරු හැම දෙනාටමයි මේ සතුටු ආරංචිය - එන්න ‘සුළු ප්‍රාතිහාර්ය දෙපාර්තමේන්තුව’ ට ගොඩ වදින්න

කවරය - ගගන වර්ණකුලසූරිය 

'සුසුමකින් සුළි සුළඟ' - ලක්ශාන්ත අතුකෝරල

සුසුමකින් සුළි සුළඟක් මවන්න පුලුවන්ද? සමහර සුසුම් වලින් හොඳටම පුළුවන්.

'සුසුමකින් සුළි සුළඟ' ලක්ශාන්ත අතුකෝරල කවියාගේ කෙටිම කෙටි කවි සහිත කවි පොතක්. ඔහුගේ 'සමහර කමටහන්' සහ 'යටි වියන' කවි පොත් දෙක මම නිතර කියවන්නේ ඔහුගේ කවි ආරට මම බොහොම කැමති නිසා. ඒත් ඊයේ පෙරේදා දවසක ඔහුගේ මේ කවි පොත පුස්තකාලයේ තිබිලා මට හම්බවුණා. මේකේ කවි ලියවිලා තියෙන්නේ කළින් පොත් දෙකේම කවි රටාවන්ට වඩා වෙනස් ආරක බව දැක්කාම මට පුදුම හිතුණා. මීට කලින් ලක්ශාන්ත ගේ කෙටි කවි මම දැකලා තිබුණේ නැහැ. බොහොම දුර අතීතයේ දී මමත් සෑහෙන්න කෙටි කවි ලීව නිසා මේ කවි හරි ඉක්මණින් මගේ හිත ගත්තා. ලක්ශාන්ත ගේ පරිකල්පනය, නිර්මාණ ශක්තිය වගේම බොහොම ලොකු කතා වචනයෙන් දෙකෙන් කියන්න පුළුවන් මේ හැකියාව ඉතාමත් ප්‍රසංශනීයයි. 

මේ එයින් කවි කීපයක්.

සංජීවී සෙනෙවිරත්නගේ දියසායම් සිතුවමින් මේ කෙටි කවි තවත් හැඩ වෙලා තියෙන බව අමුතුවෙන් කියන්න දෙයක් නැහැ. පොතට නියමිත කවි 150 ට අමතරව කවියාගේ මුල් කවි සංග්‍රහයෙන් කවි 150කුත් නොමසුරුව පොතේ අගට එකතු කරලා තියෙනවා.  සරලව කියනවා නම් මේ කවි පොතම රසබර අත්දැකීමක්. ස්තූතියි ලක්ශාන්ත, මේ සුසුමින් නම් සුළි සුළං මැවෙනවා! 

 

'Exiles' by Jane Harper

'Exiles' by Jane Harper

Published by Pan Macmillan Australia (2022)

Sometimes just a glance at the author's name on a book is enough to make the choice to read it. For me, Jane Harper is such an author. When I saw that 'Exiles', a new book by Harper was out, there was never a question of whether I would read it or not, only a matter of when.

'Exiles' is Jane Harper's fifth book. As all her books, this one too is centered around a disturbing incident set in a typical Australian setting and how its effect ripples across the community. I love how Harper incorporates descriptions about the Australian landscape and lifestyle into her stories, whether it is a footy match, food and wine festival or a simple jog around a reservoir neighbouring a vineyard. The story line in 'Exiles'  describes how relationships and secrets intertwine in a tight-knit rural community, casting shadows on the lives of all involved.

In her books, Jane Harper introduces characters and incidents to the story in a gradual and subtle way that is never taxing to the reader. 'Exiles' carries its suspense right up to the end is definitely a page-turner.  

Our Missing Hearts - Celeste Ng

Our Missing Hearts - Celeste Ng

Penguin Press 2022

I first read a book by Celeste Ng a few years ago- 'Little Fires Everywhere'- when it was shortlisted for the Goodreads Fiction awards. I was quite impressed by Celeste's writing- mainly because the story captured me completely and I finished the book in record time.

Therefore, when I saw Celeste Ng's new book 'Our Missing Hearts' at the staff book club collection just before the start of the summer school holidays, I grabbed it even without reading the blurb. I was not to be disappointed -as again, I finished this book too, in record time.

Celeste Ng uses rich language in her writing. She sweeps up the reader in the stories instantly and holds them captive till the end. The intricate descriptions and recounts in her books provide the reader with vivid images of the storyline.

"As he looks around, memories hover close before alighting on his shoulders like dragonflies. They'd had flowers here before: lavender, and honeysuckle, and huge purple puffballs, his father's favorites. White roses the size of his fists that fat golden bees wriggled into. Vines with purple star shaped blooms. Here and there had been vegetables, curling squash with hairy leaves and sprawling tomatoes."

page 100

'Our Missing Hearts' is a story based on a fictional situation where a country takes drastic measures to promote patriotism and stop foreign influences. The situation that Ng conjures up is so vivid that the reader feels some kind of deja-vu, some familiarity with the described fictional policies that are set in place. As we all have seen and experienced situations of extreme religious and racial patriotism and discriminations in different contexts within our lives, those in the book seem to be just a step beyond all that.

The story revolves around a boy, Noah or 'Bird' which is his preferred name. He is caught up in the aftermath of the 'Crisis' that swept the country and caused disruption that tore his family and many other families apart. This is a story of children snatched from families and of the heartbreak of losing loved ones. This is a story of resilience in the face of adversity and the power of small acts that amount to a massive force in the end.

Being a librarian myself, I can't help loving the role that libraries and librarians play in the story. The fact that 'Our Missing Hearts' recognises the role of libraries as places where the value of information is utmost, resonates with me personally.

"All over the country, a scattered network of librarians would note this information, collating it with the Rolodex of their minds, cross referencing it with the re-placed children they have known about. Some kept a running list, but most, wary, simply trusted it to memory. An imperfect system, but the brain of a librarian was a capacious place."

page 236

The same sense of foreboding that Margaret Atwood's 'The Handmaid's Tale' evokes can be felt when reading 'Our Missing Hearts'. The sense that what is described in the book is not entirely fiction, that it has happened/ is happening/ will soon happen somewhere is quite unsettling. Kudos to Celeste Ng for her bravery in selecting such a controversial topic to base a novel and presenting the story to us in such a way that takes our breath away.

'Our Missing Hearts' by Celeste Ng, a worthy read indeed.

