East of Eden - tv series and book

 John Steinbeck ගේ East of Eden පොත ඇසුරෙන් නිර්මාණය වුණු mini tv series එකක් තියන බව දැක්කාම වැඩිය චිත්‍රපටි නොබලන මටත් ඒක බලන්න හිතුණා. ඒ මම ඒ කතුවරයාගේ නිර්මාණ වලට බොහොම කැමති නිසා. Steinbeck ගේ Grapes of Wrath නවකතාව මම මුලින් කියෙව්වේ බොහොම ඉස්සර, teen වයසේදී. ඒ කාලෙදිත් ඒ කතාව මාව තදින් කම්පනය කළා. ඒ පොත කියවද්දී කෙනෙකුට අකුරු වලින් ඒ තරම් බරපතල හැඟීම් මවන්න පුළුවන් ද කියලා මට පුදුම හිතුණා. Steinbeckගේ Of Mice and Men පොතත්  Grapes of Wrath තරම් දිග නැතත් අන්තර්ගතය intense පොතක් බව මට තේරිලා තියෙනවා. 

මේ series එක බලන්න පටන් ගනිද්දී මම East of Eden පොත නම් කියවලා තිබුණේ නැහැ. පොතක් ඇසුරෙන් හැදුණු චිත්‍රපටියක් කියෙව්වාම පොත කියවන එක spoil වෙනවා කියලා මතයක් තියෙන නිසා දෙගිඩියාවෙන් බලන්න පටන් ගත්තත් මේ series එක මම බොහොම රසවින්දා. කතාව රූප මාධ්‍යයට හරවද්දී  Steinbeck ට අනන්‍ය සලකුණ රැකගෙන තියෙන බව පැහැදිලියි.

මේ series එක පදනම් වෙන්නේ එක පවුලක පරම්පරා දෙකක කතාවකින්. සහෝදරයන් අතරේ පියාගේ ආදරය දිනාගැනීමට තියෙන තරඟය, එකිනෙකාට ද්‍රෝහී වීම්, සිත් රිදීම් වලින් පටන්ගන්න මේ කතාව ඊළඟ පරම්පරාවට විහිදෙන්නේ තවත් බරපතල පෞද්ගලික, සමාජ ගැටළු එක්ක. මේ කතාව පුරාම හොඳ- නරක, good & evil කියන දේ ප්‍රශ්න කරන්න නරඹන්නා ව පොළඹවනවා. ඇඩම් සහ චාල්ස් කියන සහෝදරයෝ දෙන්නා ගැන වගේම අහම්බෙන් එයාලගේ ජීවිතයට එකතුවෙන කැතී නිසා එයාලගේ ජීවිත උඩු යටිකුරු වෙන හැටි අපූරු විදිහට මේකේ පෙළ ගස්වලා තියෙනවා. කැතී ගේ චරිතය මේ කතාවේ ප්‍රබල කොටසක්. කිසි පැකිලීමක් නැතිව 'නරකට' පෙළඹෙන, හෘද සාක්ෂිය නැති අය සමහරවිට ඒ ගතිගුණ උපතින් අරගෙන එන බවට කැතී හොඳ උදාහරණයක්.

     

විවිධ හැළ හැප්පිලි, මානසික කඩාවැටීම් අතරේ ගලාගෙන යන East of Eden කතා මාලාවේ තව වැදගත් මිනිස් බැඳීමක් ඉස්මතු කරනවා. ඒ තමයි මිතුරුකම. ඇඩම් ට්‍රාස්ක්ට ජීවිතයේ බොහෝ දේවල් අහිමි වුණත් ඔහුව 'ගොඩදාන්නේ' ඉතා සමීප ලෙන්ගතු මිතුරුකම්. ජීවිත කාලවලදී හැම කෙනෙකුටම ලැබෙන්න ඕන, විපතේදී අත ඇර යන්නේ නැති මේ වගේ මිතුරුකම් ම තමයි.

පළවෙනි ලෝක යුද්ධ කාලයේ ඇතිවුණු සමාජ ආර්ථික අර්බුද, ව්‍යාපාර අසාර්ථකවීම් සහ විවිධ moral dilemmas මේ කතාවේ යටිපෙළ හැටියට දිවෙනවා. ඒ යුගයේ ඇඳුම් පැළඳුම්, ගොඩනැගිලි, මඟ තොට පාරවල් එහෙම ප්‍රති නිර්මාණය කරන්න මේ නිර්මාණකරුවෝ ලොකු වෙහෙසක් දරලා තියෙන බව පැහැදිලියි. කොටස් හතක මේ mini series එක බලන්න වටිනා නිර්මාණයක්!

හරිනම් මේ විස්තරය මෙතැනින් ඉවර වෙන්න ඕන. ඒත් series එක බලලා ඇස් නිලංකාර වෙලා ඉන්දැද්දී මට ඕන වුණා පොත කොයි වගේද කියලා හොයලා බලන්න. පුස්තකාලයක වැඩ කරන එකේ වාසිය දැනෙන්නේ ඔය වෙලාවට තමයි. අන්තිම episode එක බලලා මම පස්සෙන්දාම පොත හොයාගෙන කියවන්න ගත්තා. එහෙම කියවද්දී මට තේරුණු පළවෙනිම කාරණාව තමයි පොතේ මූලික plot එකට tv series එකෙන් සෑහෙන සාධාරණයක් ඉෂ්ඨ කරලා තියෙන බව. චිත්‍රපටියෙන් පොතේ සැකිල්ල අනුගමනය වෙලා තියෙනවා ලොකු deviations නැතිව. හැබැයි ඒ එක්කම මට හිතුණු දේ තමයි පොත එක්තරා විදිහකට මේ චිත්‍රපටියට හාත්පසින්ම වෙනස් කියන එක. අන්තර්ගතයෙන් නෙමෙයි, කතාව පටන් ගන්නා තැන, පෙළගැස්ම, ගලායාම වගේ දේවල් වලින්. සමහර කතා අග ඉඳලා මුලට කියන්නත් පුළුවන්, මුල  ඉඳලා අගට කියන්නත් පුළුවන් නේ. පොතක් කියවද්දී අපේ හිතේ විචිත්‍ර චිත්ත රූප මවන්න පුළුවන් ලේඛකයා අති දක්ෂයෙක්. පොත කියවද්දී මම කතාව දැනගෙන හිටියත් Steinbeck කියන්නේ කොයිතරම් දක්ෂ ලේඛකයෙක්ද කියන එක මට ආයෙත් වතාවක් තහවුරු වුණා. 

චිත්‍රපටිය නම් හොයාගෙන බලන්න පුළුවන් නේ කැමැත්තක් තියෙන කෙනෙකුට. ඒත් Steinbeckගේ ලියවිල්ල කියවන්න නොලැබුණු කෙනෙකුට රස බලන්න ඒ පොතෙන් පුංචි කොටසක් මම මෙතන උපුටනවා. මේ, මේ කතාවට පසුබිම් වුණු Salinas නිම්නය ගැන තියෙන දිග විස්තරයෙන් පුංචි කොටසක් විතරයි. 

On the wide level acres of the valley the topsoil lay deep and fertile. It required only a rich winter of rain to make it break forth in grass and flowers. The spring flowers in a wet year were unbelievable. The whole valley floor, and the foothills too, would be carpeted with lupins and poppies. Once a woman told me that colored flowers would seem more bright if you added a few white flowers to give the colors definition. Every petal of blue lupin is edged with white, so that a field of lupins is more blue than you can imagine. And mixed with these were splashes of California poppies. These too are of a burning color—not orange, not gold, but if pure gold were liquid and could raise a cream, that golden cream might be like the color of the poppies. When their season was over the yellow mustard came up and grew to a great height. When my grandfather came into the valley the mustard was so tall that a man on horseback showed only his head above the yellow flowers. On the uplands the grass would be strewn with buttercups, with hen-and-chickens, with black-centered yellow violets. And a little later in the season there would be red and yellow stands of Indian paintbrush. These were the flowers of the open places exposed to the sun.

Under the live oaks, shaded and dusky, the maidenhair flourished and gave a good smell, and under the mossy banks of the water courses whole clumps of five-fingered ferns and goldy-backs hung down. Then there were harebells, tiny lanterns, cream white and almost sinful looking, and these were so rare and magical that a child, finding one, felt singled out and special all day long.

මේ නවකතාව බයිබලයේ Cain සහ Abel දෙසොයුරන්ගේ කතාවේ සාරයත් එක්ක නිර්මාණය වුණු එකක් කියලා විචාරකයෝ කියනවා. කතාවේ ඇඩම්, ආදම් හැටියටත් කැතී ඒව හැටියටත් සැලකෙනවා. ඒ වගේම කතාවේ නම East of Eden ලැබෙන්නේ Cain අපරාධකාරයෙක් හැටියට //flees to the land of Nod, "east of Eden// කියලා බයිබලයේ සඳහන් වෙන නිසාලු. 

ඉතින් අන්තිමට කියන්න තියෙන්නේ tv series එක අනිවාර්යයෙන් බලන්න, පොතත් පුළුවන් නම් හොයාගෙන කියවන්න, ඒ දෙක වෙනස්ම රසවත් අත්දැකීම් දෙකක් කියන එකයි. 

'සංගක්කාර පීපල්!'

පහුගිය දවසක අපි ඩුබායි නගරේ ඇවිදින අතරේ එහෙ පකිස්තානි restaurant එකකට කෑමට ගියා. සාමන්‍යයෙන් ඒ රටේදී අපේ පෙනුම දැක්ක ගමන් අපි ඉන්දියානුවෝ කියලා හිතලා හින්දි දන්න අය අපි එක්ක මුලින් කතාකරන්නෙ හින්දියෙන්. ඉතින් මේ restaurant එකේත් අපි ළඟට ආව වේටර් මහත්තයා, හම්සා, අපිට හින්දියෙන් කතා කරන්න පටන් ගත්තා.

අපට හින්දි බැරි බවත්, අපි ශ්‍රී ලංකන් බවත් කීවාම එකපාරටම හම්සාගෙ මූන ලස්සන හිනාවකින් එළිය උනා.

"ආ.. සිරි ලංකන්...සිරි ලංකන්... යූ ආ සංගක්කාර පීපල්!!' හම්සා සතුටින් කෑ ගැහුවේ menu එක ගැන විස්තර කියන එකත් අමතක කරලා.

බලද්දි හම්සා තද ක්‍රිකට් ෆෑන් කෙනෙක්. එයා ඉස්සර පකිස්තානෙදී නිතර ක්‍රිකට් මැච් බලන්න යනවාලු. ඒ ගිය එක වතාවක එයාට ක්‍රීඩකයෝ ළඟටම යන්න ලැබිලා. ඉතින් එයාලාව දෙවියො වගේ අදහන හම්සා එයින් කීපදෙනෙක් එක්ක පින්තූර ගන්න උත්සාහ කරලා. රටවල් කීපයක ක්‍රීඩකයන්ගෙන් ඇහුවත් ඒ කිසිකෙනෙක් ඊට කැමති වුණේ නෑලු. අන්තිමේදි හිනාවකින් හම්සා එක්ක සෙල්ෆියකට පෙනී ඉන්න ආවෙ සංගක්කාර විතරයිලු. මේ විස්තරේ හම්සා අපට කීවේ කැඩුණු ඉංග්‍රීසි, හින්දි, අරාබි එහෙම දාලා අතින් පයින් විස්තර කරමින්.

"සංගක්කාර ගුඩ් මෑන්. යූ සංගක්කාර පීපල්, ගුඩ් පීපල්" හම්සා අන්තිමට කීවෙ පපුවට අතක් තියාගෙන. හම්සාට ලංකාවෙ කෙනෙක් දැක්කාම සංගක්කාරගෙ නෑයෙක් දැක්ක තරම් අගේ බව එයාගෙ මූනෙන් අපට තේරුණා.

අවුරුදු ගාණකට ඉස්සර පකිස්තානයෙදි හම්සා එක්ක ගත්ත සෙල්ෆිය සංගාගෙ ජීවිතෙන් අංශුවක් තරම්වත් නැතිව ඇති. ඒත් ක්‍රිකට් ලෝලී හම්සාට ඒ තත්පරය ජීවිත කාලෙටම මතක හිටිය දිලිසෙන මොහොතක්. වැඩියත්ම අනෙත් ක්‍රීඩකයො එයා එක්ක පින්තූර ගන්න එක ප්‍රතික්ෂේප කළ නිසා. ලංකාව ගැනත්, ලංකාවෙ මිනිස්සු ගැනත් හොඳ සිතුවමක් හම්සාලාගෙ හිතේ මැවෙන්න ඒ වගේ මොහොතවල් ඇති.

ඉතින් සංගා නිසා පුංචි වෙලාවකට අපිටත් ඩුබායිවලදී 'සංගක්කාර පීපල්' වෙන්න ඉඩ ලැබුණා!

photo from a scene at the end of a cultural show, part of a desert safari

නම්

උපන් අලුත 

සති කීපයක් ගතවන තුරු 

ඈ ‘එලයිසා’ විය 

‘එලයිසා ලිලී’

නොබෝ දිනකින් එය ‘ලිල්’ ලෙස කෙටි විය 

ටික කලකින්, ඈ

‘බේකරි කඩේ ස්ටුවර්ඩ් මෙනවිය’ වූවාය  

ඉනික්බිති ‘මගේ ආදරිය’, ‘ඩාලිං’, ‘අම්මා’ යන නම් ලැබුණි 

තිස් වියේදී වැන්දඹු වූ ඈ 

යළි රැකියාවට ගියේ ‘හෑන්ඩ් මහත්මිය’ ලෙසිනි  

ඇගේ දියණිය වැඩී, විවාපත් වී, දරුවන් ලැබුවාය 

දැන් ඈ ‘අත්තම්මා’ ය

‘මට හැමෝම කියන්නේ අත්තම්මා කියලා’ ඈ අමුත්තන්ට කියන්නීය 

එබැවින් මිතුරන්, වෙළෙන්දන්, දොස්තරවරුන් ආදී හැම කෙනෙක්ම 

ඈට අත්තම්මා කීවෝය 

නමුත් මහලු අයට වෙන් වූ වාට්ටුවේදී 

භාවිත කළේ ලෙඩුන්ගේ උප්පැන්නයේ නම පමණි  

“ඇයට ‘ලිල්’ කියන්න, අපි කීවෙමු 

‘අත්තම්මා’ කියන්න”

නමුත් ඇගේ පෞද්ගලික විස්තර වල 

ඒ නම් සටහන් ව තිබුණේ නැත 

එබැවින් 

ඒ අවුල් සහගත 

අවසන් සති කීපයේදී 

නැවත වතාවක් 

ඈ ‘එලයිසා’ වූවාය 

Translation of the poem 'Names' by Wendy Cope

පරිවර්තනය - හෙල්මලී ගුණතිලක 

Digital art

නිලැස් තරුණියගේ කඳුලු විල

"එකමත් එක කාලෙක, ඈත රටක, ලස්සන කඳු නිම්නයක සුරූපී තරුණියක් ජීවත් වුණා. දිලිසෙන රන් පැහැ හිසකෙස් සහ ගැඹුරු නිල් දෑසක් තිබුණු ඇයට පෙම්වතෙක් හිටියා. ඒ එඬේර තරුණයෙක්. ඔවුන් දෙදෙනා සඳ දිලිසෙන රාත්‍රී කාලවලදී කඳු වලින් වටවුණු ලස්සන විලක ඔරු පදින්න පුරුදු වෙලා හිටියා. මේ දෙදෙනා බොහොම සතුටින් කල් ගත කළා.

ඒත් දවසක් හරිම අවාසනාවන්ත දෙයක් වුණා. තණකොළ කපන්න උස් කඳු මුදුනකට ගිය එඬේර තරුණයා පය ලිස්සලා ප්‍රපාතයකට වැටිලා මැරුණා. මේ ආරංචිය අහලා තරුණිය ශෝකයෙන් උමතු වුණා. ඈ රාත්‍රී කාලවලදී ඔරුවක නැඟිලා ඇගේ පෙම්වතා එක්ක ඉස්සර සතුටින් කාලය ගත කළ විල මැදට යන්න පුරුදු වුණා. ඒ හැම වතාවකම ඈ කඳුලු ගංගාවක් හෙලුවා. අන්තිමේදී ශෝකය ට පැරදිලා බිඳුණු හදින් මියගිය ඈ, ඔරුව සමඟම දියබත් වුණා. 

ටික දවසකින් මේ විලේ පුදුම වෙනසක් සිදු වුණා. විලේ වතුර අමුතුම නිල් පැහැයකින් දිලිසෙන්න ගත්තා. ඒ, ඒ තරුණියගේ දෑසේ නිල් පැහැය. මරණයෙන් පවා පරාජය කළ නොහැකි ආදරයක මහිමය නිසා අදටත් ඒ විල අමුතු නිල් පැහැයකින් දිලිසෙනවා."

මේ ජන කතාව ස්විට්සර්ලන්තයේ Lake Blausee විලේ අරුම පුදුම නිල් පාට ගැන හැදුණු කතාවක්. දිලිසෙන නිල් පාටක් වගේම විනිවිද පේන පැහැදිලි වතුරක් තියෙන මේ විල අදහාගන්න බැරි තරමට ලස්සනයි. 