-Helmalie Gunathilaka-

Steinbeck සහ නැවත කියවීමේ සතුට

මම මේ දවස්වල John Steinbeckගේ Of Mice and Men පොත කියවමින්. මේක පුතාට ලබන අවුරුද්දට ඉස්කෝලේ පොත් ලැයිස්තුවට තියෙන නවකතා වලින් එකක්. පොත් ලැයිස්තුවේ අනිත් පොත් වලට කලින් නවකතා ටික ගෙදරට එවන එක ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඉස්කෝල වල සාමාන්‍ය ක්‍රමය. එතකොට දරුවන්ට ඒ පොත් කියවන්න ඉස්සරහට එන දෙසැම්බර් නිවාඩුව ඇතුළුව ඕන තරම් කල් තියෙනවානේ. ඒත් මේ පොත නම් පුත්‍රයා කියවන්න කලින් මම කියවන්න ගත්තේ පරණ යාලුවෙක් හම්බවුණු සතුටින්. නිතරම පොත් එක්ක ගැවසෙන, පොත් ඇසුරේම රස්සාවත් කරන මම එක පොතක් දෙසැරයක් කියවන්නේ කලාතුරකින්. එහෙම වෙන්න නම් ඒක සුවිශේෂී පොතක් වෙන්න ඕන. ඉතින් Of Mice and Men පොතත් ඒ වර්ගයට අයිති පොතක්. බැලූ බැල්මට සරල බවක් පේන මේ කතන්දරය ගෙතිලා තියෙන්නේ ගොවිපොළක වැඩ කරන සේවකයෝ දෙන්නෙක් ගැන. ඒත් මේ දෙන්නා මුහුණ දෙන වැරදි වැටහීම්, ඉරිසියාකම්, දුෂ්ඨකම් වගේම එයාලාගේ තනිකම සහ පාළුව වගේ රිදුම් දෙන හැඟීම් John Steinbeck විස්තර කරලා තියෙන්නේ තදින් හිතට දැනෙන විදිහට. මේ පොත කැලිෆෝනියාවේ වගා නිම්නයක, ගොවිපොලක, සේවක කුටියක දූවිලි පිරුණු අඳුරට කියවන්නාව කැඳවාගෙන ගිහින් හදිසියේම එතැනදී සිද්ධ වෙන කැළඹිලි මැදට අත අරිනවා. පිටු එකසිය ගානක පුංචිම නවකතාවක් වන Of Mice and Men අපිට ඉතුරු කරලා යන කම්පනය නම් ටොන් ගාණක් බරයි. John Steinbeck මගේ ප්‍රියතම කතුවරයෙක් වෙන්නේ එයාගේ මේ වචන හාස්කම් නිසායි.

මම මුලින්ම John Steinbeckගේ පොතක් කියවද්දී මම හිටියේ නමයේ පන්තියේ. ඉස්සර අපේ හොරණ ගෙදර අසල්වැසි ගෙදරක නැවතිලා හිටියා ඒ කාලේ තිබුණු DELIC ගුරු අභ්‍යාස පාඨමාලාවේ උගන්නන්න ආව ඇමෙරිකන් ගුරුවරියක් සහ ගුරුවරයෙක්. ඒ දෙන්නා කම්මැලි වෙලාවට කතා කර කර ඉන්න අපේ ගෙදර එනවා. එහෙම ආව වෙලාවක ඒ ගුරුවරිය මම පොත් ගුල්ලියක් බව දැනගෙන මට එයා ළඟ තිබුණු John Steinbeckගේ The Grapes of Wrath පොත දුන්නා කියවන්න. ඒක නම් පිටු පන්සීය ගානකට කිට්ටු ලොකු පොතක්. ඒ පොත කියවද්දී අවුරුදු දාහතරක් වයසේ හිටිය මම පොත ඇතුලේ ජීවත් වුණා කිව්වොත් නිවැරදියි. ඇත්තටම කියනවානම් ලංකාවේ හැදුණු ඒ වයසේ ළමයෙකුට ඒ පොත බර වැඩියි කියලා මට තේරෙන්නේ දැන් තමයි. පොතක් කියවලා තදබල කම්පනයට පත්වෙන්න පුළුවන් බව මම මුල්වරට දැනගත්තේ The Grapes of Wrath පොතෙන්. ඒ වගේම John Steinbeck කියන්නේ වචන වලින් විචිත්‍ර චිත්ත රූප මවන මායාකාරයෙක් කියලත් මම දැනගත්තේ ඒ පොතෙන්.

අවුරුදු තිහකට පස්සෙ, අදත් John Steinbeckගේ ලියවිල්ලට මට දැනුණු ආසක්ත බව එහෙමමයි. ඊට අමතරව මගේ පුතාටත් මම මුලින්ම ඒ ලියවිලි කියවපු වයසේදීම ඒ කතුවරයාව මුණගැහෙන්න ලැබෙන නිසා දැනෙන්නේ ලොකු සතුටක්. ඇත්තටම මේ විදිහට පොත් කියන්නේ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට මායා බලය ගෙනියන බලගතු මැජික් යෂ්ටියක්!

මනුස්ස යන්තර | පියසීලි විජේමාන්න

එක හුස්මට කියවගෙන යන්න පුළුවන් රස කෙටිකතා පොතක් කාලෙකට පස්සේ හම්බවුණා. ඒ පියසීලි විජේමාන්නගේ 'මනුස්ස යන්තර.' මේ පොත 2019 රජත පුස්තක සම්මානයට නිර්දේශිත පොතක්.

කෙටිකතා නමයක් ඇති මේ පොතේ කතා බහුතරයකට පදනම් වෙලා තියෙන්නේ දුලබ නිමිති කියන්න පුළුවන්. හුරුපුරුදු තේමා ඇති කතා කීපය වුණත් ලියවිලා තියෙන්නේ අලුත් කෝණයකින් නිසා කියවද්දී දැනෙන්නේ නැවුම් බවක්. මේවා අතරින් 'යතුරු කැරැල්ලක්' සහ 'සුසීගේ රොටි කඩේ' යන කෙටි කතා සුවිශේෂීයි.

මනුස්ස යන්තර (2018)
කතෘ - පියසීලි විජේමාන්න
ගොඩගේ ප්‍රකාශනයක්

කවි පොත්

මා කවි ලියූ, කවි පමණක්ම ලියූ යුගයක් විය. නමුත් ඒ වෙද්දී මා වෙනත් කිසිම කවියෙක්ගේ කවි පොතක් කියවා නොතිබුණි. එවන් කාලයකදී මට කවි පොත් මිටියක් තෑගි ලැබුණි. අනෙත් කවීන්ගේ මානයන් හඳුනා ගන්නත් මගේ කවිවල උස් මිටි තැන් දකින්නත් උදවු දුන් ඒ පොත් මිටිය තවම මා ළඟ ආදරයෙන් සුරැකිව ඇත.

අදටත් පොත් සල්පිලකදී, පුස්තකාලයකදී කවි පොත් ළඟ මා සිත නවතින්නේ ඒ නිසා විය හැක. ලොක්ඩවුන් කාලය කවිපොත් හා ඒකාත්මික වීමට කදිමය.

මේ අනුරාධා නිල්මිණි කිවිඳියගේ 'රිදුම් පිරි පිරිමැදුම්' කවි පොතෙනි 

   

නොලියවෙන කවි ගැන හිත යට සිහින් රිදුමක් දැනෙන දින ඇතත් ඒ තවත් එක් අහිමි වීමක්, අත්හැරීමක් බව දැන් හිත හදා ගනු හැක. 

වින්ද්‍යා ආරියරත්න කිවිඳියගේ 'මිහිරි මිථයා දෘෂ්ටියක මම' කවි පොතේ පහත පිදුම සිනහවක් සමඟම කඳුලක් ගෙන ආවේ එබැවිනි.

පොත්- 

රිදුම් පිරි පිරිමැදුම්, අනුරාධා නිල්මිණි

සන්ථව ප්‍රකාශන (2019)

මිහිරි මිථයා දෘෂ්ටියක මම, වින්ද්‍යා ආරියරත්න

ගොඩගේ ප්‍රකාශන (2019)

The Year of Runaways

Recommending 'The Year of Runaways' by Sunjeev Sahota. A massive read at 463 pages and also a heavy one. But it is worth every minute!

This novel outlines the stories of three young Indian men who attempt to find a better life in Britain. Sahota vividly describes the unbearable suffering they face and how they cope and thrive in the bleakest of conditions. The Year of Runaways was short-listed for the Man Booker Prize in 2015.

 

 

The Year of Runaways published by Picador (2015)

Awards: European Union Prize for Literature (2017)

 

Agatha Christie ගේ පොත් කියවීම

මම මුලින්ම Agatha Christieගේ පොතක් කියවද්දී මට අවුරුදු නමයක් විතර ඇති. ඒ පොත් වල තියෙන මිනී මැරුම් කතන්දර ඒ වයසට නොගැලපෙනවා කියලා ඒ කාලේ කවුරුවත් මාව වැලක්වුවේ නැත්තේ හොඳ වෙලාවට! මම මුලින්ම Agatha Christieගේ පොතක් තෝරාගත්තේ ඇයි කියලා නම් මට මතක නැහැ, ඒත් ඒ පොත්වලට මම ඒ වයසේදීත් පුදුම විදිහට ඇබ්බැහි වුණා කියලා නම් හොඳට මතකයි. ඒ කාලේ අපි හිටියේ සේෂෙල්ස් වල. මගේ වාසනාවකට එහෙදි පුස්තකාලෙන් මම Agatha Christieගේ පොත් එක සැරේට හතර පහ අරන් යද්දීත් කවුරුවත් ඒ ගැන විමසිලිමත් උනේ නැහැ.

Agatha Christieගේ පොත් වල තියෙන්නේ පිටු 300 විතර. ඒත් ඒවායේ බොහොම සියුම්, ඒ වගේම හිත ඇදගන්න විදිහට මිනීමැරුම් වලදී ඒ අපරාධකාරයාව හොයාගන්න හැටි ලියවිලා තියෙනවා. කතාවට අත්‍යවශ්‍ය විස්තර මිසක් අදාළ නැති පරිසර වර්ණනා වගේ දේවල් ඒ පොත්වල නැහැ. Agatha Christieගේ ශෛල්‍යය තමයි කතාවේ තේමාවට අදාලව චරිත හතක් අටක් මුලදී අඳුන්නලා දෙන එක. ඉන්පස්සේ අන්තිම වෙනකම්ම කවුද මෙතැන අපරාධකාරයා කියලා කියවන්නාටත් නොතේරෙන්න අරගෙන ගිහින් අන්තිමේදී පුදුම කරවන එක. එහෙම පුදුමයක් දැනෙන්නේ අදාළ මිනීමැරුම විසඳන්න වුවමනා හැම ඉඟියක්ම මුල ඉඳන්ම අපට දීලා තිබුණු නිසා. පෙන්නලා තිබුණා- අපට පෙනුණේ නැහැ! 

වයසින් වැඩෙද්දීත් මගේ Agatha Christie පොත් ඇබ්බැහිය නම් අඩුවුණේම නැහැ. කාලයක් ගතවෙද්දී එහෙන් මෙහෙන් හොයාගෙන මම කොහොමහරි ඒ රහස් පරීක්ෂක පොත් හැත්තෑ ගණනම කියෙව්වා. ටික කලක් යද්දී ඒ පොත්වල මැද හරිය කියවද්දී මිනීමරුවා කවුද කියලා අනුමාන කරන්න තරම් මම Agatha Christie expert කෙනෙකුත් වුනා! "මේවා කියවලා මේකි අපිව කොයිවෙලේ මරලා දායිද දන්නේ නැහැ!" කියලා යාලුවෝ විහිලු කරන තරමට මගේ ඒ ඇබ්බැහිය ප්‍රසිද්ධත් වුණා. ඒ හැම පොතක්ම එකිනෙකට වෙනස්, හරිම නැවුම්. එක සැරයක් කියවපු පොතක් ලේසියෙන් ආයෙත් නොකියවන මම Agatha Christieගේ පොත් නම් තුන් හතර සැරේ කියවලා තියෙනවා. 