ස්විට්සර්ලන්තයේ Bernese Oberland කියන ප්‍රදේශයේ Kander Valley (Kandertal) නම් නිම්නයේ තමයි මේ විල පිහිටලා තියෙන්නේ. මීට අවුරුදු 15,000ට කළින් සිදුවුණු නාය යාමක් නිසා හෙක්ටයාර 20ක මේ ඉඩ නිර්මාණය වුණු බව කියවෙනවා. වටේම තියෙන බොහොම උස කඳුත්, ඒ බෑවුම් වල පේන තද කොළ පාටත් නිසා මේ පරිසරය තවත් ලස්සනයි. අපි යන කාලේ වෙද්දී මේ ගස් වල කොළ යන්තම් පාට වෙනස් වෙන්න ගත්තා විතරයි. සරත් කාලයට මේ අවට තවත් බොහොම ලස්සන ඇති. විල පතුලේ තියෙන හුණුගල් මිශ්‍ර පස ආලෝකය පරාවර්තනය කරන විදිහ නිසාලු ඇත්තටම මේ විලට මේ අමුතු නිල ලැබිලා තියෙන්නේ. ඒ වගේම ඒ විල් දියේ විනිවිද පේන ගතිය නිසා විල් පතුළේ තියෙන ගස් කඳන්, විලේ පීනන ට්‍රවුට් මාලු එහෙම බොහොම පැහැදිලිව පේනවා. විල් පතුළේ Raffael Fuchs නම් මූර්ති ශිල්පියා නිර්මාණය කළ තරුණියකගේ පිළිමයක් දකින්නත් පුළුවන්. ඒ අර ඉහත ජනප්‍රවාදේ තරුණියව සංකේතවත් කරන්න කළ නිර්මාණයක්.

Blausee විල බලන්න ගිය වෙලාවේ අපිට වීදුරු පතුල සහිත බෝට්ටුවක විල වටේ පොඩි සවාරියක් යන්න ලැබුණා. අපේ ඔරුව පැදවුවේ ටිකක් වයස 'ජොලි පොරක්'. ඉංග්‍රීසි, ප්‍රංශ, ඉතාලි, ජර්මන් භාෂා ව්‍යක්තව හසුරවන්න දන්නා එයා අර මම කළින් ලීව ජනකතාව අපට කීවේ හරියට ඒ සිද්ධිය බලාගෙන හිටිය ගානට! භාෂා හතරක් කතාකරමින්, විහිලු තහළු කරමින් දහ දොළොස් දෙනෙක් ඉන්න බෝට්ටුවක් විලක් පුරා පදින්න ලේසි නැතිව ඇති. හැබැයි ඒ 'තරුණයා'ට නම් එහෙම වගක්වත් තිබුණේ නැහැ.

ස්විට්සර්ලන්තේ පැත්තේ රවුමක් යන කෙනෙකුට Interlaken ඉඳන් පැය බාගයක drive එකකින් මෙතැනට ළඟා වෙන්න පුළුවන්. public transport නම් ටිකක් සංකීර්ණයි, හැබැයි බැරි නැහැ. විල car park එකේ ඉඳන් ටිකක් එහායින් තියෙන නිසා ඒ අවට බොහොම නිස්කලංකයි. ඒකත් මෙතැන සුන්දර වෙන්න තවත් හේතුවක්. ගස් අතරින් ටික දුරක් ඇවිදගෙන යද්දී එකපාරට ඇස් ඉස්සරහා මැවෙන පුංචි සුරංගනා ලෝකයක් මේක! 

ටින් ටින් මුනගැහුණු දවස

පොඩි කාලෙ මම ටින් ටින් පොත් series එක කියෙව්වෙ පුදුම ආසාවකින්. ඒවායේ හාස්‍ය වගේම ළමයි ආස ත්‍රාසජනකබව හොඳ පදමට තිබුණා. ටින් ටින් කියන තරුණ පුවත් පත් වාර්තාකරුවා එයාගෙ බල්ලා ස්නෝවි සහ මිතුරා කැප්ටන් හැඩොක් එක්ක එක එක විදිහෙ වීර වික්‍රම කරපු හැටි, කරදර වල පැටලුණු හැටි ඒ කාලෙ අපි කියෙව්වෙ හුස්ම අල්ලාගෙන. තොම්සන්, තොම්ප්සන් රහස් පරීක්ෂක ඩබල, සිහි කල්පනාව අඩු ප්‍රොෆෙසර් කැල්කියුලස් වගේම උච්ච ස්වරයෙන් සින්දු කියන බියංකා කැස්ටර්ෆියුරේ එහෙම මේ කතාවලට තවත් පාට එකතු කළා. 

ටින් ටින් පොත් series එක නිර්මාණය කළේ බෙල්ජියන් ජාතික කාටුන් ශිල්පියෙක් වන Hergé හෙවත් Georges Remi. 1929 දී මුලින්ම එළි දැක්වුණු මේ පොත් මේ වෙද්දි භාෂා 70ට වඩා පරිවර්තනය වෙලා පිටපත් මිලියන 200ට වඩා විකිණිලා තියෙනවා. 

සංචාරයක් අතරතුරේදී මට අවස්ථාවක් ලැබුණා බෙල්ජියමේ බ්‍රසල්ස් අගනුවර ටින් ටින් වෙනුවෙන් වෙන්වුණු licensed shop එකකට යන්න. මේක කඩයක් වගේම පොඩි කෞතුකාගාරයක්. ටින් ටින් පොත් මාලාවෙ එක එක ජවනිකා නිරූපණය කරන models මේකෙ තැන තැන හරි ලස්සනට හදලා තියෙනවා. ඒ වගේම එක එක වර්ගයේ ටින් ටින් සන්නාමයේ ලිපිද්‍රව්‍ය, souvenirs, tshirts වගේ දේවලුත් ටින් ටින් පොත් series එකත් මෙතනින් ගන්න පුලුවන්. තදබල ටින් ටින් ෆෑන් කෙනෙක් වුණු මගේ ඇතුලේ ඉන්න පොඩි ළමයා මේවා දැකලා පිස්සු වැටුණා. මේ හැම model එකකටම අදාළ කතාව, ජවනිකාව මතක් කරමින් මම එහෙ මෙහෙ දුවන හැටි බලලා පුතාටත් හිනා. පොත් පරම්පරාවේ අපි තරම් තාක්ෂණික පරම්පරාවේ එයාලට ටින් ටින් සමීප නැහැ ඉතින්. මම වැඩ කරන පුස්තකාලෙත් මේ පොත් සීරිස් එකම තිබුණත් ඉස්කෝලේ ළමයි නම් ඒ ගැන අපි තරම් උනන්දු නැහැ කියලා මම දැකලා තිබුණා. 

මේ කඩේට අමතරව බ්‍රසල්ස් අගනුවර තව තැනක උස ගොඩනැගිල්ලක බිත්තියක ටින් ටින් ගේ mural එකක් ඇඳලා තිබුණා. ඒකත් හරි ලස්සනයි. 

මම මේ රටේ දැක්ක විශේෂත්වයක් තමයි, ටින් ටින් කොයිතරම් ලෝක ප්‍රසිද්ධ වුණත් බෙල්ජියමේ ඒ නිර්මාණය තාම copyright නීති වලට යටත් නිසා ඊට ගරු කරලා ඒ රූප තියෙන බඩු විකුණන්න තියෙන්නෙ licensed කඩවල විතරයි. හැම හන්දියෙම ටින් ටින් ගෙ රූපෙ තියෙන ටීශර්ට්, පෝස්ට්කාඩ් දකින්න නැහැ. 

ඉතින් කොහොම හරි අන්තිමේදී මට දශක කීපයක් ආපස්සට ගිහින් ටින් ටින් පොත් පිස්සුවෙන් වගේ කියවපු කාලෙ මතක් කරගන්න වගේම ඒ වීරයාගේ නිමවුම්කරුගේ උපන් රට බලන්නත් වරමක් ලැබුණා!  

-pictures taken in the Tin Tin Store and at the Tin Tin Mural in Brussels, Belgium

පර්සි මා ඇහැරවයි

පොරෝනා යටට වී උණුසුම් ව 

රෑ පුරාම නිදා සිටි පර්සි,

මා අවදි වන්නට සූදානම් නැති වේලාවකදී 

මා ඇහැරවයි 

ඌ ක්‍රියාශීලී වීමට නොඉවසිල්ලෙනි  

මුලින්ම ඇවිදින්නට යාම, ඉන්ක්බිති පාතරාසය 

කුස්සියේ කවුන්ටරය උඩට නැගීම 

තහනම් බව දැන දැනම 

ඌ එහි හිඳ සිටී 

“ඔයා කොයිතරම් අපූරුද” මම කියමි 

“ඔයාට මාව උවමනා වුණු වෙලාවට ඇහැරවපු එක 

කොයිතරම් නුවණක්කාර ද!”

මේ ගැන බැනුමක් අසන්නට වේ යැයි 

සිතමින් සිටි පර්සි ගේ දෑස 

ගැඹුරින් දිලිසෙන්නට වේ 

තවත් අගය කිරීම් ලබන්නට 

ඌ සෝපාවට පනී 

කෙඳිරිගාමින් දඟලයි 

තමන්ට උවමනා දෙයක් කළ පසු 

ඊට කම් නැති බව ඌට අසන්නට ලැබී ඇත 

මම පර්සි ව අතගා සුරතල් කරමි 

මේ ‘කමක් නැති බව’ ඌ ව උමතු කර ඇත 

ඉනික්බිති අපි ඇවිදින්නට ගොස් 

පාතරාසය ගනිමු 

ඌ සතුටිනි 

මේ පර්සි ගැන කවියකි 

මඳක් කල්පනා කළහොත් 

මේ කවිය පර්සි ගැන පමණක් නොවේ  

පරිවර්තනය - හෙල්මලී ගුණතිලක 

translation of the poem 'Percy Wakes Me' by Mary Oliver 

 

Digital art

තදින්ම ප්‍රේම කළ අය

තදින්ම ප්‍රේම කළ අය
තම ප්‍රේමයන් ගැන නොදොඩති

ෆ්රැන්චෙස්කා, ග්වීනවියර්,
ඩෙයිඩ්රේ, ඉසූල්ට්, හෙලෝයිස්
ඉතිහාසයේත්, සාහිත්‍යයේත්
මේ වීරවරියෝ
දෙව්ලොව සුවඳවත් උද්‍යාන වල සැරිසරති
ඔවුන් පසුවන්නේ නිහඬවමයි
දොඩන්නේ නම් ඒ
සියුම්, නොවැදගත් දේ ගැනයි

එලෙසම
මා දන්නා ගැහැනියක්
තරුණ වියේ සිට
දෛවය හා ඔට්ටු වෙමින්
මානය හා සටන් වදිමින්
එක්තරා තරුණයෙකුට පමණක් පෙම් කළා ය
ඒ ගැන කිසිවිටෙක කිසිවක් නොකීවාය
එනමුදු අහම්බෙන් හෝ
ඔහුගේ නම ඇසුණහොත්
මොහොතකට
ඇගේ උවන මත
ආලෝකයක් විහිදෙනු පෙනුණි

පරිවර්තනය - හෙල්මලී ගුණතිලක
Translation of the poem 'Those who love most' by Sara Teasdale

Digital art

නුහුරු අලුත් ලෝකය

හස්රා සිං වගාවක හෝ වෙනත් සම්ප්‍රදායික ජීවනෝපායක නොයෙදුනත් ඉතා සුවපහසු ව ජීවත් වීම ගම්වැසියන්ට අභිරහසක් වී තිබිණි. නමුත් සත්‍යය දැන සිටි අය, හරක් හොරකමටත් නිවාස මංකොල්ල කෑමටත් ඔහුට තිබුණු විශේෂ හැකියාව අගය කළ අතර ඔවුහු ඒ ගැන ඔහු කියූ අන්දර රස වින්දෝය. 

ළමා පොත් වල නම් අවසානයේදී සොරුන් සිර ගෙවල් වලට කොටු වන නමුත් හස්රා සිං කිසිදිනක සිරගත වී තිබුණේ නැත. පොලීසියේ ඉන්ස්පෙක්ටර්වරයා කාලයෙන් කාලයට ගමට පැමිණ සියලු අපරාධකරුවන් පාසල් පිට්ටනියට එක් රැස් කර, ඔවුන්ට තඩි බෑවේ මට්ටු කිරීමේ අරමුණිනි. නමුත් මේ ගුටි ලබන කණ්ඩායමට හස්රා සිං කිසි දිනෙක අයත් වූයේ නැත. 

පොලිස් ඉන්ස්පෙක්ටර්වරයාගේ මේ ගමනේදී ඔහු පාසලේ නවාතැන්ගත් බැවින් එම වකවානුව අපට නිතැතින්ම නිවාඩු ලැබිණි. නමුත් පොලිසියට ඇති බිය නිසා අප ඒ කාලය තුළ නිවෙස් වලින් පිටතට ගියේ නැත. අප කළේ අපගේ නිවෙස් වල වහල මතට වී පාසල් පිට්ටනියේ තැලුම් ලබන අපරාධකරුවන්ගේ කෑ ගැසීම් වලට හොඳින් සවන් දීමයි. 

මෙවන් අවස්ථාවලදී හස්රා සිං සුදුම සුදු තලප්පාවක් බැඳ, පොලිස් ලොක්කා අසලින්ම අසුන්ගෙන ඔහු සමඟ සල්ලාපයේ යෙදෙන අයුරු හෝ ඒ මේ අත දුවමින් නිලධාරීන් ට සුවපහසුව සැලසීමට වෙහෙසෙන අයුරු දක්නට හැකි විය. 

හස්රා සිං සතුව තිබූ ඉඩකඩම් සියල්ල අඳ ගොවීන් ලවා වගා කෙරුණු අතර බැලූ බැල්මට නම් පෙනුණේ ඔහු කිසිම තැවුලක් හෝ වගකීමක් නොමැතිව ජීවත් වූ බවයි. ගම් වැසියෝ එදිනෙදා ඇන්දේ නිවෙස් වල වියන ලද රෙද්දෙන් මැසූ රළු ඇඳුම් ය. ඔවුන්ට නගරයෙන් මිළදී ගත් ඇඳුම් අඳින්නට ලැබුණේ කලාතුරකින්, උත්සව අවස්තාවලදී පමණි. නමුත් හස්රා සිං නම් නිරතුරුවම අගනා මස්ලින් රෙද්දෙන් තලප්පා බැඳ, යන්ත්‍ර වලින් වියන ලද කැලිකෝ රෙදි ඉන වටා දවටා සිටියේය. 

සමෘද්ධිමත් ජීවිතයක් ගෙවූ හස්රා සිං අවට ගම් වල වෙසෙන නෑ මිතුරන් බැහැ දකින්නට නිතර ගියේය. තම ගමේදීත් ඔහු ප්‍රභූ වැඩිහිටියන් සමඟ නිතර ගැවසුණු අතර ඒ එක්රැස් වීම් වල ඔහු ප්‍රධාන චරිතයක් විය. එකිනෙකට වෙනස් විවිධ දේ ගැන කතා කිරීමට ඔහුට දස්කමක් තිබිණි. උපතින්ම කතන්දරකරුවෙකු වූ ඔහු අසන්නන්ගේ අවධානය ඇද බැඳ ගනිමින් නෙක විස්තර සහ විහිලු කතා කියන්නට හපනෙකු විය.

හස්රා සිං කතා කරද්දී අසා සිටීමට, වැඩියත්ම ඔහුගේ වීර වික්‍රම ගැන ඇසීමට මම බෙහෙවින් ප්‍රිය කළෙමි. නගරයේ පාසලේ නිවාඩු කාලවලදී මා ගෙදර පැමිණ සිටි විට ඔහුගේ මේ විස්තරාත්මක කතන්දර ඇසීමට මම පුරුදු වී සිටියෙමි. හරක් හොරකමටත්, ගෙවල් බිඳීමටත් තමන් සතු ව තිබුණු දස්කම ගැන ඔහු ආඩම්බරයෙන් පසුවිය. ඒ අතරිනුත් ඔහු වඩාත් ප්‍රිය කළේ හරක් හොරකම බවත්, ඉන් ඔහුට මහත් ජයග්‍රාහී හැඟීමක් ලැබුණු බවත් ඔහුගේ කතාවෙන් වටහා ගැනීමට අපහසු වූයේ නැත. ඔහුට නම් එය සතුරු සේනාංක සමඟ සිදු කරන යුධමය ක්‍රියාන්විතයක් වැනි විය. අප එක්රැස් වූ විට ඔහු පරණ මතක අවුස්සන්නට පටන් ගනී.