ඒත් මේ විස්තරේ මගේ Agatha Christie ඇබ්බැහිය ගැන විතරක්ම නෙමෙයි. 1890දී ඉපදුනු Agatha Christie මියගිහිනුත් දැන් අවුරුදු 44ක් වෙලා. ඒ නිසා ඇගේ පොත් හැම එකක්ම වගේ ලියවිලා තියෙන්නේ 1920-1950 වගේ කාලේදී කියන්න පුළුවන්. ඒවායේ තියෙන්නේ ඒ යුගයට අයිති පසුබිම් විස්තර. ඒ කියන්නේ ග්‍රැමෆෝන් වලින් සින්දු අහන, සාලයේ තියෙන දුරකථනයට පණිවිඩ ලැබෙන, ලියුම් මඟින් වැදගත් විස්තර දැනුම් දෙන කාලේ දේවල්. ඒත් එහෙම මේවායේ පසුබිම යල් පැනලා කියලා මේ පොත් වල ප්‍රසිද්ධිය අඩුවෙලා තියෙනවද? කොහොමවත්ම නැහැ! මම මේ බව හරියටම දන්නේ මෙල්බර්න් නගරයේ මම රැකියාව කරන High School library එකේ වැඩියෙන්ම ජනප්‍රිය පොත් අතරට Agatha Christieගේ පොත් ඇතුළත් නිසා. අවුරුදු 13-18 වගේ වයසේ ළමයි තමන් ආසා දෙයක් නම් මිසක් හොයා හොයා කියවන්නේ නැති බව අමුතුවෙන් කියන්න දෙයක් නැහැනේ. Agatha Christieගේ පොත් hold කරලා ලැබෙනකම් නොඉවසිල්ලෙන් බලාගෙන ඉන්න, මම ඉස්සර කළා වගේ එයින් පොත්ම හතර පහ එක සැරේ උස්සගෙන යන සිසුවියන් මම දවස ගානේ දකිනවා. මේ පොත් කොයිතරම් ජනප්‍රියද කියනවානම් පුස්තකාලයේ අපි නිතරම replace කරන, වැඩියෙන්ම පාවිච්චි කරන පොත් ලිස්ට් එකේ ඉහළින්ම මේ පොත් පෙළත් තියෙනවා. ඒ සමානව තියෙන්නේ Harry Potter, Divergent, Hunger Games වගේ පොත් කියන එකෙන්ම මේවායේ ජනප්‍රියතාවය හිතාගන්න පුළුවන්.

"Did you know that these were originally written about a hundred years ago?" තමන් අරගෙන ගිය Agatha Christieගේ පොත් පුස්තකාලයට ආපසු දෙන ගමන් ඒවා රස වින්ද හැටි ගැන විස්තර කරන සිසුවියන්ගෙන් මම ඉඳහිට අහනවා.

ඒකට උත්තර හැටියට මට නිතරම ලැබෙන්නේ බොහොම පුදුමවුණු මුණූ ටිකක්. ඒගොල්ලන්ට ඒක හිතාගන්නත් බැහැ.

අවුරුදු සීයක් ගතවුණත් මේ කතන්දර පරණ වෙන්නේ නැත්තේ ඒවායේ විස්තර කෙරෙන මිනිස් හැසිරීම් සදාකාලික නිසා කියලා මට හිතෙනවා. ශතවර්ෂයක් ගියත් රසවිඳින්න පුළුවන් විදිහට පොත් ලිවීමේ හැකියාව! Agatha Christie මගේ ප්‍රියතම කතුවරිය විතරක් නෙමෙයි බොහොම ගෞරව කරන වීරවරිය වෙන්නේත් ඒ දක්ෂකම නිසායි. 

පින්තූරය- මම රැකියාව කරන පුස්තකාලයේ Agatha Christie පොත් එකතුවෙන් කොටසක්

රුදු රොන් සුනු - කීර්ති වැලිසරගේ

රුදු රොන් සුනු
කීර්ති වැලිසරගේ
සරසවි ප්‍රකාශකයෝ (2019)

කීර්ති වැලිසරගේ නම් කතුවරයාගේ ලිවීමේ ශෛල්‍යයට මා ආකර්ෂණය වූවේ ඔහු ලියූ දෛව නවකතාව කියවීමෙන් පසු ය. 2017 වසරේ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන උළෙලේ හොඳම නවකතාවට හිමි සම්මානය දිනූ ඔහුගේ ගරුඩ මුහුර්තය මගේ ප්‍රියතම පොතකි. මේ නිසා 2019 වසරේ ප්‍රකාශයට පත්වූ කීර්ති වැලිසරගේ ගේ රුදු රොන් සුනු පොත කියවන්නට ලැබෙන තුරු මා බලා සිටියේ ඇඟිලි ගනිමිනි. 

රුදු රොන් සුනු නවකතාව හිමිවීම්, අහිමිවීම් සහ ඒ හා බැඳුණු හැල හැප්පිලි ඔස්සේ තරුණයකුගේ ජීවිතය ගලා යන අයුරු ගැන අපූරුවට ලියවී ඇත. එක් මොහොතකින් ජීවිතය උඩු යටිකුරු වී ඇතිවන බිඳ වැටීම් මෙන්ම එසේ වැටුණු පසු යළි අළු මතින් නැගිටීම මේ පොතේ විස්තර කෙරෙන්නේ ඒ කලකිරීමත්, වේදනාවත්, පාළුව සහ කාන්සිය මෙන්ම ධෛර්යයත් කියවන්නා තුලත් ගොඩනඟමිනි. 

බොහෝ දුෂ්කර කාලවලදී අප අත්නොහැර ළඟ ඉන්නේත්, නොවැටී සිටින්නට වාරු වන්නේත් නන්නාඳුනන්නෙක් විය හැක. එමෙන්ම අත්‍යවශ්‍යම වෙලාවක පිටුපා යන්නේත් අත්වැල් සිඳලන්නේත් සමීපතමයෙක් විය හැක. රුදු රොන් සුනු මේ ගැන අපට හට සිතන්නට යමක් ඉතිරි කරයි. 

'The Giver of Stars'- Jojo Moyes

The name Jojo Moyes has been lately associated with the romantic bestsellers 'Me Before You', 'After You' and 'Still Me'. Having read and loved all three books I made the mistake of assuming these were the only books by the author and that she writes only romantic fiction. (Being a librarian, and being surrounded by books all day, I really should not make such assumptions!) So I was quite surprised to come across a book written by Jojo Moyes which I had never heard of before. Also, after some checking, I was more surprised to discover that she has written 15 books altogether!

'The Giver of Stars' is a beautiful story set in rural Kentucky during the Depression times. I think I loved it more because it was about a group of librarians. In this story, these brave women deliver books to the most rural parts of the Appalachian Mountains on horseback while facing all types of disastrous weather. Moyes has stated that inspiration for this book was from the WPA's Horseback Librarian programme that ran from 1935 to 1943.

I love Jojo Moyes' writing because of its simple and capturing nature. She knows how to absorb readers and transport them instantly to the settings described in the stories. It was fascinating to read the description of this remote library service run exclusively through manual labour and from donated books. The unquenchable thirst of the mountain residents for any reading material as described in the book- whether it was for a weathered copy of the bible, a collection of a few pages of recipes or a comic book for the kids- moved me. It made me realise how fortunate we are in these times to take the free availability of reading material for granted. 

'The Giver of Stars" is a remarkable story of friendship, love, teamwork and perseverance woven into a magical tapestry of words by the internationally acclaimed author Jojo Moyes. Her novels have been translated into forty-six languages, have hit the number one spot in twelve countries and have sold over thirty-eight million copies worldwide. Moyes' writing has a dramatic quality and I am not at all surprised that some of her books have been adapted into films. After reading the 435 pages of this book in a very short time I am left with the breathless satisfaction of reading a 'good book' and a motivation to hunt for the other books written by this talented author.

පොත් කියවන්න කම්මැලි ළමයි

"මගේ ළමයා පොත් කියවන්න ආසාම නැහැ අනේ, ඔයා librarian කෙනෙක් නේ, මේකට පිළියමක් කියන්නකෝ"

මට මෙහෙම කියන අය නිතර හම්බවෙනවා. එක අතකට දෙමව්පියෝ මෙහෙම අහනවා කියන්නේ එතන ප්‍රශ්නයක් තියෙන බව තේරුම් අරගෙන, ඒකට විසඳුමක් හොයන්න ඒ අයගේ උනන්දුවක් තියෙනවා කියන එක. ඒත් සමහරු එහෙම අහන්නේ තමන් කිසිම මහන්සියක් නොවී ක්ෂණික විසඳුමක් හොයාගන්න.

ළමයි පොත් කියවන්නේ නැත්තේ ඇයි?

මගෙන් ඔය ප්‍රශ්නය අහන අයගෙන් මමත් ප්‍රශ්නයක් දෙකක් අහනවා. ගෙදර ළමයාට කියවන්න ගැලපෙන පොත් තියෙනවාද? ගොඩාක් ගෙවල් වල තියෙන්නේ ළමයි පුංචිම කාලේ කොහෙන් හරි හම්බවුන පින්තූර පොත්, ඒවායේත් පිටු ගැලවිලා, ළමයි බලි කුරුටු ඇඳලා. එහෙම නැත්නම් අල්මාරියක දාලා අරන් තියපු තාත්තාගේ නීති පොත්, අම්මාගේ විශ්ව විද්‍යාල සටහන්. ඉතින් ළමයෙක් කොහොමද ගෙදරදී පොත් කියවන පුරුද්දක් ඇති කරගන්නේ?

ඊළඟට ප්‍රශ්නය දෙමව්පියන් ඒ දරුවාව පුස්තකාලෙකට, පොත් සාප්පුවකට එක්කගෙන යනවද, එහෙම ගිහින් කැමති පොතක් තෝරාගන්න ඉඩ අරිනවද කියන එක. සාමාන්‍යයෙන් ළමා රූප පොත් එහෙම සාපේක්ෂව මිළ අඩුයි. ඒත් ළමයින්ගේ කියවීමේ මට්ටම් ඉක්මනින් වෙනස්වෙන නිසා ලාබ ම, පලදායීම තෝරාගැනීම පුස්තකාලයකට යන එක. ලංකාවේනම් හැම පළාතේම එක වගේ පුස්තකාල පහසුකම් නැති බව ඇත්ත. ඒත් ළමයි කියවන්න උනන්දු නැහැ කියලා චෝදනා කරන දෙමව්පියන් බොහෝ වේලාවට ලංකාවේ නගරබදව එහෙම නැත්නම් ලංකාවෙන් පිට ඉන්න, පුස්තකාල පහසුකම් තියෙන, ඒවා පාවිච්චි නොකරන අය. ළමයින්ව පුස්තකාලයකට අරගෙන ගියත් බහුතරයක් දෙමව්පියන් ළමයින්ට කැමති පොතක් තොරාගන්න නිදහසක් දෙන්නේ නැහැ.

තුන්වෙනි ප්‍රශ්නේ තමයි ළමයින්ට පුංචි කාලේ ඉඳන් කියවීම හුරු කළා ද කියන එක. බොහෝ වේලාවට මේකට උත්තරයත් නැහැ කියන එක තමයි. පොත්වලට ආදරය කරන්න ළමයින්ට හුරු කරන්න ඕන බිළිඳු කාලෙදිමයි. දරුවන්ට මාස තුන හතරේදී පාට, හැඩතල පේන්න ගනිද්දී ඒගොල්ලන්ට පොත් පෙන්නුවාම හරි ආසාවෙන් බලාගෙන ඉන්නවා. ඕස්ට්‍රේලියාවේදී දරුවෝ ඉපදුන අලුත වැඩීම බලන්න අරගෙන යන හෙද සායන වලදී ඒ බිළිඳු වයසට ගැලපෙන පාට තියෙන පොත් නොමිළේ දෙන බව මම දැනගත්තේ ඉස්සර පුතාව ඒවාට අරගෙන යද්දී. අම්මලා තාත්තලා හඬ නඟලා කියන කතන්දර අහගෙන ඉන්නත් දරුවෝ වයසෙන් වැඩෙද්දීආසයි. දරුවෝ පුංචි කාලේ ඒගොල්ලෝ නිදාගන්න කලින් ඒ අයත් එක්ක පොතක් දෙකක් කියවන්න මේ රටවල දෙමව්පියන් පුරුදු වෙලා ඉන්නවා. පොතේ මාතෘකාව ගැන අම්මලා තාත්තලාගේ අත්දැකීම් අදහස් බෙදාගන්නත් කතාන්දරය දරුවාට තේරුණු හැටි ගැන තමන්ගේ අදහස් කියන්නත්, සරලවම කියනවානම් දෙමව්පියන්ට දරුවන්ට ආදරයෙන් ලංවෙලා ඉන්නත් ඒ වෙලාව හරි වටිනවා. අකුරු නොදන්නා අවුරුදු දෙකේ තුනේ ළමයි පින්තුර පොත් පිටින් කටපාඩම් කරගෙන පිටු පෙරලමින් බොරුවට කියවනවා වගේ රඟපාන්නේ පුංචි කාලේ ඉඳන්ම මෙහෙම කියවීමේ ආසාව ඇති කළාමයි. දරුවන්ට නැකතට අකුරු කියවන්න කලින් පොත් පෙන්නන්න හොඳ නැහැ කියලා ලංකාවේ සමහරු කියනවා මම අහලා තියෙනවා. ඒ වගේ යල් පැන ගිය අදහස් වලින් අවාසියක් වෙන්නේ දරුවාටමයි. පුංචි කාලේ ඉඳන් පොත් ඇසුරේ හැදෙන දරුවෝ පොත්වලට ආදරේ කරන්න පටන් ගන්නවා. පොත්වල බලි කුරුටු අඳින්නේ නැතිව, පිටු ඉරන්නේ නැතිව කියවන්න ඉගෙන ගන්නවා.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඉස්කෝලවල 1, 2, 3 වසරවල දරුවන්ට හැමදාම කතන්දර පොතක් ගෙදර ගෙනියන්න දෙන වැඩසටහනක් තියෙනවා. දරුවාගේ කියවීමේ මට්ටමට ගැලපෙන පොතක් තෝරලා දෙන්නේ ගුරුතුමිය. ඒ පොත දෙමව්පියන් එක්ක එකතුවෙලා කියවලා ඊළඟ දවසට ආයෙත් පාසැලට ගේනවා. කියවීමේ හැකියාව ඉක්මණින් දියුණු වෙන්නයි, වචන මාලා වැඩි දියුණු වෙන්නයි මේක හරිම සාර්ථක ක්‍රමයක්. ඉස්කෝලේදී අඩිතාලම් දාලා දෙන මේ හැකියාව තවත් දියුණු කරන්න දෙමව්පියන්ට ලේසියෙන්ම පුළුවන්.