“දවසක් මගේ නෑදෑ වෙන පුතෙක් ඇවිත් කිව්වා එයාට ගොන්නු දෙන්නෙක් උවමනා බව” ලී කොටයක් මත හිඳ, කෝටුවකින් පොළොවේ ඉරි අඳිමින් ඔහු දිනක් කීවේය. “අජ්නියන්වාලා පැත්තේ චතා පවුලට අයිති හරක් ජෝඩුවක් තමන් දැක්ක බවත්, තමන්ගේ ගොවිපොළට උන් දෙන්නාව ගෙනත් දෙන්න බැරිද කියලාත් තමයි එයා ඇහුවේ. මම කිව්වා චතා පවුල උගේ තාත්තාගේ යාලුවෝ නිසා ඒ මිනිස්සු හරක් දෙන්නා ව හොයාගෙන ආවොත් උන් ව ආපහු බාරදෙන්න සිද්ධ වෙන බව. කවදාහරි එහෙම ආපිට බාර දෙන්න වෙනවා නම් මම මේ හීතල රෑක ගිහින් මේකට මොකට මහන්සි වෙනවාද කියලා මම ඇහුවා. ඒත් කොල්ලා කිව්වා ඒ සත්තු දෙන්නාව කොහොම හරි ගෙනත් දුන්නොත් එයාට පරෙස්සම් කරගන්න පුළුවන් බව. අන්තිමේදී මම වැඩේ කරලා දෙන්න පොරොන්දු වුනා.”

“මේ සත්තු දෙන්නා හොරකම් කරන එක ලේසි වුණේ නැහැ. උන් මම මේ තරම් කාලෙකට දැකපු අපූරු ම, නුවණක්කාර ම හරක් දෙන්නෙක්. පොඩි හෙවනැල්ලකටත් උන් කලබල වෙනවා, ඒ වගේම එහෙම කලබල උනාම උන් ව අල්ලාගන්න හරිම අමාරුයි. ඒ වෙලාවට උන්ගේ බෙල්ලේ බැඳලා තිබුණු ගෙජ්ජි වල සද්දේ අයිතිකාරයන්ට ඇහෙන්නත් පුළුවන්.”

“මම යද්දීම හොඳ තණකොළ අහුරු දෙකක් අරන් ගියා. ඒක ඉව වැටිලා හරක් දෙන්නා මට බය වුණේ නැහැ, උන් මගේ දිහාවට බෙලි දික්කළා. උන් ව ආදරයෙන් අතගාලා මම හෙමින් සැරේ උන්ගේ බෙල්ලේ තිබුණු ගෙජ්ජි වැල් අයින් කළා. ඉන්පස්සේ මම එතැනින් පිට වෙලා එද්දී හරක් දෙන්නා මගේ පස්සෙන් ආවා. ඔය පළාතේ හැතැප්ම නමයක දහයක දුරක හැමෝම මේ හරක් ජෝඩුව අඳුරනවා. ඒ නිසා මම උන් දෙන්නාව මගේ වෙළඹ ගේ සෑදලේට ගැට ගහගෙන පිම්මේ ආවා. සාමාන්‍යයෙන් දුවන අශ්වයෙක් එක්ක මෙහෙම ගැට ගැහුවාම හොඳ වර්ගයේ හරක් නම් පස්සෙන් දුවගෙන එනවා. ඉර නැගෙද්දී මම හැතැප්ම විස්සක් විතර දුර ගෙවලා රනිකේ ගමට ළඟා වෙලා තිබුණා. හරක් දෙන්නාව උක් වගාවක ගැට ගහලා මම ටිකක් විවේක ගත්තා. කළුවර වැටෙද්දී ආයෙත් පිටත් වෙලා පස්සෙන්දා එළිවෙන්න කළින් මම මගේ ඥාති පුත්‍රයාගේ ගොවිපොළ ට ළඟා වුණා.”

“හැබැයි හරක් දෙන්නාගේ අයිතිකාරයෝ මගේ පස්සෙන් එළවමින් ඉඳලා තියෙන්නේ. දුවන සත්තු තුන්දෙනෙක් ගේ මඟ සලකුණු හොයන්න අමාරු නැති නිසා ඊට පහුවදාම එයාලා හරි තැනට හොයාගෙන ආවා. එයාලා ඒ ගොවිපොළේ හරක් ගාල් කරන තැන් හරියටම දැනගෙන හිටියා විතරක් නෙමෙයි උදව්වට තව සගයෝ කීප දෙනෙක්ම ගෙනත් තිබුණා. අන්තිමේදී මගේ ඥාති පුත්‍රයා පැරදිලා ඒ සත්තු දෙන්නා ආපිට බාරදුන්නා. මේ සිද්ධිය ගැන මට නම් තාම කේන්තියි. තමුසෙට ඒ සත්තුන්ව තියාගන්න තරම් එඩිතරකමක් නැත්නම් මොකටද මාව හීතල රෑ දෙකක් තිස්සේ මේ වැඩේට රස්තියාදු කළේ කියලා මම නිතරම උගෙන් අහනවා.”

හරක් හොරකම ත්‍රාසජනක වූවත් වඩාත් වාසිදායක වූයේ නිවෙස් මංකොල්ලාකෑම වූ අතර හස්රා සිං ඊටත් බෙහෙවින් දක්ෂ විය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රතිපත්තිය වූයේ කිසිම හේතුවකට වත් ශබ්දයක් නොනැඟෙන සේ කටයුතු කිරීමයි. මේ සඳහා ඔහු උපායන් කිහිපයක් පාවිච්චි කළේය. ඕනෑම භාණ්ඩයක් රෙදි කඩකින් එතූ විට ඉන් නැඟෙන ශබ්දයෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඊට උරා ගැනෙන බව ඔහු දැන සිටියේය. ඒ අවට ගම්මාන ඔහු ‘තමන්ගේ’ සහ ‘අනුන්ගේ’ ලෙස පැහැදිලි ව දෙවර්ගයකට බෙදා වෙන් කර තිබුණි. ‘තමන්ගේ’ ප්‍රදේශ වලින් කිසිවක් සොරා ගැනීමට ඔහු හීනයකින් වත් නොසිතූ අතර ‘අනුන්ගේ’ ප්‍රදේශ වලින් සොරාගැනීමට දෙවරක් කල්පනා කළේ නැත. නමුත් මේවා අතරින් ඔහුගේ හදවතට වඩාත් සමීප වූයේ කවර පෙදෙස්දැයි කීම අපහසු විය. ඒ හැම ගම්මානයකම මාවත් සහ අතුරු මාවත්, ලඳු දෙණි, ගංගා ඇළ දොළ ඔහු හොඳින් හැඳිනුවේය. මලින් මලට ගොස් පැණි බොන මී මැස්සා මුලු උද්‍යානයම තමන්ගේ ලෙස සලකන අයුරින් හස්රා සිං මේ ප්‍රදේශ දෙකොටසටම ආදරය කළේ ය. 

මංකොල්ලාකෑමට තමන් සතු දස්කම ගැන හස්රා සිං ආඩම්බර වූ අතර එය සඟවා ගැනීමට ඔහු මහන්සි වූයේ නැත. ඒ තරම් වේගයකින් සහ සූක්ෂම බවකින් කටයුතු කළ හැකි අය හිඟ බව ඔහුගේ විශ්වාසය විය. 

“මන්ගේවාලා ගමේ පොළී මුදලාලි වතාවක් හොඳ හයියට ගෙයක් හැදුවා.” ඔහු වරක් අපට කීවේය. “ඒකෙ පිටත බිත්ති සිමෙන්තියෙන් කපරාරු කරලා තිබුණු නිසා එයාලා හිතුවේ ඒවා කඩන්න බැහැ කියලා. මට දවසක් ආරංචි වුණා ඉඩමක උකසක් නිදහස් කරලා එයාට හොඳ සල්ලි ටිකක් ලැබිලා කියලා. ඒක තමයි මගේ නියම වෙලාව. අපේ කණ්ඩායමේ හතර දෙනෙක් හිටියා. ඒ ගේ ඉස්සරහා හතර දෙනෙක් නිදාගෙන හිටිය නිසා අපිට වැඩ කරන්න වුණේ ගේ පිටිපස්සෙන්. බිත්ති කඩන්න අමාරු බව දන්නා නිසා මම හිතුවා අත්තිවාරම හාරන්න. පාන්දර වෙනකම්ම හාරලා ගේ ඇතුලට ඇතුල්වෙන්න පුළුවන් වුණා. පුළුවන් දේවල් එකතුකරගෙන අපි ඉක්මණින් පැන ගත්තා. පස්සෙන්දා පොලිස් ඉන්ස්පෙක්ටර් ආවා පරීක්ෂා කරන්න. ඒ වෙලාවේ මාත් එතැන හිටියා. අත්තිවාරම හරහා හාරපු උමඟ දැකලා ඒ උපායශීලී බවත්, මහන්සියත් ඉන්ස්පෙක්ටර් අගය කළා. හොරාව අල්ලාගත්තොත් තමන් පෞද්ගලිකවම ඒ අගය කිරීම කරන්න ලෑස්ති බව ඒ මහත්තයා කීවා.”

නිවෙස් මංකොල්ලාකෑම සමඟ බැඳුණු අවදානම නිසා හස්රා සිං ට එය ක්‍රීඩාවක් බඳු විය. “ගේකට ඇතුල් වුණු පැත්තෙන්ම තමන්ට පිටවෙන්න ලැබේවි ද කියලා කවදාවත් හරියටම කළින් කියන්න බැහැ.” ඔහු කියයි. “මට නම් ඉතින් මිනිස්සු හතර පස් දෙනෙක් එක්ක සටන් කරන්න, හොඳට දුවන්න එහෙම පුළුවන් තමයි. ඒත් මේක බළලෙකුයි මීයෙකුයි අතර සටනක් වගේ.”

“වතාවක් අපි රෑක ගමක ගෙදරක් බින්දා. අපි දෙන්නෙක් බිත්ති හාරද්දී තව එකෙක් ව ඔත්තු බලන්න එළියේ තියලා තිබුණේ. මේ යකාට නින්ද ගිහිල්ලානේ. ඒ බව නොදැන අපි දෙන්නා දිගටම හාරමින් හිටියේ. ඔය අතරේ කවුරුහරි අපිව දැකලා වටපිට අයගෙන් උදවු ඉල්ලලා. අපි හෑරුව උමඟ දිගේ මම රිංගාගෙන ඇතුළට යද්දීම මට ඇහුණා බල්ලෝ බුරනවා. බලද්දී පාර පැත්තෙන් අපිව වටලලා තිබුණේ. උන් හිතුවා අපිට පිටවෙන්න වෙන ක්‍රමයක් නැහැ කියලා. හැබැයි අපි ගේ ඇතුළට ගිහින් තාප්පෙන් වෙන වත්තකට පැන්නා. ඔහොම ඔහොම ගිහින් බේරිලා ආවා. පස්සේ කාලෙක අපේ ගමේ මිනිස්සුන්ට ආරංචි වෙලා මේකට මං සම්බන්ධයි කියලා. ‘තමුසේ අපේ පෝසත් අසල්වැසියන්ගේ ගෙවල් බිඳලා තව පොඩ්ඩෙන් අහුවුණාලු නේද?’ උන් මට විහිලු කළා. එදා අහුවුණා නම් හැම දෙයක්ම ඉවර වෙන බව මට පිළිගන්න වුණා. මේවා ඉතින් වාසනාව අනුව තමයි වෙන්නේ!”

ඉන්දියාව දෙකඩ වන බෙදුම්වාදී ගිවිසුම සම්මත වූයේ මේ කාලයේදී ය. හස්රා සිං ට තමන් අඟලක් නෑර ආදරය කළ ගම්මාන, ගොවිපොළවල්, ඇළ වේලි සහ මංමාවත් අත හැර තවත් සරණාගතයින් පිරිසක් සමඟ කර්නාල් දේශ සීමාව හරහා වෙහෙසකර ගමනක යෙදෙන්නට සිදු විය. අලුත් පදිංචි පෙදෙසත් පන්ජාබයම  බවත්, මෙහි ත් ගම්මාන, නිවාස, ගොවිපොළවල් සහ ගංගාවල් ඇති බවත් හැම කෙනෙකුම කීවත් ඒ හැම දෙයක්ම ඔහුට පුරුදු පරිසරයට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් විය. මේ නීරස අවලස්සන ප්‍රදේශය ‘තමන්ගේ ගම’ ලෙස සලකන්නේ කෙලෙසද?

සති කීපයකට පසු මා ද එහි ළඟා විය. නැවතත් හස්රා සිං දකින තුරු මම ඇඟිලි ගනිමින් සිටියෙමි. වෙනස් වන, කැබලි වන ලෝකයක එකම ස්ථිර දේ ඔහු ලෙස මට හැඟිනි. නිසැකවම ඔහු පෙර සේ ම එඩිතර බවින්, උපායශීලී බවින්, වික්‍රමයට සූදානමින් සිටිනු ඇත. නමුත් මගේ සිතිවිල්ල වැරදි විය. සෙසු අප හැම සේ ම මුලිනුපුටා දමන ලද හස්රා සිං අතරමං වී සිටියේය. 

“මාමා ට නම් වෙනසක් නැහැනේ,” දිනක් මා ඔහුට කීවේ තාරුණ්‍යයේ අන්ධ බවින් යුතුවයි. “මාමා ත් ආණ්ඩුවේ නිලධාරී වගේනේ, එහෙදි වගේම මෙහෙදිත් රාජකාරි කරන්න පුළුවන් නේ”

“එහෙම වෙන්නේ කොහොමද පුතා?” ඔහු සෙමෙන් කීය. “මම මගේ සහෝදර ගම්වැසියන්ගෙන් වෙනස් වෙන්නේ කොහොමද? එයාලගේ දුක් වේදනා මටත් දැනෙන්නේ නැද්ද?”

“ඒක ඇත්ත, හැබැයි මාමා දන්නා කලාවෙන් ඕනෑම තැනක සල්ලි හොයන්න පුළුවන් නේද?”

“ආ, ඒකද! නෑ නෑ එහෙම නෑ, ඇත්තටම ඒකෙ අනිත් පැත්ත තමයි වෙන්නේ,” හස්රා සිං ශෝකයෙන් හිස සැලීය. “මේ නුපුරුදු බිමේ මගේ අඩි වෙව්ලනවා. ඉතින් මම කොහොමද මෙහෙ කිසි දෙයක් කරන්නේ? මට මගේ පුරුදු ගම්මානේ ඇහැට හුරු දේවල්, කනට හුරු සද්ද, නෑ හිතවතුන්ගේ මූනු ඕන යමක් කරන්න. මෙහෙ මට කිසි දෙයක් කරන්න බැහැ” 

එතෙක් කාලයක් නීතියවත්, නීති විරෝධී ක්‍රියාවන් හි අනතුරුදායක බව වත්, බිය වත් හස්රා සිං ගේ චර්යාවට බාධාවක් නොකර තිබුණත් අලුතින් පදිංචි වූ නුහුරු අලුත් ලෝකය ඔහුව පරාජය කර තිබිණි. 

පරිවර්තනය- හෙල්මලී ගුණතිලක
Translation of the short story Strange New World by Kulwant Singh Virk
Translated from Punjabi to English by Harbans Singh

AI generated picture

තටු සලා පියඹන්න කතුන් හද දිරි වඩන සෙසීලියා අහර්න්

ජීවිතයේ එක්තරා යුගයකදී කෙනෙකු අතින් සිදුවූ වැරදීම් වෙනුවෙන් මුලු ජීවිත කාලයම කැප කර වන්දි ගෙවිය යුතු නැති බවත්, තමන්ගේ දෛවය තීරණය කරගත යුත්තේ තමාම බවත් අපට මතක් කර දෙන නිර්මාණයකි, සෙසීලියා අහර්න් ගේ ‘පේපර් හාට්’ නවකතාව. ග්‍රාමීය අයර්ලන්තය පසුබිම් කරගත් මෙම කතාව හදවතට සමීප, සරල භාෂා රටාවකින් ලියවී තිබේ. ඉන් විස්තර වන්නේ ළාබාල වියේදී වියවුල් රැසකට මුහුණ දී තම දිවිය ගැන තීරණ ගැනීමේ වරම අහිමි කරගත් ‘ෆිලිපා’ නම් තරුණිය, පසු කාලීනව තමන් වෙනුවෙන් පෙනී සිට සිය අනාගතයේ පාලනය සතු කරගත් ආකාරයයි. 

සෙසීලියා අහර්න් ලේඛිකාව මේ නවකතාව පුරාවට රූපක භාවිත කරමින් එහි විස්තරයට අලුත් මානයන් දෙන්නීය. ඔරිගමි කඩදාසි නිර්මාණයේ යෙදෙන මෙහි කතා නායිකාව තම සිත් රිදවීම් සහ රහස් සියල්ල ලියූ කඩදාසිවලින් හදවත් සහ විවිධ රූප සකසමින් සඟවා තබයි. පවුලක් තුළ පවා ඇයට දැනෙන තනිකම, අසරණ බව මේ සැඟවීම් තුළින් හුවා දැක්වේ. එමෙන්ම ඔවුන් වෙසෙන නිවසේ බිත්තියක ක්‍රමක්‍රමයෙන් පැතිරීයන ඉරිතැළීම, තමන් වටා පවතින දැඩි පාලනයෙන් මිදීමට ෆිලිපා ගේ ඇති කැමැත්තට සමගාමීව ඉස්මතු කර ඇත. මීට අමතරව කුඩා ගමකට සීමා වූ තරුණියකට ඉන් මිදී ලෝකය වෙත පියාසර කරන්නට මඟ පෙන්වන්නේ විශ්වය අධ්‍යයනය කරන නිරීක්ෂණාගාරයක සේවයේ නියුතු අයෙකු වීමද මෙම නවකතාවේ සුවිශේෂ ලක්ෂණයකි. 