සමහර දෙමව්පියන්ගේ හිතේ තියෙනවා මගේ දරුවා මෙන්න මේ ජාතියේ පොත් කියවිය යුතුයි කියන අදහස. තමන්ගේ අවුරුදු දහයේ පුතා කැමති fantasy & adventure පොත්වලට බවත් තමන් කැමති පුතා මීට වඩා සාහිත්‍යමය පොත් කියවනවාට බවත් මගේ යෙහෙළියක් මට කීවා. අවුරුදු දහය වගේ කාලයේදී අපිත් මායා බල ගැන, වීර ක්‍රියා ගැන තිබුණු පොත්පත්වලට, රූපවාහිනී වැඩසටහන් වලට කොයිතරම් ආසා කළා ද! ළමයා තමන් ආසා දෙයක් වෙනුවට අපි තීරණය කරන දෙයක් කියවන්න ඕන ඇයි? ළමයින්ට කියවීම එපා වෙන්නේ අපි එහෙම බලකරන්න ගියාම නෙමෙයිද? දූලා තරම් පුතාලා පොත් කියවන්න නැඹුරු නැති බවත් තවත් එක චෝදනාවක්. එහෙම නැති බව ඔප්පු කරන්න අපේ ගෙදරම අවුරුදු දොළහක පොත් ගුල්ලෙක් ඉන්නවා. බොහෝ වේලාවට පිරිමි ළමයි කැමති පොත් ශානර (genre) ගැහැණු ළමයි කැමති ඒවා නෙමෙයි. පිරිමි ළමයි කැමති චරිතාපදාන, වීර කතා, පරිසරය එහෙම නැත්නම් අභ්‍යවකාශය ගැන කරුණු තියෙන non-fiction පොත් වගේ ඒවාට. පිරිමි ළමයෙක් සම වයසේ ගැහැණු ළමයින් බොහොම ආසා Anne of Green Gables පොතට ආසා නොවෙන්න පුළුවන්. ඒ වෙනුවට බොහොම උනන්දුවෙන් The Boy who Harnessed the Wind පොත කියවලා ගෙදරදී සුළං පෙත්තක් හදන්න උත්සාහ ගන්න පුළුවන්. සමහර වෙලාවට ළමයි කැමති ebooks කියවන්න, වාහන ගැන, පරිසරය ගැන සඟරා, එහෙම නැත්නම්ළමා පත්තර කියවන්න. manga චිත්‍රකතා පොත් එකක් ඉවරවෙනකොට තව එකක් කියවන ගැහැණු ළමයිනුත් පිරිමි ළමයිනුත් මම දැකලා තියෙනවා . මගේ පුතා මේ දවස්වල war fictionකියවන්න කැමතියි. එයාගේ ඉස්කෝලේ පුස්තකාලේ war fiction වෙනම එකතුවක්ම තියෙනවලු. මේ හැම කියවීමක්ම කියවීමක්. 'අපි කැමති දේ' කියන කෝවේ දාලා ළමයින්ව මකන්නේ නැතිව අපි ඒ ළමයින් තමන්ගේම රුචි අරුචිකම් ඇති අය විදිහට දකින්න ගත්තා නම් මේ හැම දෙයක්ම තේරුම් ගන්න හරි ලේසියි.

මෙහෙම පැහැදිලි කළාම ගොඩක් අම්මලා අන්තිමේදී කියන එක දෙයක් තියෙනවා. ඒ තමයි 'අනේ ඕවා කරන්න වෙලාවක් නැහැ' කියන එක. එහෙම කියන අය බොහෝ වෙලාවට තමන්ගේ ලේසියට ළමයින්ගේ අවධානය රූපවාහිනිය හරි ඒ වගේ වෙන උපකරණයකට සින්න වෙන්න ඇරලා ඉන්න අය. එහෙම නැත්නම් ගෙදර වැඩට ඉන්න අයට පඩි ගෙවන නිසා දරුවෝ එක්ක කාලය ගත කළ යුත්තේ ඒගොල්ලෝ කියලා හිතන අය. තමන්ගේ දරුවෝ පුංචි කාලේ ඒගොල්ලන්ට කතා පොතක් කියලා දෙන්න දවසකට පැය බාගයක් වෙන් කරන්න බැරි නම්, මාසෙකට සැරයක් වත් පොත් සාප්පුවකට නෙමෙයි නම් අඩුම ගානේ පුස්තකාලයකටවත් ළමයාව එක්කගෙන් ගිහින් නිදහසේ පොත් අතර සැරිසරන්න, කැමති පොතක් තෝරාගන්න ළමයාට ඉඩක් දෙන්න බැරිනම් ඊට එහාට ළමයින්ගේ කියවීමේ පුරුද්ද ගැන කතාකරන්න ඒ අයට අයිතියක් නැහැ කියලා මම හිතනවා. ඒවගේම කියවීමේ පුරුද්ද එක්ක බැඳුනු භාෂා ඥානය, ව්‍යක්ත බව, නිර්මාණශීලී බව ඒ ළමයින්ගේ ජීවිත වලින් ගිලිහුනාම ඒ වගකීමත් ඒ දෙමව්පියන්ටම ගන්න වෙනවා.