‘පේපර් හාට්’ නවකතාවේ ප්‍රධාන චරිත වල මනෝභාවයන් ඔස්සේ සමාජයට පණිවිඩයක් දීමටද කතුවරිය උත්සාහ කර තිබේ. මෙහි ප්‍රධාන චරිතය වන ෆිලිපා, තාරුණ්‍යයේදී තමා අතින් වූ වරදක් නිසා නිරතුරුව දැඩි වරදකාරී බවකින් පෙළෙන තැනැත්තියකි. මේ හැඟීම අවියක් කරගනිමින් ඇයගේ පවුලේ සෙසු සාමාජිකයෝ ඇයට තම ජීවිතය පිළිබඳව තීරණ ගැනීමට ඉඩ නොදෙමින් ඇයව නිරතුරුව පාලනය කරති. ෆිලිපා ගේ මව ජෝසෆින් ද මේ කතාවේ ප්‍රබල, ආඥාදායක චරිතයකි. තමන්ට නිවැරදි ලෙස දැනෙන හැම දෙයක්ම සැබවින්ම ඒ ඒ අවස්ථාවට සුදුසුම දේ නොවන අතර ඉන් යහපතකට වඩා හානියක් වුව සිදුවිය හැකි බව ජෝසෆින් ගේ චරිතයේ දිගහැරුම අපට නිරතුරුව සිහි කැඳවයි.

‘පේපර් හාට්’ යනු හුදෙක් ආදර කතාවක්ම පමණක් නොව, තමන් වටා සමාජය සහ පවුල විසින් ඉදිකර ඇති අදෘශ්‍යමාන පවුරු බිඳ දමා, තමාගේ සැබෑ අනන්‍යතාවය සහ නිදහස සොයා යන ඕනෑම කාන්තාවකට දිරියක් සපයන, සර්වකාලීන වටිනාකමකින් යුතු විශිෂ්ට නිර්මාණයකි. බාධක මැඬ, ආදරය සහ මාතෘත්වය වෙනුවෙන් නැගී සිටීමට කිසිවිටකත් ප්‍රමාද නොමැති බව කතුවරිය මේ මඟින් අපූරු ලෙස පෙන්වා දෙයි.

අයර්ලන්තයේ උපන් සෙසීලියා අහර්න් වෘත්තියෙන් මාධ්‍යවේදිනියකි. විසිඑක්වෙනි වියේදී ප්‍රකාශයට පත් කළ ඇගේ පළමු නවකතාවත්, එම වසරේම පළ වූ ඇගේ දෙවෙනි නවකතාවත් පසු කාලීනව අති සාර්ථක සිනමා නිර්මාණ බවට පත් වීම නිසා ඇය අන්තර්ජාතික කීර්තියට පත් වූවාය. මේ වන විට සෙසීලියා අහර්න්ගේ නවකතා භාෂා 37කට පරිවර්තනය වී, පිටපත් මිලියන 25ක් පමණ අළෙවි වී ඇත. පේපර් හාට් ඇගේ විසි එක් වෙනි නවකතාවයි. 

සෙසීලියා අහර්න්ගේ නිර්මාණ සතු සුවිශේෂී ගුණයන් වන්නේ ඒවා තනිකම, ආදරය සහ බලාපොරොත්තුසහගත බව ආදී මිනිස් හැඟීම් ඉතා සූක්ෂම ලෙසත්, සංවේදී ලෙසත් ඉදිරිපත් කිරීමයි. "පේපර් හාට්" නවකතාව තුළින්ද ඇය එම සුපුරුදු ආකර්ෂණීය ශෛලිය මැනවින් පවත්වා ගෙන ඇත.

- හෙල්මලී ගුණතිලක 

Paper Heart- Cecilia Ahern (2025)

Harper Collins Publishers

සිළුමිණ ශාස්ත්‍රීය සංග්‍රහය -12.07.2026

 

පත්‍රය සහ වලාකුළ

තනිකම රහසින් නුඹේ පසුපස එන විට
තණ පිටිය වෙත ගොස්
ලෝකයේ ක්‍රමවත් බව ගැන
කල්පනා කර බලන්න

ඔබේ මහපට ඇඟිල්ලක් තරම් වූ
ලා කොළ පැහැති හිම පළගැටියකුගේ
ටැම්බුරීන් නාදයට සමාන හඬ වැනි
ඔබ මින් පෙර කිසිදිනක අත්නොදුටු දෙයක් විඳින්න

ගිම්හාන වැස්සේ සරන
හමිංබර්ඩ් කුරුල්ලෙකු
තම තටු වලින් දිය බිඳු විසුරුවන අයුරු
ඇසි පිය නොහෙලා බලන්න

ශෝකයට
ඔබේ සොයුරිය වන්නට ඉඩ දෙන්න
එක්කෝ ඇය වියැකී යනු ඇත
නැතිනම් පවතිනු ඇත
කනස්සල්ල නම් දර කොටයෙන්
හරිත පත්‍ර සේ
අනලස් ව ඉහලට මතුවෙන්න

මෙලොව සුන්දරත්වය සඳහාත්
ජීවිතයේ වගකීම් සඳහාත්
එක් ජීවිත කාලයක් ප්‍රමාණවත් නොවේ

සොහොන් මත මල් විසුරුවා
ඉවතට යන්න
ඔබගේ ප්‍රහර්ශයෙදී
කාරුණික වන්න
අපිළිවෙල වන්න

ඔබේ මනසේ දිලිසුම අභියස
නිරහංකාර වන්න
ස්පෘශ්‍ය දේටත්, ප්‍රීතිය ගෙනෙන දේටත්
ස්තුතිවන්ත වන්න

කුරුමිනියකු සමඟ,
සුළඟ සමඟ
ජීවත් වන්න

පරිවර්තනය - හෙල්මලී ගුණතිලක
Translation of part 12 of the poem 'Flare', from the poetry collection 'The Leaf and the Cloud' by Mary Oliver

Digital art

ටෝබමෝරි

 

එය සීතල, වැසි බර, අගෝස්තු මාසයේ දිනක් වූ අතර බ්ලෙම්ලි නිවසේ නවාතැන්ගෙන සිටි අමුත්තෝ සියලු දෙනා සන්ධ්‍යා තේ පානය වෙනුවෙන් රැස් වී සිටියහ. ඍතුවේ අලස ගතියක් පැවතුණත්, මේ සාදයට නියමිත හේතුවක් නොමැති වූවත්, ඒ කණ්ඩායමේ නම් කිසිම නොසන්සුන් බවක් දක්නට තිබුණේ නැත. ඔවුන් මුව අයා සම්පූර්ණ අවධානය යොමු කර සිටියේ රැස් වූ පිරිස අතර සිටි, තරමක් අවලස්සන පුද්ගලයෙකු වූ කොර්නේලියස් ඇපින් මහතා වෙතයි. මේ අමුත්තන්ට ආරාධනා කිරීමේදී බ්ලෙම්ලි ආර්යාවට පැහැදිලි විස්තරයක් නොලැබී තිබුණේ ඔහු ගැන පමණකි. ඔහු “නුවණැත්තෙකු” බව කවුරුන් හෝ පවසා තිබුණු අතර ඔහුට මේ ආරාධනාව ලැබුණේ මේ නුවණැති බව ඇසුරෙන් ඔහු සෙසු අමුත්තන්ට වින්දනයක් සපයනු ඇතැයි බලාපොරොත්තුවෙනි. එදින සන්ධ්‍යා තේ පානය දක්වාම ඇපින් මහතාගේ ‘නුවණැති බව’ කොයි අතකට විහිදුණු එකක්දැයි සොයාගැනීමට ඇයට හැකිවූයේ නැත. ඔහු විහිලු තහලු කීමටවත්, ක්‍රොකේ ක්‍රීඩාවටවත් දස්කම් නොපෙන්වූ අතර ඔහුට ආකර්ශණීය පෞරුෂයක් හෝ ආධුනික රංගන හැකියාවක්වත් තිබුණේ නැත. සාමාන්‍යයෙන් කාන්තාවන් තරමක් බුද්ධියෙන් අඩු පිරිමින්ට සමාව දුන්නත් ඔහු ඒ වර්ගයේ පුද්ගලයෙකු ද නොවිණි. නමුත් කොර්නේලියස් ඇපින් කියමින් සිටියේ ඔහු ලෝකය වෙත සුවිශේෂී සොයාගැනීමක් දායාද කර ඇති බවයි. ඔහු කීවේ ඔහුගේ සොයාගැනීම හා සසඳද්දී ඒ වෙද්දී කරලියේ පැවතුණු වෙඩි බෙහෙත්, මුද්‍රණ උපකරණ සහ දුම්රිය ආදී සොයාගැනීම් ක්ෂුද්‍ර ලෙස පෙනෙන බව සහ තම සොයාගැනීම විද්‍යාත්මක වර්ගයට වඩා හාස්කම් වර්ගයට අයත් වන බවයි. 

“දැන් ඔබතුමා අපට විශ්වාස කරන්න කියන්නේ ඔබ සත්තුන්ට මිනිස්සුන්ට වගේ කතාකරන්න ඉගැන්නුව බවත්, මේ ගෙදර බළලා ටෝබමෝරි ඔබේ පළමු සාර්ථක ශිෂ්‍යයා බවත් ද?” සර් විල්ෆ්‍රඩ් විමසුවේය. 

“මම පහුගිය අවුරුදු දාහතක් තිස්සේ මේ ගැන මහන්සි වුණා. හැබැයි මට ලොකු දියුණුවක් ලබන්න පුළුවන් වුණේ පහුගිය මාස හත අටේ තමයි. මම විවිධ සත්තු දාස් ගාණක් එක්ක පර්යේෂණ කළත් මෑත කාලේ වැඩ කළේ බළල්ලු එක්ක විතරයි. මම උන්ට කැමති උන් අපේ සමාජයට ඉතා හොඳින් අනුගත වුණත් උන්ගේ සංකීර්ණ කැලෑ ගති නැති කරගෙන නැති නිසා යි. මේ බළල්ලු අතරෙත් සමහර වෙලාවට මට මුණගැහෙනවා ඉතා උසස් බුද්ධියක් තියෙන උන්ව. ගිය සතියේ මට මෙහෙදී ටෝබමෝරි මුණගැහුනාම මට තේරුණා ඌත් ඒ වගේ උසස් බුද්ධියක් තියෙන බළලෙක් බව. ඒ නිසා මට බොහොම සාර්ථකව ඌ එක්ක මගේ පර්යේෂණය කරන්න පුළුවන් වුණා.”

ඇපින් මහතා ඉතා ආඩම්බරයෙන් කී මේ විස්තරය රැස් ව සිටි පිරිසට විශ්වාස කිරීමට දුෂ්කර වූවත් කිසිවෙකු ඊට එරෙහිව කිසිවක් කීවේ නැත. 

මඳ නිහැඬියාවකින් පසු රෙස්කර් මෙනවිය මෙසේ ඇසුවාය. 

“ඔබ කියන්නේ ඔබ ටෝබමෝරිට පොඩි පොඩි වචන කතා කරන්නත්, තේරුම් ගන්නත් ඉගැන්නුවා කියලාද?”

“රෙස්කර් මෙනවිය,” ඇපින් මහතා ඉවසිලිවන්තව කීවේය. “එහෙම සරල විදිහට උගන්වන්නේ පොඩි ළමයින්ටයි, මනසින් බාල අයටයි, නූගත් මිනිස්සුන්ටයිනේ. දියුණු නුවණක් තියෙන සතෙක් එක්ක ඒවගේ ප්‍රාථමික ක්‍රම පාවිච්චි කරන්න අවශ්‍ය නැහැ. ටෝබමෝරිට ඉතා ව්‍යක්තව අපේ භාෂාව කතාකරන්න පුළුවන්.

“නරකද අපි ම මේකේ ඇත්ත නැත්ත හොයලා බැලුවොත්?” බ්ලෙම්ලි ආර්යාව යෝජනා කළා ය. 

මේ කතාබහ අතරේ ටෝබමෝරි විසිත්ත කාමරයට ඇතුලු වී, විල්ලුද ලූ පාද වලින් ගමන් කරනා සේ කිසිම කලබලයක්, තැකීමක් රහිතව, තේ මේසය වටා අසුන්ගෙන සිටි පිරිස වෙත ඇවිද ගියේය. කාමරයේ පැතිරුණේ දැඩි නිහඬ බවකි. ගෘහස්තව සුරතලෙකු ලෙස ඇතිකරන බළලෙකුට සමානයෙකුට ලෙසින් සලකා කතා කිරීමේ ලැජ්ජාවත් මේ නිහඬ බව තුළ ගැබ් ව තිබිණි.

“කිරි ටිකක් ඕනද ටෝබමෝරි?” බ්ලෙම්ලි ආර්යාව ප්‍රවේසම් කටහඬකින් කීවාය.

“තිබුණත් කමක් නැහැ,” උදාසීන කටහඬකින් පිළිතුරක් ලැබුණි. රැස් ව සිටි පිරිස අතරේ විශ්මයේ විදුලියක් පැතිරුණු අතර පීරිසියකට කිරි වත්කරමින් උන් බ්ලෙම්ලි ආර්යාවගේ අත මඳක් වෙව්ලනු පෙනුණි. 

“සමාවෙන්න මගේ අතින් කිරි ටිකක් ඉහිරුණා.” ඈ පසුතැවීමෙන් කීවාය. 

“ඒකට මොකද, ඔතැන තියෙන්නේ මගේ බුමුතුරුණක් නෙමෙයිනේ” ටෝබමෝරි පිළිතුරු දුන්නේය. 

නැවතත් කාමරයේ නිහඬතාවයක් පැතිරුණි. ඉනික්බිති රෙස්කර් මෙනවිය වැදගත් අමුත්තෙකු ලෙස හැසිරෙමින් මනුෂ්‍ය භාෂාව ඉගෙනුම දුෂ්කර වී දැයි බළලාගෙන් විමසුවාය. ටෝබමෝරි මොහොතක් ඈ දෙස එක එල්ලේ බලා ඉවත බලාගත්තේය. මෙවැනි කම්මැලි ප්‍රශ්න උගේ ජීවන දර්ශනයට පරිබාහිර බව පැහැදිලි විය. 

“මනුෂ්‍ය ඥානය ගැන ඔබ මොකද හිතන්නේ?” ඈ නැවතත් තරමක් මෝඩ ලෙසින් ඇසුවාය.

“හරියටම කොයි මනුස්සයා ගැනද ඔයා කියන්නේ?” ටෝබමෝරි හැඟීමක් රහිතව පිළිතුරු දුන්නේය.

“ආ.. උදාහරණයක් හැටියට මගේ,” මේවිස් යන්තමින් සිනාසෙමින් ඇසුවාය. 

“ඔයා මාව හරි අමාරුවකනේ දාන්නේ,” ටෝබමෝරි කීවේ කිසිම අමාරුවක වැටුණු අයෙකු ලෙසින් නොවේ. “ඔයාව මේ සාදයට එකතු කරගන්න අදහස ඉදිරිපත් වුණු වෙලාවේ සර් විල්ෆ්‍රඩ් නම් කීවේ එයා අඳුනන අයගෙන් ඔයා තමයි කිසි මොළයක් නැතිම කෙනා කියලා. ආගන්තුක සත්කාරය වෙනයි, මනස දුර්වල අයට සත්කාර කිරීම වෙනයි කියලාත් එයා කිව්වා. බ්ලෙම්ලි ආර්යාව නම් කීවේ ඔයාගේ මොළේ නැති කමම තමයි කියලා ඔයාට ආරාධනා කරන්න හේතුව කියලා. එයාලාගේ පරණ කාර් එක මිළ දී ගන්න තරම් මෝඩ එකම කෙනා ඔයා තමයි කියලාත් එයා කිව්වා.”

මෙය අසා බ්ලෙම්ලි ආර්යාව වහා වහා ඊට විරුද්ධ වූවත් එදිනම උදෑසන ඈ විසින් තම මෝටර් රථය මේවිස් ගේ ඩෙවොන්ශයර් හි නිවසට ගැලපෙනම දේ බව කියා තිබීම සිය අවාසියට හේතු විය.

මේ වෙලාවේ කතාව වෙනතකට හැරවීමට මේජර් බාර්ෆීල්ඩ් යුහුසුලු විය.

“එතකොට අර අශ්ව ගාලේ ඉන්න කහ-කලු වයිරම් බැළලි එක්ක තමුන්ගේ තියෙන ඇඟලුම්කම ගැන මොනවාද කියන්නේ?” 

නමුත් ඔහු ඒ ගැන කී සැණින් ඒ කතාවේ අනුවණකම හැම දෙනාටම වැටහිණි. 

“මේවා සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රසිද්ධියේ කතාකරන දේවල් නෙමෙයි,” ටෝබමෝරි සීතල හඬකින් කීවේය.

“ඔබතුමා මේ ගෙදර ගත කළ ටික කාලයේ හැසිරුණු විදිහ බලද්දී ඔබේ ඒ වගේ හැසිරීම් ගැන මම කතා කරන්න ගත්තොත් ඔබටත් යම් අපහසුතාවයක් දැනෙයි කියලා මට හිතෙනවා.”

මේ කතාවෙන් බියට පත් වූයේ මේජර් වරයා පමණක් නොවේ. 

“ටෝබමෝරි, කෝකියා ඔයාගේ රෑ කෑම ලෑස්ති කරලාද කියලා කුස්සියට ගිහින් බලනවාද?” බ්ලෙම්ලි ආර්යාව ඉක්මනින් කීවේ ටෝබමෝරි ගේ රාත්‍රී ආහාර වේලට තව අඩුම තරමේ පැය දෙකක් වත් ඇති බව අමතක කරමිනි. 

“ස්තූතියි,” ටෝබමෝරි කීවේය. “ඕන නැහැ, දැන් හවස තේ වේල පහුවුණා විතරයිනේ, මම කැමති නැහැ කෑම අජීර්ණයකින් මැරෙන්න.”

“බළලුන්ට පණ නමයක් තියෙනවා කියලානේ කියන්නේ” සර් විල්ෆ්‍රඩ් උද්යෝගයෙන් කීය.

“වෙන්න පුළුවන්,” ටෝබමෝරි පිළිතුරු දුන්නේය. “හැබැයි එක අක්මාවයි.”

 “ඇඩිලේඩ්!” කෝනෙට් මහත්මිය කීවාය. “ඔයා අදහස් කළේ මේ බළලා ට ගිහින් සේවකයෝ එක්ක අපි ගැන ඕපාදූප කියවන්න කියලාද?” 

මේ වෙද්දී පිරිස අතර මහත් බියක් පැතිරෙමින් තිබිණි. නිවසේ ඉහළ මාලයේ සියලු නිදන කාමර යා කරමින් එක් සඳළුතලයක් වූ අතර ටෝබමෝරි නිතර මෙහි ගැවසෙමින් එහි වූ පරෙවියන් නරඹමින් සිටි බවත්, ඒ අතරේ ඌ තවත් බොහෝ දේ දකින්නට ඉඩ තිබුණු බවත් හැමදෙනාටම සිහි විය. ටෝබමෝරි මේ ආකාරයට සිතූ දේ කියමින් නන් දොඩවන්නට වුවහොත් එහි ප්‍රතිපලය භයානක විය හැක. තම පැහැපත් පෙනුම ගැන නිතර උදම් ඇනූ කෝනෙට් මහත්මිය දවසෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් තම කැඩපත ඉදිරියේ වත්සුණු තවරමින් ගත කළ බැවින් ඇය මේජර්වරයා තරමටම වික්ෂිප්තව සිටියාය. අහිංසක ජීවිතයක් ගත කළත් රහසේ අනුරාගී කවි ලියූ ස්ක්‍රවෙන් මෙනෙවියගෙන් දිස් වූයේ නොරිස්සුමකි. තමන් කොතරම් අව ක්‍රියා කර ඇත්ද යත් ඒවා ගැන පසු තැවීම අතහැර තිබුණු බර්ටි වෑන් ටෑන් පවා මේ මොහොතේ ගාඩිනියා මලක් මෙන් සුදුමැලි විය. නමුත් අඩුම තරමේ ඔහු නම් ඔඩෝ ෆින්ස්බරි මෙන් විසිත්ත කාමරයෙන් පිටතට දිව ගියේ නැත. ෆින්ස්බරි තරුණ මහතා පූජකවරයට සූදානම් වෙමින් සිටි බැවින් අනුන්ගේ නින්දිත හැසිරීම් ගැන අසන්නට අකමැත්තක් ඔහුට තිබිණි. ක්ලොවිස් නම් බැලූ බැල්මට සන්සුන් පෙනුමෙන් සිටියත් ඔහු සිත ඇතුළෙන් ගණනය කරමින් සිටියේ කොතැනින් හෝ මීයන් තොගයක් මිළට ගෙන ටෝබමෝරිට අල්ලසක් ලෙස පිළිගන්වන ක්‍රමයයි. 

මෙවැනි සංවේදී මොහොතක පවා ඇග්නස් රෙස්කර් ට වැඩි වේලාවක් නිහඬ ව සිටින්නට නොහැකි විය.

“දෙයියනේ! මම මොකට ආවද මේ වගේ තැනකට?” ඈ නාට්‍යානුසාරීව කීවාය.

ටෝබමෝරි ඉක්මණින්ම ම මේ අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගත්තේය. 

“ඔයා අද උදේ කෝනෙට් මහත්මියට ක්‍රොකේ පිට්ටනියේදී කීව විදිහට නම් ඔයා මෙහෙ ආවේ කෑම නිසා. ඔයා බ්ලෙම්ලි ජෝඩුව හැඳින්නුවේ ඔයා දන්නා නීරස ම ජෝඩුව හැටියට. හැබැයි එයාලාට ඉස්තරම්ම කෝකියෙක් සේවයට ගන්න තරම් මොළයක් තිබුණු බව ඔයා කීවා. එහෙම නැත්නම් කිසි කෙනෙක් එක වතාවකට වඩා මෙහෙ එන්නේ නැහැ කියලාත් ඔයා කීවා.”

“මේ කතාව සම්පූර්ණ බොරුවක්! අහන්න කෝනෙට් මහත්මියගෙන්-” අපහසුතාවයට පත් ඇග්නස් කෑගැසුවාය.

“ඔයා ඒ කීව කතාව පස්සේ වෙලාවක කෝනෙට් මහත්මිය බර්ටි වෑන් ටෑන් ට කීවා.” ටෝබමෝරි දිගින් දිගටම කියන්නට විය. “ඔය ගෑනි මහා සාගිනි කාරියක්, පෙරේතියක්, කෑම වේල් හතරක් ලැබෙනවා කීවොත් ඕනෑම තැනකට යයි,’ කියලායි බර්ටි ඊට උත්තර දුන්නේ. ඊටපස්සේ-”

මේ මොහොතේදී හදිසියේම මේ කතාබහ ඇණ හිටියේ පල්ලියේ පියතුමාගේ සුරතලා වූ තැඹිලි පැහැති බළලා පඳුරු අතරින් අශ්ව ගාල වෙත යන අයුරු ටෝබමෝරි දුටු බැවිනි. එසැණින් ඌ දිව ගොස් විවර කවුළුවෙන් අතුරුදන් විය.

තම දීප්තිමත් සිසුවාගේ අතුරුදන් වීමත් සමඟ කොර්නේලියස් ඇපින් විවිධ කාංසාමය ප්‍රශ්න කිරීම්, අමිහිරි අවලාද සහ බියපත් ආයාචනා රැසකට මැදි විය. ඇතිවී තිබුණු තත්ත්වයට වගකිව යුතු වූයේ ඔහු වූ අතර එය තවත් බරපතල වීම වැළක්වීම ඔහුගේ යුතුකම බව කියැවිණි. ‘ටෝබමෝරිට තම භයානක හැකියාව අනෙත් බළලුන් වෙත ලබා දීමට හැකිද?’ මේ ඔහු වෙත යොමු වූ පළමු ප්‍රශ්නයයි. අශ්ව ගාලේ වෙසෙන සිය මිතුරිය සමඟ ටෝබමෝරි තම හැකියාව බෙදා ගැනීමට ඉඩ ඇති නමුත් ඉන් ඔබ්බට තවත් සතුන් වෙත මේ ඉගැන්වුම ව්‍යාප්ත කිරීමට ඔහුට කාලය නොලැබී ඇතැයි ඔහුගේ අදහස විය. 

“එහෙනම්” කෝනෙට් මහත්මිය කීවාය, “ටෝබමෝරි කොයිතරම් වටිනා බළලෙක් වුණත්, හොඳ සුරතලෙක් වුණත් කරන්න දෙයක් නැහැ. මං හිතනවා ඔයා මම කියන දේට එකඟ වෙයි කියලා ඇඩිලේඩ්, ඌයි අශ්ව ගාලේ බැළලියි දෙන්නාම නැති කරලා දාන්න ඕන” 

“ඔයා හිතන්නේ මම පහුගිය පැය කාල සතුටින් ගත කළා කියලාද?” බ්ලෙම්ලි ආර්යාව අසතුටින් කීවාය. “මේ දරුණු හැකියාව ලැබෙන්න කළින් මායි මගේ මහත්තයයි ටෝබමෝරිට හරි ආදරයෙන් හිටියේ. හැබැයි දැන් අපිටත් හිතෙනවා ඌ ව ඉක්මණින් විනාශ කරලා දාන්න ඕන බව”

“අපිට පුළුවන් උගේ රෑ කෑම එකට වස දාන්න,” සර් විල්ෆ්‍රඩ් කීවේය. “අශ්ව ගාලේ බැළලිව මමම ගිහින් වතුරේ ගිල්වන්නම්. අශ්ව කරත්තේ රියදුරා නම් බොහොම දුක්වෙයි තමන්ගේ සුරතලා නැතිවෙන එක ගැන, ඒත් මම කියන්නම් බෝවෙන කුෂ්ඨ රෝගයක් මේ බළලුන් දෙන්නාගෙන් පැතිරෙන නිසා ඒවා බල්ලන්ටත් බෝවෙන එක වලක්වන්න අපට මේක කරන්න වෙනවා කියලා.”

“ඒත් මගේ විශේෂ සොයාගැනීම!” ඇපින් මහතා විරෝධය පෑවේය, “මම අවුරුදු ගාණක් තිස්සේ ගවේෂණ, පර්යේෂණ කරලා ලබා ගත්ත ප්‍රතිපල--”

“ඔයාට පුළුවන් ගොවිපොළේ ඉන්න බැටළුවෝ එක්ක ඔයාගේ පරීක්ෂණය කරන්න, මොකද උන් පාලනයක් යටතේ නේ ඉන්නේ. නැත්නම් සත්වෝද්‍යානයට ගිහින් අලියෙක්ව තෝරාගන්න, උන්ට හොඳට මොළේ තියෙනවා කියලා කියනවානේ. අනික උන් නිදන කාමරවලට, මේස පුටු අස්සට රිංගන්න එන්නේ නැහැනේ.” කෝනෙට් මහත්මිය කීවාය. 

තම සුවිශේෂී ජයග්‍රහණයට ලැබුණු ප්‍රතිචාරය ගැන කොර්නේලියස් ඇපින් ගේ කලකිරීම අති මහත් විය. නමුත් පොදු මතය ඔහුට එරෙහි ව පැවතුණු අතර තවත් විරෝධය පෑවොත් තමන්ගේ රාත්‍රී කෑම වේලටද වස එකතු වීමට ඉඩ ඇති බව ඔහුට වැටහිණි.

බ්ලෙම්ලි නිවසේ නවාතැන්ගෙන සිටි අමුත්තන් මේ සිද්ධියෙන් අනතුරුව වහා විසිර ගියේ නැත. ඉක්මණින් දුම්රිය ගමන් සැලසුම් කර ගැනීමට නොහැකි වීමත්, මෙහි අවසානයක් දකින්නට ඇති බයාදු කැමැත්තත් මීට හේතු විය. කෙසේ වෙතත් එදින රාත්‍රී ආහාරය නම් සමාජානුයෝජනීය වශයෙන් අසාර්ථක එකක් විය. අශ්ව ගාලේ බැළලියත් උගේ හිමිකරුවා වූ රියදුරුත් නිසා සර් විල්ෆ්‍රඩ් ට විවිධ කරදර සිදු වී තිබූ බැවින් ඔහු පසුවූයේ නොසතුටිනි. ඇග්නස් රෙස්කර් තම රාත්‍රී ආහාර වේලට ගත්තේ කර කළ පාන් පෙත්තක් පමණක් වූ අතර ඈ එය හැපුවේ ඒ හතුරකු යැයි සිතා ඔහු ව විනාශ කරන විලසිනි. මේවිස් පෙලින්ටන් නම් පලිගැනීමකට බර නිහඬතාවයකින් මුලු ආහාර වේලම ගත කළාය. බ්ලෙම්ලි ආර්යාව පිරිස අතරේ කතාබහ අඛණ්ඩ ව පවත්වාගැනීමට උත්සාහ කළත් ඇගේ බැල්ම තිබුණේ දොරකඩ වෙතයි. හොඳින් වස කලවම් කරන ලද මාලු කැබලි කිහිපයක් පිඟානක බහා අසල මේසයක තබා තිබිණි. කෙසේ වෙතත් අතුරුපස ගෙනෙන වෙලාව වෙද්දීත් ටෝබමෝරි පෙනී සිටියේ නැත.

රාත්‍රී ආහාරයෙන් පසු අමුත්තෝ දුම් බොන කාමරයට රැස් වී බලා සිටින්නට විය. කාඩ් කුට්ටම් සෙල්ලමට ගැලපෙන මානසික මට්ටමක් කිසි කෙනෙකුට තිබුණේ නැති අතර සංගීතයට සවන් දීමත් අතහැර දමන ලදී. ගබඩා කාමරයේ කුඩා ජනේලය ටෝබමෝරි වෙනුවෙන් විවරව පවතින බවත් තමන්  නින්දට යන බවත් රාත්‍රී එකොළහ වෙද්දී නිවසේ සේවකයෝ දැනුම් දුන්හ. අමුත්තන් පැරණි බැඩ්මින්ටන් සඟරා කියවමින් කල් මැරූ අතර බ්ලෙම්ලි ආර්යාව වරින් වර ගබඩා කාමරයට ගොස් ආපිට පැමිණියේ කළකිරුණු මුහුණෙනි.

පාන්දර දෙකට ක්ලොවිස් නිහඬතාවය බින්දේය. 

“ඌ අද ගෙදර එන්නේ නැහැ. බොහෝ විට මේ මොහොතේ ඌ ඇත්තේ මේ පළාතේ පත්තර කන්තෝරුවේ, 

උගේ මතක ආවර්ජනාවල පළවෙනි කොටස පත්තරයට කියමින්. ඕක පළ වුණාම හොඳ ප්‍රසිද්ධියක් ලැබෙයි.” 

මෙසේ කියා සභාවේ නොසතුට තවත් වැඩිකළ ක්ලොවිස් ඉනික්බිති නින්දට ගියේය. සෙස්සෝ ද ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඔහු ව අනුගමනය කළහ. 

පසුදින උදෑසන තේ රැගෙන කාමර වෙත ගිය සේවකයන් තමන් වෙත නැඟුණු ප්‍රශ්නයට දුන්නේ එකම පිළිතුරකි, ඒ ටෝබමෝරි නැවත පැමිණ නැති බවයි. පාතරාසය ද පෙර දින රාත්‍රී ආහාර වේල මෙන් අප්‍රසන්නව ගෙවෙමින් තිබුණද එය අවසන් වීමට පෙර සුබ ආරංචියක් ලැබිණි. උද්‍යාන සේවකයෙකු විසින් මියගිය ටෝබමෝරි ගේ සිරුර රැගෙන ආවේ එය ගෙවත්තේ පඳුරු අතරේ තිබුණු බව පවසමිනි. උගේ ගෙල ප්‍රදේශයේ මාරාන්තික දත් පහරවල් තිබුණු අතර නිය අතර වූ තැඹිලි පැහැ ලෝම වලින් ඔප්පු වූයේ ඌ පල්ලියේ සුරතලා වූ විශාල තැඹිලි පැහැ බළලා හා සටන් කර පැරදී ඇති බවයි. 

එදින මධ්‍යහනය වෙද්දී සියලුම අමුත්තන් බ්ලෙම්ලි නිවසින් පිටව ගොස් තිබිණි. දිවා අහාරයෙන් පසු බ්ලෙම්ලි ආර්යාව තම සුරතලා ගේ මරණය ගැන චෝදනා කරමින් පල්ලියේ පූජකතුමාට අවලාද නඟා ලිපියක් ලිවීමට තරම් ප්‍රකෘතිමත් වී සිටියාය. 

ටෝබමෝරි, ඇපින් ගේ එකම සාර්ථක ගෝලයා වූ අතර ඉනික්බිති තවත් ගෝලයන් ඇති වීමට කටයුතු යෙදී තිබුණේ නැත. මීට සති කීපයකට පසු ඩ්‍රෙස්ඩෙන් සත්වෝද්‍යානයෙන් ලැබුණේ අමුතු ආරංචියකි. මීට පෙර කිසිවිටක දරුණු හැසිරීමක් නොපෙන්වූ අලියෙකු තම බැමි බිඳ ගොස් එක්තරා මනුෂ්‍යයෙකු මරා දමා ඇති බවත්, මීට හේතුව ඔහු විසින් ඒ අලියාට උසුළු විසුළු කළ නිසා බවට සැකකෙරෙන බවත් සැළ විය. මේ අනතුරට ගොදුරු වූ පුද්ගලයාගේ නම කොර්නේලියස් ඇපින් බවට වාර්තා විය.

පරිවර්තනය - හෙල්මලී ගුණතිලක 

Translation of the short story ‘Tobermory’ by Saki

AI Image

මට දැනුණා ... සඳ අහසේ නෑ කියා

අපි ආයේ හමු නොවෙනා
බව කීවත් ලොව හඬගා..
මට හිතුණා
සඳ සැඟ වී නෑ කියා

විදුලිය සේ යලි ඇවිදින්
මට පිටුපා නුඹ ගියදා
මට දැනුණා
සඳ අහසේ නෑ කියා

කාලෙකින් ආයෙත් ආයෙත් අහන්න පුළුවන් සින්දුවක් ඇවිත්. සංඛ දිනෙත් + ආදිත්‍ය නාරායන් සුසංයෝගය විශිෂ්ඨයි. 