මෙල්බර්න් නගරයේ මම රැකියාව කරන බාලිකාවේ පුස්තකාලයේ ප්‍රබන්ධ පොත් එකතුවේ පොත් විසිදාහක් විතර තියෙනවා. ඒ නිසාම අපි එක ළමයෙකුට ගන්න පුළුවන් පොත් ප්‍රමාණය ගැන සීමා පනවලා නැහැ. නිවාඩු කාලයක් කිට්ටු වෙද්දී මේ ඉස්කෝලේ සිසුවියෝ බොහොම ආසාවෙන් පොත් මිටි ගණන් අරගෙන යන හැටි, පොත් රාක්ක ක්‍රමක්‍රමයෙන් හිස් වෙන හැටි බලාගෙන ඉන්න එක මගේ ප්‍රියතම වැඩක්. ඒ කියවීමේ පිපාසය දකිද්දී මමත් ඔය වයසේදී නිදි මරාගෙන කතන්දර පොත් කියෙව්ව හැටි මතක් වෙනවා. අදටත් පොත් කියවීමට මගේ ජීවිතයේ නම් තියෙන්නේ බොහොම ලොකු ඉඩක්.

පුංචි ළමයින්ට අපි ඇතිකරලා දෙන්න ඕන කියවීමේ ආසාව විතරයි. ඒ ගිනි දැල්ල නිවෙන්නේ නැතිව ජීවිත කාලයක්ම තියාගන්න ඊටපස්සේ ඒගොල්ලෝම මහන්සි වෙනවා. පොත් කියවනවා කියන එක පුංචි ළමයින්ට දඬුවමක් නොවිය යුතුයි. ප්‍රසිද්ධ කතුවරයෙක් වන Neil Gaiman මේ කියලා තියෙන විදිහට ඒක තමන්ට සතුටක් ගේන දෙයක් විය යුතුයි. ඒ සතුට හොයාගන්න ඉඩ සලසලා දෙන එක දෙමව්පියන් විසින් දරුවන්ට දෙන්න පුළුවන් වටිනාම තෑග්ගක්.

Bullying සහ විහිලු

අපි පුංචි කාලේ bullying කියලා වචනයක් පාවිච්චියේ තිබුණේ නැහැ. ඒ වෙනුවට කිව්වේ 'විහිලු කරනවා' කියලා. "මෙයාට ඉස්කෝලේ ළමයි එක එක නම් කියලා විහිලු කරලා නේ!" කියලයි වැඩිහිටියනුත් ඒ කාරණේ නොසලකා හැරියේ. ඒවා ගණන් ගත යුතු දේවල් බව, පිළියම් කළ යුතු දේවල් බව, ජීවිත කාලෙටම තුවාල ඉතුරු කරන දේවල් බව කිසිකෙනෙකුට අවබෝධයක් තිබුණේ නැහැ. විහිළුවක් කියන්නේ ඒකට අදාළ පාර්ශව දෙකම ඒකෙන් විනෝදයක් ලබන දෙයක් බව කවුරුවත් විග්‍රහ කළේ නැහැ. ඉතින් අපේ යුගයේ හැමෝම අඩු වැඩි වශයෙන් 'විහිලු' කරමින්, 'විහිලු' ලබමින් වැඩිහිටියෝ වුණා.

bullying කියන දේ කොයිතරම් විනාශකාරී ද කියලා දැන් සමාජයේ සාමාන්‍ය අවබෝධයක් තියෙනවා. ඉස්කෝලවල ඒ ගැන කතා කරනවා. ළමයි ඒ ගැන දැනුවත්, තමන්ට ප්‍රශනයක් උනාම සද්ද නැතිව නොඉඳ කතාකරනවා. වැඩිහිටියෝ ඒවාට පිළියම් හොයනවා. එහෙමයි කියලා bullying මේ ලෝකෙන් තුරන් වෙලා ද? නැහැ. ඉස්සරටත් වඩා අලුත් ක්‍රම වලින්, අපේ කාලේ නොතිබුණු cyber-bullying වගේ ක්‍රම වලින් අදටත් හැමතැනම ඒකේ විසකුරු අඬු පඬු පැතිරෙනවා. ඒ වගේම ළමයි අතරේ විතරක් නෙමෙයි වැඩිහිටියෝ අතරේත් එක එක විදිහේ bullying තියෙනවා. ළමයින්ට සාපේක්ෂව bullying situation එකකින් අයින්වෙන්න වැඩිහිටියන්ට හැකියාව වැඩි බව විතරයි වෙනස.

මේ හැම දේම මතක් වුණේ Julie Anne Peters ලියූ 'By the Time You Read this I'll be Dead' පොත කියවද්දී. ඒකෙ තියෙන්නේ bullying නිසා ජීවිතේ එපාවුණු දැරියකගේ කතාවක්. ජීවිත කාලයක් තිස්සේ ඇගේ හැඩරුව ගැන ඇහුණු විහිලු නිසා ඇයට ඇතිවුණු depression ගැනත්, ඇගේ දෙමව්පියන් ඈ එක එක විධි වලින් උදවු ඉල්ලුව බව නොතේරුණු අවාසනාවන්ත තත්ත්වයත් මේ කතාවෙන් කියවෙනවා. ළමයි අතරේ සූක්ෂමව, භයානක විදිහට කෙරෙන bullying ගැන මේ කතාවේ කියවෙන්නේ හිත කීරිගැස්වෙන විදිහට. අන්තිමේදී එකම එක ලෙන්ගතු කෙනෙක් නිසා මේ දැරියගේ ජීවිතේ නම් බේරෙනවා. ඒත් මේ ලෝකේ ඈ තරම් වාසනාවන්ත නැති කොයිතරම් අය ඇද්ද?

මේ පොත යොවුන් නවකතාවක්. සාමාන්‍යයෙන් මම කියවන වර්ගයේ පොත්වලින් වෙනස්. ඒත් මම රැකියාව කරන පාසැල් පුස්තකාලේ තිබිලා නිවාඩු දෙන්න කලින් මම මේ පොත ගෙදර අරගෙන ආවේ නිකමට වගේ. ගෙදරටම වෙලා ගතකරන මේ දවස් ටිකේ මම එක හුස්මට මේ පොත කියවල ඉවර කළේ ඒ කතාව බොහොම සාර්ථකව ගලපලා තියෙන නිසා. පොත කියවලා ඉවරවෙලා මේ සටහන ලියන්න පෙළඹුනේත් මේ මාතෘකාව ගැන තවදුරටත් හිතුන නිසායි.