Vocals - Aditya Narayan, Sanka Dineth 

Melody and Music Direction - Sanka Dineth @ Trans Studios 

Lyrics by : Dilshan Pathiratna, Masshe Uddin Qureshi

Produced by Trans Studios PVT LTD

තරු දරුවාට

මිහිතලයේ සංචාරය කිරීමට නම්
ඔබ මිනිස් දරුවකු ලෙස ඉපදිය යුතුය

මුලදී ඔබගේ අලුත් සිරුර හැසිරවීමට,
අත පය සෙලවීමට,
උඩුකුරුව සිටගැනීමට
ඔබ උගත යුතු වෙයි

දිවීමටත්, දෑත උපයෝගී කරගැනීමටත්
ශබ්ද නැගීමටත්, වචන කීමටත්
ක්‍රම ක්‍රමයෙන්
තමන් ව රැක බලා ගැනීමටත්
ඔබ උගනීවී

මිහිතලයේ කාලය නම් නදියේ ඔබ ගිල්වෙනු ඇත

සොම්නසත්, බියත්,
ප්‍රීතියත්, කලකිරීමත්,
ශෝකයත්, ආශ්චර්යයත්
ආදී බොහෝ දේ
ඔබට ඉගෙනීමටත්, දැනීමටත් ලැබේවි

එහිදී දැනෙන
ප්‍රමෝදයත් වියවුලත් මැද
ඔබ ආවේ කොතැනක සිටදැයි
ඔබට අමතක වනු ඇත

ඔබ වැඩුණු පසු
සංචාරයේත්, රැකියාවේත් නියැලේවි
ඇතැම්විට ඔබ දරුවන්ද, මුණුපුරන්ද ලබාවි

කාලය ගතවෙද්දී
ඔබ ගතකරන
මේ නිරතුරුවම වෙනස් වන ජීවිතයේ
ප්‍රීතිමත්බව, ශෝකීබව, පිරුණුබව, හිස්බව
තේරුම් ගන්නට ඔබ තැත් දරනු ඇත

අන්තිමේදී
ඔබේ තරුව වෙත
ආපිට එන්නට කාලය එළඹුණු විට
ඒ අමුතු සුන්දර ලෝකයට සමුදීමට
ඔබට දුෂ්කර වීමට ඉඩ තිබේ

පරිවර්තනය - හෙල්මලී ගුණතිලක
From the picture book 'Star Child' by Claire A. Nivola


Digital art

'වසඟ' - කීර්ති වැලිසරගේ

 

'වසඟ' කීර්ති වැලිසරගේ ගේ එකොළොස්වෙනි නවකතාවයි. මෑත කාලයේදී කතුවරයා අතින් ලියවුණු ආරයෙන් වෙනස් කතාවක් වන මෙය අතීතයත්, වර්තමානයත් එක් රේඛාවකින් යා කරමින් දිගහැරේ. මේ සිනිඳිගේත් සඳුනිගේත් කතාවයි. මීට ශතවර්ෂයකටත් වඩා එපිට කාලයකදී පිරිමියෙකුට වසඟ වීම නිසා අනේක දුක් කම්කටොලු විඳි සිනිඳිත්, වර්තමානයේදීත් එවැනිම වසඟයක් නිසා අත්මිදීමක් නැති බැඳීමක සිරවූ සඳුනිත් වටා මෙය පෙළ ගැස්වේ. මනුෂ්‍යයන්ට ඇතැම් ඇබ්බැහිවීම් ලේ උරුමයෙන් හිමි වේදැයි සිතන්නට මේ කතාව පාඨකයා පොළඹවයි. 

මෙහි වර්තමානය ගැන කියවෙන පරිච්ඡේද වලට වඩා මගේ නම් සිත් ගත්තේ අතීත විස්තර බව නොකියාම බැරිය. රයිගම් කෝරළයේ දුෂ්කර ගම් පෙදෙසක, විවිධ දුක් ගැහැට, අඩන්තේට්ටම්, නොපනත්කම් ඉවසමින් ගලායන සිනිඳිගේ කතාව අප්‍රතිහත ධෛර්යය පිළිබඳ උදාහරණයකි. එළඹෙන හැම බාධකයක්ම මැඩගන්නා ඒ නූගත් ගැමි ගැහැනිය නුහුරු ලෝකයක් ගැන දකින හීන එක එක ඉටු කරගන්නා අයුරු කියවීම බෙහෙවින් රසවත් ය. ඒ විස්තර හා බලද්දී වර්තමානයේ සඳුනිගේ ජීවිතයේ හේතු විත්ති ඇල්මැරුණු බවක් දැනීම නිරායාස ව සිදුවේ. 

"උදේ දහය පමණ වෙද්දී, මුලින් කරත්තයක් දෙකක් පමණක් නවත්වා හරකුන් ලිහා පූනක්කු දිය කොට දීමෙන් ඇරඹුණු සිරිත පසුව කරත්ත හත අට දක්වා දික් ගැසිණි. සිනිඳි සවස පිටි වනක් කොටා, පසුදා සෑදීමට නියමිත ගොටු පිට්ටු හෝ හැලප සඳහා සූදානම් කර තැබීමට පුරුදු වූවා ය. ඇගේ ගොටු පිට්ටු රස කරත්තකරුවන් අතර පැතිරගොස් තිබූ අතර එකතුවන කාසිය දෙක ද දවසින් දවස වැඩි වන්නට විය. අල්ලා හිට ගන්නා දරුවා ගැන සෝදිසියෙන් සිනිඳි වෙළඳාම් කළා ය."  205 පිටුව 

එමෙන්ම මේ කතාව පුරාම දිව යන අනෙත් සුවිශේෂී කරුණ නම් 'හොඳ සහ නරක' යන සංකල්ප විවිධ පුද්ගලයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගැනීමේ වෙනසයි. ඇතැම් සබඳතා තුළ එකිනෙකාගෙන් පලි ගැනීමට හෝ හැර යාමට තරම් කාරණා තිබුණත් හැමවිටම එයාකාරයෙන් වෙන්වීම් සිදු නොවෙන බව සිනිඳි ත් සඳුනි ත් අපට පෙන්වා දෙති. වරදේ බැඳෙන්නාට නොකඩවා සමාව දීම දේව ගතියක් ද අනුවණකමක්දැයි විමසීමට 'වසඟ' සමත් වේ. 

"දැන් කොයි වෙලේ හරි ඔය ගෑනි දරු පොව්වොත් අරං මෙහෙට කඩා වැදුනහම තමයි බොට තේරෙන්නේ මිනිහ කොළ අලුගුත්තේරු වැඩේ සහ සුද්දෙන්- අන්තිමේ උඹ දැන ගනිං උඹේ හුස්ම ටිකත් නැහැ- උඹ පලයං උඹේ අම්මෙක් තාත්තෙක් නෑයෙක් ඉන්න අහක -  මූ උඹටත් දරු හතර පහක් හදලා අතරමං කරන්න කලියෙන්-" 68 පිටුව 

'වසඟ' කාලයකින් කියවූ, මතක හිටින රසවත් නවකතාවක් වන අතර කතුවරයාගේ සෙසු පොත් මෙන්ම මෙයත් එක හුස්මට කියවා අවසන් කළ හැකි බව කිව යුතු මය. 

-හෙල්මලී 

වසඟ (2025) කීර්ති වැලිසරගේ
සරසවි ප්‍රකාශනයක්

සුබ ගමන් රවී අයියා

හදිසියේම යන්න ගිය රවී අයියා වෙනුවෙන් කොහේ මොනවා ලිව්වත් බ්ලොග් අවකාශේ ඒ ගැන සටහනක් නොලීවොත් අඩුපාඩුවක් කියලා මට හිතුණා. මොකද අපි හරියටම මුණගැහුණේ, එකිනෙකා ලීව දේවල් කියෙව්වේ, කමෙන්ට් කරගත්තේ මේ බ්ලොග් අතරේම නිසා. මෑත කාලයේ රවී අයියා බ්ලොග් වලින් ටිකක් මෑත් වෙලා හිටියාත් ඊට කලින් බොහොම කාලයක් මේකේ පදිංචි වෙලා හිටිය බව මටත් වඩා හොඳට දන්නවා අපේ අනිත් බ්ලොග් සගයෝ ටික. 

ඊයේ පෙරේදා වෙනකම්මත් ෆේස්බුක් සටහන් ලියමින්, දේශපාලන විහිලු බෙදාගනිමින් හිටිය රවී අයියා හදිසියේම යන්න ගිහින් බව දැක්කාම මට නම් මුලින්ම අදහාගන්නත් බැරිවුණා. එහෙම වෙන්නේ කොහොමද කියලාමයි මට හිතුණේ. ඒත් ඉතින් ඒක එහෙම වෙලා, මේ වෙද්දී අවසන් කටයුතුත් ඉවරයි. අපි තාම අදහා ගන්න බැරිව ගල් ගැහිලා!

රවී අයියාත් රන්දිකාත් එකතුවෙලා ලීව නිදහස් සිතුවිලි බ්ලොග් එකේ වැඩි හරියක්ම ලීවේ රවී අයියානේ. ඒ රස මතක ලියවිලි වලට කිට්ටුවෙන්වත් ලියන්න වෙන කෙනෙක් හිටියේ නම් නැහැ. කියාගෙන යන කතාවට අමතරව තවත් වැල් වටාරම් අතුරු කතා කියන්නත්, ඒවායෙන් මුල් කතාව දිග්ගස්සා ගන්නත් උන්නැහේ හරි හපනා. ඒකෙන් මේකෙන් එක එක මාතෘකා වල කතා සීරිස් කීපයක්ම එයා එක සැරේ ලියමින් හිටියා. හැබැයි ආපිට ලංකාවට ගියාම රවී අයියා බ්ලොග් ලියවිල්ල අඩු කළා. නොලීව කතා ගැන අපේ නෝක්කාඩු, බැනුම් ඉවසගෙන විහිළුවක් කරගෙන හිටියත් ඒවා ආයෙත් සම්පූර්ණ කළේ ම නැහැ. 

රවී අයියාගේ තිබුණේ එයාගෙම බ්‍රෑන්ඩ් එකක sarcasm සහ humour එකක්. ඒ නිසා එයාගේ කමෙන්ට් එකක් පවා සමහර වෙලාවට හිනා සාගරයක්. ඒත් ඒ හැම දෙයක්ම අතරේ හිටියා හොඳ රසවතෙක්. මගේ පරිවර්තන එකක් නෑර කියවලා, ඒවායේ වචන ගැන මාත් එක්ක වාද කරලා, විහිළුවක් දෙකකුත් කරලා යන්න එයා හැමදාම ආවා. 

අපේ තාත්තාගේ බ්ලොග් සහ fb සටහන් වල තාත්තාට 'දයා මහත්තයා' කීවාම තාත්තා රවී අයියාට කියලා තිබුණා තමන්ට 'මහත්තයා' කියන්න එපා එතකොට බොහොම දුරස් හැටියටයි දැනෙන්නේ කියලා. 'එහෙම කොහොමද, ගෞරවයට තමයි එහෙම කියවෙන්නේ' කියලා රවී අයියා විස්සෝප වෙද්දී මම කිව්වා එහෙනම් නළු නිලියෝ වගේ අපේ තාත්තාට අයියා කියලා මට නංගි කියන්න කියලා. අන්තිමට එයා සුපුරුදු 'හෙහ් හෙහ්' හිනාවෙන් ඒකට ප්‍රතිචාර දැක්වූවත් තාත්තාට 'දයා මහත්තයා' කියන එක නැවැත්තුවේ නම් නැහැ. 

රවී අයියා මහවැලියේ වැඩකරන කාලේ කතන්දර, සින්දුත් එක්ක පටලවලා ලීව පෙම් කතන්දර, ගුරුවරියක් එක්ක ගෙවන ජීවිතේ ගැන කතන්දර ආදී අටෝරාසියක් කතා කියවන අයට පණ පිහිටුවලා දැනුණේ එයාගේ බොහොම රසවත් ලිවීමේ ශෛල්‍යය නිසායි. හැබැයි මේ දැන් බ්ලොග් එකට ගිහින් බලද්දී මීට අවුරුදු කීපෙකට කළින් එයාගේ හැට වෙනි උපන්දිනය දවසේ අවුරුදු පහෙන් පහට තමන්ගේ ජීවිතයේ රසවත් සිද්ධි ගැන ලියන්න ගත්ත මේ පෝස්ට් එකත් තිහෙන් නවත්තලා ඉතුරු ටික පස්සේ ලියන්නම් කියලා ලියලා, කවදාවත් සම්පූර්ණ නොකළ බව දැක්කාම මට මේ දුක අතරේත් හිනාවක් ආවා. ටිපිකල් රවී වීරසිංහ ඉතින්!  

ඉතින් රවී අයියා කතන්දර මහා හුඟාක් බාගෙට ලියලා, ජීවිත කතාවත් අතරමඟ නවත්තලා යන්න ගියා එහෙනම් නේද? මොනවා කරන්නද ඉතින්, බාගෙට ලීව, කීව කතා සම්පූර්ණ කරන්න අපි කවදා හරි, කොහේ හරි ආයෙත් හම්බවෙමු. 

සුබ ගමන් ලොකු අයියා! 

ලොකු අයියා

ජග්දීෂ් බාබු මුලින්ම ඒ කුඩා කොලුවාව දුටුවේ වෙළඳ පොළ පසු කර එද්දී හමුවන විශාල දැන්වීම් පුවරුවක් සහිත කුඩා අවන්හලේදීය. ඔහුට පැහැපත් සමක්, දිලිසෙන දෑසක් සහ රන්-දුඹුරු මිශ්‍ර කොණ්ඩයක් තිබිණි. එමෙන්ම නෙලුම් පතක් මත රූටා යන දිය බිඳකට ඇති අසාමාන්‍ය ජීවී බවක් ඔහු සතු විය. කොලුවාගේ වයස අවුරුදු නමයක් හෝ දහයක් විය හැකි බව අනුමානු කළ හැකි වූයේ ඔහුගේ දෑසේ වූ තියුණු බැල්මෙනි. 

ජග්දීෂ් බාබු අඩක් දැල්වුණු දුම්වැටිය උරමින් අවන්හලට ඇතුලු වෙද්දී කොලුවා සිටියේ මේස අස් කරමිනි. එහෙත් ජග්දීෂ් බාබු අවන්හලේ කෙලවර මේසයක අසුන් ගනිද්දී කොලුවා ඔහු ඉදිරියේ පෙනී සිටියේ ඒ අසුනට කවුරුන් හෝ එනතුරු පැය ගණනක් බලා සිටි පරිද්දෙනි. ඔහු කිසිත් නොකියා, ගෞරවයෙන් මඳක් හිස පහත් කර සිනාසුණා පමණි. තේ කෝප්පයක් සඳහා ඇනවුම් ලැබ නැවතත් සිනාවක් පෑ ඔහු, ආපිට ගොස් ඉතා ඉක්මණින් එය රැගෙන ආවේය. 

හැඟීම් යනු අමුතු දේවල් ය. කෙනෙකුට කිසිවකු නොමැති තැනක තනි වූවත් කිසිම තනිකමක් නොවිඳ පැවතිය හැකිය. එසේ වන්නේ ඒ හුදකලාව තුළ වුවත් හැම දේම තමන්ගේය යන හැඟීම ඇති විටයි. අනෙත් අතට දස දහසක් සෙනඟ අතරේ වුවත් කෙනෙකුට තනිකමක් දැනීමට ඉඩ තිබේ. මේ, තමන් වටා ඇති කිසි දෙයක් තමන්ගේ නොවන බව, ආගන්තුක බව දැනෙන වේලාවටයි. මේ නිසා පුද්ගලයෙකුගේ හුදෙකලාව හෝ තනිකම පැන නඟින්නේ ඔවුන්ගේ අතීතයේ සිදු වූ වෙන්වීම් හෝ අත් හැරීම් මුල්කොටගෙන බව සත්‍යයකි.

ජග්දීෂ් බාබු ඒ නගරයට පැමිණ තිබුණේ දුර ඈත පෙදෙසකින් වූ අතර ඔහු ජීවත් වූයේ තනිවමය. වෙළඳපොළේ කලබලයත්, අවන්හලේ ඝෝෂාවත් මැද ඔහුට නිරතුරුවම දැනුණේ ඔහු ඒ හැම දෙයකින්ම වියුක්තව පවතින බවකි. සමහරවිට ටික කලක් මේ පෙදෙසේ වාසය කළහොත් ඔහුට ඒ පරිසරයට යම් ළබැඳි බවක් දැනෙන්නට ඉඩ තිබුණි. නමුත් එදින නම් ඔහුට ඒ වටපිටාව සමඟ දැනුණේ අයිතිවීමකට වඩා ආගන්තුක බවකි. තම ගම් පෙදෙසේ මිනිසුන් ගැනත්, එහි පාසල සහ සිසුන් ගැනත්, ඊට අසල්වැසි නගරයක තිබුණු අවන්හල ගැනත් ඔහු අතීතකාමයෙන් යුතු ව සිහි කරන්නට විය. 

“තේ එක, සා’හිබ්”

ජග්දීෂ් බාබු තම දුම්වැටියේ අලු ගසා දැමුවේය. තම තේ කෝප්පය ගෙනා කොලුවා ‘සා’හිබ්’ උච්චාරණය කළ ආකාරයේ හුරු බවක්, එ තුළින් තමන් සොයමින් සිටි දෙයක් ලැබුණු බවක් ඔහුට දැනුණි. ඔහු තම සැකය තහවුරු කරගන්නට කොලුවා ව කතාවට අල්ලා ගත්තේය. 

“උඹේ නම මොකක්ද?”

“මදන්”

“බොහොම හොඳයි, මදන්! උඹේ ගම කොහෙද?”

“මම කඳුකර පළාතේ බාබුජි”

“කඳු නම් කොයිතරම් තියෙනවාද- ආබු, ඩාර්ජීලිං, මසූරි, සිම්ලා, අල්මෝරා… කොයි කන්දේ ද උඹේ ගම තියෙන්නේ?”

“අල්මෝරා, සා’හිබ්” ඔහු සිනාසෙමින් කීවේය. “අල්මෝරා”

“අල්මෝරා වල කොයි ගමද?” ජග්දීෂ් බාබු තව දුරටත් ඇසීය.

කොලුවා මඳක් පැකිලුනි. 

“ඒක බොහොම දුර ගමක් සා’හිබ්. අල්මෝරා ඉඳනුත් හැතැප්ම පහළවක් විස්සක් ඇති.” තම ගමේ අමුතු නම ගැන ලැජ්ජාවෙන්දෝ කොලුවා පිළිතුරු දීම මඟහැරියේ ය. 

“හරි ඉතින් දුර වුණත් නමක් ඇතිනේ.” ජග්දීෂ් බාබු අත හැරියේ නැත. 

“දෝතියල්ගොන්” කොලුවා ලැජ්ජාවෙන් පිළිතුරු දුන්නේ ය. 

ජග්දීෂ් බාබුගේ මුහුණේ වූ තනිකම අතුරුදන් විය. තමන් ඊට අසල්වැසි ගමක බව ඔහු සිනාසී පැවසූ විට මදන් කෙතරම් සතුටු වූවා ද යත් ඔහු අතින් තේ කෝප්පය සහිත තැටිල්ල අත්හැරෙන්නට ද ගියේය. ඔහු කිසිත් නොකියා තෝන්තුවෙන් මෙන් බලා සිටියේ අතීතය සිහි කරගන්නට උත්සාහ දරමින් මෙනි. 

අතීතය… ගම... උස් කඳු.. ගඟ… අම්මා… තාත්තා… අක්කා, නංගි… අයියා..

ජග්දීෂ් බාබු වෙතින් මදන් දුටුවේ කාගේ රුවද? මවගේ? පියාගේ? සහෝදරියන්ගේ? නැත, ඔහු එහි දුටුවේ තම වැඩිමල් සොයුරාගේ රුවයි. ඔව්, ඒ තම ඩාජ්යු වැනි අයෙකි!

දින කීපයක් ගත වෙද්දී ජග්දීෂ් බාබු සහ මදන් අතර වූ ආගන්තුක බව අතුරුදන් විය. ඔහු අවන්හලේ අසුන්ගත් සැණින් මදන් “කොහොමද ඩාජ්යු!” “අද නම් හොඳටම හීතලයි ඩාජ්යු” “මෙහෙටත් හිම වැටෙනවාද ඩාජ්යු?” “අද වැඩිය කාලා නැහැනේ ඩාජ්යු” වැනි යමක් හඬ ගා කියන්නට විය. 

කොතැනකින් හෝ “කොල්ලා!” කියා හඬ ගසනු ඇසුණු විට ඒ හඬේ දෝංකාරය මැකෙන්නත් පෙර ඔහු එතැන පෙනී සිටියි. ඒ ඇනවුම ගෙන ආපසු යන්නට හැරෙද්දී “ඩාජ්යුටත් මොනවා හරි ගේන්නද?” කියා අසන්නට ඔහු අමතක කළේ නැත. 

“මට වතුර ටිකක්.”

“මේ ගේනවා ඩාජ්යු” එවිට මදන් අවන්හලේ එහා කෙළවරේ සිට හඬ නඟා පිළිතුරු දෙයි. ඔහු නිරතුරුවම ‘ඩාජ්යු’ යන වදන කීවේ කලක් වෙන්ව සිටි තම දරුවා වැළඳ ගන්නා මවක් මෙන් සෙනෙහෙසිනි. 

ටික කලක් ගත වෙද්දී ජග්දීෂ් බාබුගේ තනිකම අතුරුදන් විය. වෙළඳපොළත්, අවන්හලත් පමණක් නොව ඒ නගරයම ඔහුට තමන්ගේ බවක් හැඟිනි. එසේ වුවත් අවන්හලේ හැම තැනින්ම මදන් ඔහුට ‘ඩාජ්යු’ යැයි අමතන හඬ නැඟීම නම් ඒ වෙද්දී ඔහුට හිසරදයක් වී තිබිණි. 

මෙලෙස මදන් නිතරම තමන්ට ඩාජ්යු යැයි ඇමතීම ජග්දීෂ් බාබු අලුතින් ආරෝපණය කර ගත් මධ්‍යම පාන්තික සිතුවිලි රටාවට පටහැනි විය. මහන්තත්වයේ බලවත් බව හමුවේ ඇඟලුම්කමේ සිහින් හුයට පැවැත්මක් තිබුණේ නැත.

“මදන්! මෙහෙ වරෙන්!”

“මේ එනවා, ඩාජ්යු! තේ ගේන්නද, ඩාජ්යු?”

“තේ එපා, ඒත් උඹ මොකද මේ හැම තිස්සෙම ඩාජ්යු, ඩාජ්යු කිය කියා කෑ ගහන්නේ? උඹට මනුස්සයෙක්ගේ වැදගත්කම ගැන තේරුමක් නැද්ද?” කේන්තියෙන් රත් පැහැ ගැන්වී සිටි ජග්දීෂ් බාබුට තම මුවින් පිටවෙන වදන් ගැන පාලනයක් තිබුණේ නැත. ‘වැදගත්කම’යනු කුමක්දැයි මදන්ට තේරුමක් තිබේදැයි සිතන්නට ඔහු නැවතුණේ ද නැත. නමුත් පැහැදිලි කිරීමක් රහිතවම මදන් හැම දේම තේරුම් ගත්තේය. ඒ තරම් කුඩා වයසකදී ලෝකයම තේරුම් ගන්නට එඩිතර වූ ඔහුට එක් කුඩා වදනක් තේරුම් ගැනීම අපහසු වූයේ නැත. 

හිසරදයක් ඇති බවට කඩයේ හිමි කරුට හේතු දක්වා මදන් තම කුඩා කුටියට ගොස් දෙදණ මත හිස හොවා හඬා වැටුණේය. තම නිවසින් පිටව බොහෝ දුරක කල් ගෙවද්දී ඔහු ජග්දීෂ් බාබුවෙත පෑ ඇඟලුම්කම ස්වභාවිකව ඉපදුණු දෙයක් විය. නමුත් මේ සිද්ධියෙන් අනතුරුව, මේ නුහුරු ප්‍රදේශයේදී කවුරුන් විසින් හෝ තමන්ව තම පවුලේ අයගේ තුරුලෙන් සහ ආරක්ෂාවෙන් හදිසියේම උදුරා දමන ලද බවක් ඔහුට පළමු වතාවට දැනුණි. 

ඉනික්බිති ඔහු නැවතත් රාජකාරියට ගියේය. 

ඊළඟ දවසේදී අවන්හලට යන අතරමඟ දී ජග්දීෂ් බාබුට තම ළමා කාලයේ මිතුරකු වූ හේමන්ත් මුණගැසිණි. අවන්හලේ අසුන් ගත් පසු ඔහු මදන්ට හඬ ගැසූ විට කොලුවා තමන් ව මඟ හරින බවක් ඔහුට දැනුණි. දෙවන වතාවේදී හඬ ගැසූ විට මදන් ඔවුන් වෙත පැමිණියේය.

වෙනදා දිස් වූ මඳහස ඔහුගේ මුවේ දක්නට තිබුණේ නැත. වෙනදා මෙන් ඔහු “මොනවාද ගේන්න ඕන ඩාජ්යු?” කියා ඇසුවේද නැත. එබැවින් “තේ දෙකයි, ඔම්ලට් දෙකයි” කියමින් තමන්ටම තම ඇනවුම දෙන්නට ජග්දීෂ් බාබුට සිදු විය. ඉනික්බිති මදන් “ඉක්මනට ගේන්නම් ඩාජ්යු,” කියනවා වෙනුවට “ඉක්මණින් ගේන්නම් සා’හිබ්” යැයි කීවේ ඔහුට අමුත්තකුට සේ සලකමිනි. 

“කඳුකරේ පැත්තේ කොල්ලෙක් වගේ නේද?”හේමන්ත් අනුමාන කළේ ය. 

“ඒ වගේ”යැයි මිමිනූ ජග්දීෂ් බාබු කතාව වෙන අතකට හැරවූයේ ය. 

ටික වෙලාවකින් මදන් තේ රැගෙන පැමිණියේය.

“උඹේ නම මොකක්ද?”හේමන්ත් මිතුරු ලීලාවකින් ඇසුවේය.

මේසය වටා නිහඬබවක් පැතිරිණි. ජග්දීෂ් බාබු තම දෑස තේ කෝප්පය වෙත ම එල්ල කර සිටියේය. මදන් ගේ දෑස ඉදිරියේ පා වුණේ නම් අතීත මතකයන් පමණි. මේ ආකාරයටම දිනක් ජග්දීෂ් බාබු තම නම විමසූ හැටි.. ඉනික්බිති “ඩාජ්යු, කෝ අද හරියට කෑම කාලාත් නැහැ” වැනි කතාබහ සහ ඉනික්බිති “උඹට මනුස්සයෙක්ගේ වැදගත්කම ගැන තේරුමක් නැද්ද?” කී දවස…

 ජග්දීෂ් බාබු දෑස ඔසවා බලද්දී දුටුවේ මදන් ගිනි කන්දක් සේ පිපිරුමට ආසන්න ව සිටි බවයි. 

“උඹේ නම මොකක්ද?”හේමන්ත් නැවත වතාවක් ඇසුවේය.

“සා’හිබ්, මෙහෙ හැමෝම මට කියන්නේ කොල්ලා කියලා” කී මදන් ඉක්මණින් එතැනින් ඉවතට ගියේය. 

“මෝඩ බූරුවෙක්” හේමන්ත් තේ කෝප්පය තොල ගාමින් පැවසීය. “ඌට උගේ නමවත් මතක නැහැ!”

 

පරිවර්තනය - හෙල්මලී ගුණතිලක 

Translation of the short story ‘Big Brother’by Shekhar Joshi

AI Image

වෙසක් කාඩ් මතක

ඉස්සර වෙසක් කිට්ටු වෙද්දී අපිට තිබ්බ ලොකුම වැඩක් තමයි වෙසක් කාඩ් ගන්න එක. පහේ හයේ පන්තිවලදී පන්තියේ හිටිය ඔක්කොම ගෑනු ළමයින්ට අපි වෙසක් කාඩ් බෙදුවා, පිරිමි ළමයින්ට නම් දුන්නේ නැහැ වගේ තමයි මතක. පෝස්ට්කාඩ් එක වගේ වෙසක් කාඩ් ඒ කාලේ සත විසිපහයි.  මීට අමතරව ගුරුවරුන්ට දෙන්න අපි ගන්නේ පියන් දෙකේ ටිකක් ලොකු වෙසක් කාඩ්. ඒවා රුපියල් හතරක් පහක් වෙනවා. ඒවායේ ගොඩාක් වෙලාවට තිබුණේ බුදු පිළිමයක්. පොඩි කාඩ් වල නම් චෛත්‍ය වල පින්තූර, වෙසක් කූඩු වගේ ඒවා තිබුණේ. මල් පොකුරු වල පින්තූර තිබුණු වෙසක් කාඩ් ගනිද්දී නම් වැඩිහිටියෝ බනිනවා වෙසක් එකට අදාළ දෙයක් තියෙන කාඩ් ගන්න කියලා. ඉතින් පන්තියේ ඉන්න ගෑනු ළමයි ගාණයි, උගන්නන ගුරුවරු ගාණයි ගණන් කරලා හැමෝටම ගැලපෙන්න වෙසක් කාඩ් ගන්න එක ඒ කාලේ වෙසක් කිට්ටු වෙද්දී අපිට තිබුණු ලොකුම රාජකාරියක්. 

ඔය කාඩ් වල ලියන පිළිවෙළකුත් තිබුණා. පෝස්ට්කාඩ් වර්ගයේ ඒවා හදලා තිබුණේ මුද්දරයක් ගහලා තැපැල් කරන්නයි. හැබැයි අපි නම් ඕවා දුන්නේ අතේ. ඒ නිසා අපි වැඩි හොඳට ඒ මුද්දරය අලවන්න තිබ්බ කොටුවේ 'අතේ තැපැල්' කියලාත් ලිව්වා. දැන් නම් ඒවා මතක් වෙද්දී අයියෝ කියලාත් හිතෙනවා! මීට අමතරව අපි 'මිතුරිය වාසනාට මිතුරිය හෙල්මලීගෙන්' වගේ මාර formal විදිහට තමයි කාඩ් වල ලීවේ මේ එදිනෙදා හම්බවෙන යාලුවන්ට. ගුරුවරුන්ට ලියද්දී කීකරු සිසුවිය වගේ විශේෂණ පද ත් දැම්මා. මම ලංකාවේ ඉස්කෝලේ යන්න පටන් ගත්තේ පහේ පන්තියේ ඉඳන් නිසා මට මේ අප්‍රකාශිත වෙසක් කාඩ් හුවමාරු රීති ටික මුල ඉඳන් ඉගෙනගන්න වුණා ඉතින්. 

හැබැයි ඉතින් වෙසක් සතිය පහු වෙද්දී යාලුවන්ගෙන් ලැබුණු වෙසක් කාඩ් මිටිය මේස පුරා අතුරලා ආයෙත් ආයෙත්  හැඩ බලමින්, මේ වතාවේ කීයක් ලැබුණාද කියලා ගණන් කරමින් අපි හරි සතුටු වුණා. ඊළඟ අවුරුද්දේ පොත් වලට පිටකවර දාද්දි අලවන්න පින්තූර ගන්නෙත් මේ කාඩ් එකතුවෙන් තමයි. බුද්ධාගම පොතට නම් අනිවාර්යයෙන් ඇලෙව්වේ ලොකු බුදු පිළිමයක් තිබුණු කාඩ් එකක්. අනිත් පොත් වලට අර රෝස මල් එහෙම තිබුණු කාඩ් ප්‍රයෝජන වුණා. 

ලොකු පන්තිවලට යද්දී මේ කාඩ් හුවමාරු පුරුදු නැතිවුණා කියලායි මතක. නෑදෑ කෙනෙක්ගෙන් එහෙම ඇත්තටම තැපෑලේ ගෙදරට ආව කාඩ් එකක් දෙකක් විතරයි ඒ කාලේ වෙසක් කාලෙට ගෙදර තිබුණේ.

දැන් ලංකාවේ කඩවල වෙසක් කාඩ් විකුණන්න තියෙනවාද, ළමයි ඒවා හුවමාරු කරගන්නවාද කියලා හරියටම දන්නේ නැත්තේ මමත් ලංකාවෙන් පිටවෙලා දශක දෙකක් විතර ගතවෙලා නිසා. අපි නිවාඩුවට ලංකාවට ගිය එක සැරයක වත් වෙසක් කාලයක යන්නත් බැරි වුණා. කොහොම කළත් ඒ වෙසක් කාඩ් මතක ටික නම් බොහොම සුන්දර බව තේරෙන්නේ මෙහෙම අතීත මතක සවාරියක ඇවිදලා ආවාම තමයි.

-පරණ වෙසක් කාඩ් වල පින්තූර හොයාගන්නත් නැති තරම් දැන්. මේ පින්තූරය bbc.com පිටුවෙන්

මැකී යන මතක අතරේ සාංකාවක සේයා මවන ටීනා ෂෝ

අප වටා සිටින අය සමඟත්, කාලය සමඟත් අපගේ ජීවිත බැඳී ඇත්තේ මතකය නමැති සියුම් රැහැනින් බව  ඔබ කෙදිනක හෝ කල්පනා කර තිබේද? යම් හෙයකින් මේ රැහැන බිඳුණහොත් අපට අප පවා අහිමි වීමට ඉඩ ඇත. එසේ බිඳෙන නොබිඳෙන මතක බැමි අතර, විවිධ සීමා බාධක මැද නොසැලී පවතින මවක සහ දියණියක අතරේ  පවතින බැඳීම පිළිබඳ ලියවුණු නවකතාවකි ටීනා ෂෝ ලේඛිකාවගේ ‘අ හවුස් බිල්ට් ඕන් සෑන්ඩ්’. 