මමත් පුංචි කාලේ bullying වලට ලක්වුණු කෙනෙක්. ඒත් ඒවා 'විහිලු' නෙමෙයි bullying කියලා තේරෙන්නේ දැන්. මම එක වසර පන්තියට ඇතුල් වුණේ සේෂෙල්ස් රටේ පාසැලකට. ඒ මගේ දෙමව්පියන්ගේ රැකියාවට අපි ඒ කාලේ ඒ රටේ පදිංචි වෙලා උන්නු නිසා. ඒ පන්තියේ හිටිය එකම විදේශික ළමයා මම. අනෙත් ළමයින්ට වඩා මගේ හැඩරුව වෙනස් වුණු එකට අමතරව මම ඒ පන්තියේ හිටිය ප්‍රමාණයෙන් පුංචිම ළමයාත් වුණා. මාස ගණනක් යනකම් මට අනෙත් ළමයින්ගෙන් එක එක උසුළු විසුළු තිබුණු බව මට හොඳටම මතකයි. ඉස්කෝලේ යද්දී එද්දී ළමයි කණ්ඩායම් පිටින් මගේ පස්සෙන් එමින් මට එක එක දේවල් කිව්වා. ඒ වෙද්දී මටඒ භාෂාව නොතේරුණු එක එක්තරා විදිහකට සහනයක් වුනත් ඒ කරන්නේ සමච්චල් බව පුංචි වයසේ හිටියත් මට තේරුණා. මම පන්තියට ආවේත්, ගියේත්, විවේක කාල ගතකළේත් අඬමින්.ඉස්කෝලේ නොගිහින් ඉන්න බොරු බඩේ අමාරු, අතේ පයේ අමාරු මට ඒ දවස්වල නිතර හැදුණා. මේවාට පිලියමක් තිබුණේ නැහැ. ටික කලක් ගිහින් මට ඒ රටේ භාෂාව පුළුවන් උනාමත්, හැමෝටම මාව දැකලා පුරුදු උනාමත් මේ කරදර අඩුවෙලා නැතිවෙලාම ගියා. ඒ අතින් මම වාසනාවන්තයි, මට ඒ අත්දැකීම ලැබුණේ බොහොම පොඩි කාලයයි. ඒත් ඒ කාලේ නම් දැනුණේ ඒක කල්පයක් වගේ. මේ වෙද්දී දශක කීපයක් ගෙවිලා තිබුණත්, අවුරුදු හයක කෙල්ලෙකුට ඒ ටික කාලේදී දැනුණු අසරණකම ගැඹුරු තුවාලයක කැළලක් වගේ මගේ හිතේ කොණක තාම තියෙනවා. ඒ නිසා ජීවිත කාලයක් ම bully වුණු කෙනෙකුට දැනෙන දේවල් මට ඇත්තටම හිතාගන්නවත් බැහැ.

අපි වටේ ඉන්න අය, අපේ ළමයි මේ විදිහට 'විහිලු' කරනවානම්, 'විහිලුවට' ලක්වෙනවානම් කරුණාකරලා වහාම ඊට මැදිහත්වෙන්න. 'ඕවා ගණන් ගන්න එපා' 'කොල්ලෝ ඔහොම තමයි' වගේ දියාරු උත්තර දීලා ඒවගේ හැසිරීම් සාධාරණීකරණය කරන්න එපා. මේ වගේ දේවල් හිතේ හංගගෙන නොඉඳ වැඩිහිටියෙකුට කියන්න දරුවන් ව උනන්දු කරන්න. තමන් එහෙම පැමිණිල්ලක් ලැබුණු වැඩිහිටියෙක් නම් කල් නොයවාඒ ගැන සුදුසු පියවරක් අරගන්න. කාලය ගතවෙද්දී එක එක විදිහෙන් වෙන්න පුළුවන් හානි වැඩියි.

ඒවගේම තමන් අනෙත් අයගේ පෙනුම, තරාතිරම, රැකියාව වගේ දේවල්වලට 'විහිලු' කරන වැඩිහිටියෙක් නම් තමන් ගැන තව සැරයක් හොඳට කල්පනා කරලා බලන්න.

මකරානන්දය- විරාජිනී තෙන්නකෝන්

විරාජිනී තෙන්නකෝන් ගේ 'මකරානන්දය' නවකතාව මා තෝරාගත්තේ ඇගේ කෙටි කතා සංග්‍රහය වන 'අච්චාරු සහ වෙනත් කතා' හි රසවත් බව ගැන යහපත් මතකයක් තිබුණු නිසා ය. මේ නවකතාව කියවීමෙන් කතුවරියගේ ලිවීමේ හැකියාව ගැන ඇතිව තිබූ ඒ පැහැදීම වැඩි විය. එක හුස්මට කියවාගෙන යාමට පොළඹවන ඇගේ ලිවීමේ ශෛල්‍යයත් නැවුම් ප්‍රස්තුත භාවිතයත් මීට හේතු විය.

අතීතයත්, වර්තමානයත් මනා කොට ගොනු කර ලියැවුණු මකරානන්දය, වැවේගම නම් පිටිසර ගම්මානයක ගැමි ජීවිතය අතරටත් කොළඹ හතේ දේශපාලන හා ව්‍යාපාරික මඩ ගොහොරුවටත් අප ව කැඳවාගෙන යයි. පන්ති භේදයෙන් පීඩිත ගැමියන් ඉන් මිදී හිස ඔසවන්නට දරන දුෂ්කර ප්‍රයත්නයත් ජ්‍යෝතිෂ්‍ය හා මිත්‍යා විශ්වාස මත එල්බගත් නාගරික ජනතාව නොදැනුවත්වම වැටී ඇති අගාධයේ ගැඹුරත් කතුවරිය මනා ලෙස ගෙන හැර පාන්නීය. මේ කෘතිය පුරාවටම මුණගැහෙන නංහාමි, රන්මැණිකා, පද්ම ශ්‍රී ආදී චරිත ඉදිරිපත් කර ඇති සියුම් ආකාරය, කියවන්නා කතාව වෙත බැඳ තබා ගනී.

කතාවේ පිවිසුම වන සේපාල නම් නගර සභා කම්කරුවාගේ කතාව වෙනම නවකතාවක් ලෙස ඉදිරිපත් කරන්නට තරම් පොහොසත් ය. කෘතියේ යම් කොටස් සංස්කරණය වී තරමක් කෙටි වූවා නම් අගෙයි යි සිතුණු අවස්ථා තිබුණ ද සමස්තයක් හැටියට මකරානන්දය කියවිය යුතු පොතක් හැටියට නම් කරනු කැමැත්තෙමි. 

මකරානන්දය- විරාජිනී තෙන්නකෝන්

සරසවි ප්‍රකාශනයකි