මේ කෘතියේ කතානායිකාව වන පනස් අට හැවිරිදි මැක්සීන් අඩු වයසින් එළඹෙන ඩිමෙන්ෂියා රෝග තත්ත්වයකට මුහුණ දෙමින් සිටින්නීය. මේ නිසා ඇයට ඇතැම්විට යථාව මායාවක් බවටත්, මායාව යථා ව බවටත් පත්වේ. කටුක ළමා කාලයක් සහ තාරුණ්‍යයක් ගෙවා ඇති මැක්සීන් හට දිවියේ සන්ධ්‍යා අවධියේදී වත් සැනසුමක් ලබන්නට මේ රෝගය ඉඩ නොදෙන බව පැහැදිලිය. එහෙත් තම රෝගී තත්ත්වය තවත් බරපතල වීමට පෙර, තම ජීවිත කාලයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සඟවා තිබුණු රහසක් නිරාවරණය කිරීමට ඇය දරන උත්සාහය මේ කතාවේ වස්තු බීජයයි. එහෙත් මැකී යමින් පවතින මතකයත් සමඟ මෙය ලේසි පහසු කාර්යයක් නම් නොවේ.

මේ මැක්සීන් ගේ කතාව වූවත් එය ඇගේ දියණිය වන රෝස් ගේ කතාවද වේ. තම මව වයෝවෘද්ධ වීමටත් පෙර බරපතල රෝගී තත්ත්වයකට ගොදුරු වූ විට ඊට මුහුණ දෙන්නට තමන් කුමක් කළ යුතු දැයි රෝස් උභතෝකෝටික ගැටලුවකට මැදි වේ. එක් අතකින් තම මව ගැන ඇය තුළ පවතින අසීමිත ආදරයත්, තවත් අතකින් මාතෘත්වය ලැබීමට නොහැකිව තම පෞද්ගලික ජීවිතයේ මුහුණ පාන්නට සිදුව ඇති නොවිසඳෙන ගැටලුත් අතරට මැදිවන රෝස් බෙහෙවින් අසරණ වන්නීය. මීට සමාන්තරව රෝස් ගේ මතකයද ඇය සමඟ හැංගිමුත්තන් කරමින් පවතී. නිරතුරුව ඇගේ හුස්ම හිර කරමින් නැගී එන බියට ඈඳුණු කුඩා කල මතකය කුමක්ද? සිය ළමා විය හා බැඳුණු, තම මතකය අගිස්සේ සෙලවෙන අභිරහස කුමක්ද?

‘අ හවුස් බිල්ට් ඕන් සෑන්ඩ්’ කියවද්දී පුද්ගලයෙකුට තම මතකය අහිමිවීමේ ඛේදාන්තය අප වෙළා ගන්නා අතර ජීවිතයේ ඕනෑම මොහොතක ගිලිහිය හැකි මතකය වැනි මහඟු සම්පතක් ගැන නැවතී නොසිතීම ගැන එය අප තුළ තැවුලක් ඇති කරවයි. තවත් අතකට මේ කෘතිය මනුෂ්‍ය සබඳතා වල අළු පැහැති ස්වභාවය ගැන යළි යළිත් සිතීමට අප පොළඹවයි; හරි වැරැද්ද අතර ඇති බොඳ වුණු සීමාව ගැනත්, හැම විටම හැම කෙනෙකුම විපතෙන් බේරා ගනු නොහැකි බව ගැනත් අපට පාඩම් උගන්වයි. මේ හැම දේට ම වැඩියෙන් මවක් සහ දියණියක් අතර පවතින නොනිමි බැඳීම මුදු ලෙස හුවා දක්වමින් ලේඛිකාව මේ කතාව නිර්මාණය කර ඇති ආකාරය කියවන්නාගේ සිත ඇද බැඳ ගනී. 

නවසීලන්ත ජාතික ලේඛිකාවක් වන ටීනා ෂෝ, ළමා කතා සහ යොවුන් නවකතා කීපයක් ඇතුළුව කෘතීන් පහළොවක් රචනා කර ඇත. නවසීලන්තයේ සුන්දර කඳු නිම්න, මුහුදු තීර සහ ගොවිපොළ ජීවිත තම කතන්දර වලට මනා සේ මුහු කරගැනීම ඇයගේ අපූරු දක්ෂතාවකි. 

‘අ හවුස් බිල්ට් ඕන් සෑන්ඩ්’ කෘතියට 2023 වසරේදී හොඳම අත්පිටපත සඳහා ප්‍රදානය කරනු ලබන මයිකල් ගිෆ්කින්ස් සම්මානය හිමිවිය. 

A House Built on Sand by Tina Shaw (2024)
The Text Publishing Company

-හෙල්මලී ගුණතිලක 

සිළුමිණ විදෙසක ලිවිසැරිය - 24 මැයි 2026

බල්ලන්ගේ සොඳුරු බව

“මට හිතුණා වැලි තලාවේ වාඩිවෙලා
පුර හඳ පායන හැටි බලන්න
මොකද කියන්නේ පර්සි? යමුද?”

ඉතින් සඳ දුරින් නැඟෙමිනි, කෙතරම් සුන්දර ද?
ඒ දසුන මට මා ගැනම සිතන්නට පොළඹවයි
දෙව්ලොව ගැන කල්පනා කරන
අංශු මාත්‍රික ජීවියෙක්මි
සඳේ පරිපූර්ණ රූ සපුව ගැන
කෘතඥ වෙමි
ලෝකයට ප්‍රේම කිරීම
කෙතරම් පොහොසත් ක්‍රියාවක් ද!

මේ අතරතුර පර්සි
මගේ ගතට ඇල වී
මගේ මුව දෙස බලාගත්වනම සිටින්නේ
ඔහුගේ ලෝකයේ පරිපූර්ණ සඳ
මා යැයි සිතමින් මෙනි

පරිවර්තනය- හෙල්මලී ගුණතිලක 

Translation of the poem 'The Sweetness of Dogs' by Mary Oliver

Digital sketch

සෙනෙහසේ මල් කළඹ

ඉන්දියාවේ කඳුකර පෙදෙස් වල තවමත් විසිතුරු ඉංග්‍රීසි නම් ඇති පැරණි බංගලා දකිනු හැකිය. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ මේවා ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින් තනවා තිබුණේ පහත රට දැඩි උණුසුම් කාලගුණයෙන් මිදී සහනයක් ලබා ගැනීම පිණිසයි. පසු කාලීනව මේවා අතරින් බොහොමයක් ජරා ජීර්ණ වී සතුන්ටත්, ඉඳහිට ඒ අසලින් කොටළුවන් සමඟින් ගමන්ගත් ගැමියන්ටත් සෙවන සැලසුවේය. 

මේ අත් හැර දැමුණු බංගලා අතර ‘මල්බෙරි ලොජ්' නමින් ඉතාමත් පිළිවෙල, සුදු හුණු ගෑ කුඩා නිවසක් විය. එහි මැකෙන්සි මෙනෙවිය නම් වූ අවිවාහක, වයස්ගත ඉංග්‍රීසි කාන්තාවක් ජීවත් වූවා ය. වයස අසූව ඉක්මවා සිටියත් ඇගෙන් ඒ වයස දිස් වූයේ නැත. බෙහෙවින්ම ක්‍රියාශීලී කෙනෙකු වූ මැකෙන්සි මෙනෙවිය පරණ තාලයේ විසිතුරු ගවුම් ඇන්දාය. සතියකට වතාවක් නගරය වෙත ඇවිද ගිය ඈ බටර්, ජෑම්, සබන් සහ කළාතුරකින් සුවඳ විලවුන් බෝතලයක් ද මිළදී ගත්තා ය. 

මැකෙන්සි මෙනෙවිය පළමු ලෝක යුද්ධයට පෙර සිට, එනම් තම යෞවන වයසේ පටන් මේ නිවසේ ජීවත් වූවා ය. ඇගේ දෙමව්පියනුත්, සොයුරාත්, සොයුරියත් මිය ගොස් තිබුණු අතර ඇයට ඉන්දියාවේ වෙනත් ඥාතීන් සිටියේ නැත. ඇගේ ජීවිකාව සඳහා කුඩා විශ්‍රාම වැටුපක් ප්‍රමාණවත් විය. මැකෙන්සි මෙනෙවියගේ නිවසට ආ සීමිත අමුත්තන් අතර ප්‍රදේශයේ පූජකවරයා, තැපැල්කරු සහ කිරි වෙළෙන්දා විය. තනිකමින් පෙළෙන බොහෝ වයස්ගත උදවිය මෙන් ඇයට ද සුරතලෙකු විය. ඒ දිලිසෙන කහ පැහැති ඇස් ඇති විශාල කලු බළලෙකි. 

තම කුඩා ගෙවත්තේ මැකෙන්සි මෙනෙවිය ඩාලියා, ක්රිසන්තමම්, ග්ලැඩිඕලි මල් වර්ග මෙන්ම දුර්ලභ ඕකිඩ් වර්ග කිහිපයක් වගා කළාය. ඈ කැලෑ මල්, ගස්, කුරුල්ලන් සහ කෘමි සතුන් ගැන බොහෝ දේ දැන සිටියාය. කිසි දිනක ඒ දේවල් ගැන ඈ උවමනාවෙන් උගෙන තිබුණේ නැතත් තමන් අවට වූ දේ සමඟ ඇයට මනා සහසම්බන්ධයක් තිබිණි. 

එක් සැප්තැම්බරයක වැසි සමය අවසන් වෙද්දී මැකෙන්සි මෙනෙවියගේ අප්‍රිකානු දාස්පෙති පාත්තිය පුරා මල් දිස් විය. එළෙඹෙමින් තිබුණු සීත ඍතුව සැඩ නොවනු ඇතැයි ඈ ප්‍රාර්ථනා කළේ එන්න එන්නම ඇයට සීතල දරා ගැනීමට අපහසු වූ හෙයිනි. මෙදින ඈ තම ගෙවත්තේ සිටිද්දී තම නිවස අසල කඳු බෑවුමේ කැලෑ මල් නෙලන කුඩා පිරිමි ළමයෙකු දුටුවා ය.

“කොල්ලෝ, ඔය මොකද කරන්නේ?” ඇය උස් හඬින් ඔහුගෙන් ඇසුවාය. 

කලබල වූ දරුවා ඉක්මණින් බෑවුම ඔස්සේ ගොස් පළා යන්නට තැත් කළත් ඉඳිකටු වැනි පයිනස් පත්‍ර මත ඔහුගේ පය ලෙස්සූ බැවින්, ඔහු රූටා විත් මැකෙන්සි මෙනෙවියගේ නාස්ටර්ෂම් පාත්තියටම වැටුණේය. තමන්ට ගැලවීමක් නොමැති බව වැටහුණු බැවින් ඔහු ඇය වෙත දීප්තිමත් සිනාවක් පා “සුබ උදෑසනක් මිස්!” කීවේය. 

ඔහු ඒ ප්‍රදේශයේ වූ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් ඉගැන්වූ පාසලේ සිසුවකු වූ අතර එහි නිල ඇඳුම වූ කබායත්, ටයි පටියත් පැළඳ සිටියේය. බොහෝ ආචාරශීලී පාසල් සිසුන් මෙන් ඔහු ද සෑම කාන්තාවකටම ‘මිස්’යැයි ආමන්ත්‍රණය කිරීමට පුරුදු පුහුණු ව තිබුණු බවක් පෙනුණි. 

‘සුබ උදෑසනක්,” මැකෙන්සි මෙනෙවිය තදින් කීවාය. “කරුණාකරලා මගේ මල් පාත්තියෙන් අයින් වෙනවාද?” 

දරුවා ප්‍රවේසමෙන් නාස්ටර්ෂම් වැල් මතින් ඉවත් ව මැකෙන්සි මෙනෙවිය දෙස බැගෑපත් බැල්මක් හෙලුවේ ය. 

“තමුන් මේ වෙලාවේ ඉන්න ඕන ඉස්කෝලේ නේ, මෙහෙ මොකද කරන්නේ?” ඇය විමසුවාය. 

“මම මල් කඩන්න ආවේ මිස්.” ඔහු කැලෑ මල් සහ මීවන එකතු කළ මල් පොකුරක් පාමින් කීවේය. 

“ආ!” මැකෙන්සි මෙනෙවිය මඳක් පසුබෑවා ය. පිරිමි ළමයකු මල් ගැන උනන්දුවක් දක්වනු ඈ බොහෝ කාලයකින් දැක තිබුණේ නැත. 

“ඔයා.. මල් වලට කැමති ද?”

“ඔව් මිස්, මම හිතාගෙන ඉන්නේ උද්භිද විද්‍යාඥයෙක් වෙන්න.”

“ඒක අමුතු අදහසක්. ඔයා මේ මල් වල නම් දන්නවාද?”

“නෑ මිස්.”

“මේ බටර්කප්,” මැකෙන්සි මෙනෙවිය කීවාය. “ඔය දම් පාට මල සැල්වියා. ඔයාට පැළ වර්ග ගැන පොත් එහෙම තියෙනවාද?”

“නෑ මිස්.”

“එහෙනම් එන්න, මම පොතක් පෙන්නන්නම්.”

ඈ පිරිමි ළමයා ව කැඳවාගෙන තම කුඩා විසිත්ත කාමරයට ගියා ය. එය ලී බඩු, පොත් පත් සහ මල් බඳුනින් පිරී තිබිණි. ඔහු තරමක් අපහසුතාවයෙන් පුටුවක කෙළවර අසුන් ගත්තේය. බළලා වහා ඔහුගේ උකුලට පැන නිදන්නට වූයේ සෙමෙන් පුරු පුරු හඬ නඟමිනි. 

“මොකක්ද ඔයාගේ නම?” මැකෙන්සි මෙනෙවිය පොත් තෝරන අතරතුර විමසුවා ය. 

“අනිල්, මිස්”

“කොහෙද පදිංචිය?”

“ඉස්කෝලේ නිවාඩු කාලෙට මම දිල්ලියට යනවා, මගේ තාත්තාට එහෙ බිස්නස් එකක් තියෙනවා.”

“ආ මෙන්න තියෙනවා!” ඈ බරැති පොතක් රාක්කයෙන් පිටතට ගනිමින් කීවාය. “මේ Flora Himaliensis කියන පොත 1892දී පළ කරලා තියෙන්නේ. සමහරවිට මේ ඉන්දියාවේ ඉතුරුවෙලා තියෙන එකම පිටපත වෙන්න ඇති, ඒ නිසා මේක බොහොම වටිනා පොතක් අනිල්. වෙන කිසිම උද්භිද විද්‍යාඥයෙක් මේ විදිහට හිමාලයේ කැලෑ මල් ලේඛනගත කරලා නැහැ. හැබැයි මුළු දවසම අන්වීක්ෂ ළඟ මිසක් කඳුකරයේ ගත නොකරන උද්භිද විද්‍යාඥයන්ට තවම හොයාගන්න බැරිවුණු තව පැලෑටි මේ කඳුකරයේ සෑහෙන්න තියෙනවා. සමහරවිට ඔයාට කවදාහරි පුළුවන් වේවි ඒ ගැන යමක් කරන්න.”

“ඔව් මිස්.”

මැකෙන්සි මෙනෙවිය උදුන දල්වා කේතලය ලිප තැබුවා ය. ඉනික්බිති වයෝවෘද්ධ ඉංග්‍රීසි කාන්තාවත් කුඩා ඉන්දියානු දරුවාත් එක පෙළට අසුන්ගෙන පොත ට සම වැදී එය කියවන්නට වූහ. මැකෙන්සි මෙනෙවිය ඒ ප්‍රදේශයේ දක්නට ඇති මල් වර්ග වල විස්තර පෙන්වද්දී අනිල් ඒවායේ නම් සහ ඒවා පිපෙන ඍතු ගැන විස්තර සටහන් කරගත්තේය.

“මම ආයෙත් දවසක එන්නද?” අන්තිමේදී ඔහු පිටත් වන්නට සූදානම් ව ඇසුවේය. 

“කැමති නම් එන්න,” ඈ පිළිතුරු දුන්නා ය. “හැබැයි ඉස්කෝලේ වෙලාවේ නෙමෙයි, පන්ති පාඩු කරගන්න එපා.”

ඉනික්බිති අනිල් සතියකට වතාවක් පමණ මැකෙන්සි මෙනෙවිය බලන්නට ආවේය. ඒ හැම වතාවකම මෙන් ඔහු ඇයගෙන් නම් අසා දැනගන්නට කැලෑ මල් වර්ග ගෙන ආවේය. ඈ ඔහුගේ පැමිණීම කැමත්තෙන් බලාපොරොත්තු වූ අතර ඇතැම්විට සතියක් ගතවී ඔහු නොපැමිණි විට තම බළලා ට ඒ ගැන ගතු කීවාය. 

ඔක්තෝම්බර් මාසයෙන් අඩක් ගෙවෙද්දී දුර ඈත කඳු මුදුන් මතට හිම වැටිණි. ඈත කඳු පන්තියෙන් එක කන්දක් අනෙත් ඒවාට ඉහළින් දිස් වූයේ තනි නිල් අහසක දිලිසෙන ධවල ශිඛරයක් ලෙසිණි. සන්ධ්‍යාවේ හිරු බසිද්දී මේ කන්ද තඹ පැහැයෙන් රෝස පාටටත්, රතු පාටටත් හැරුණි. ඒ වෙද්දී පාසල් නිවාඩුවට ඉතිරි ව තිබුණේ දෙසතියකි.

“අර කන්ද කොයිතරම් උස ද?” දිනක් අනිල් ඇසුවේය.

“අඩි දොළොස් දාහකට වැඩි වෙන්න ඕන,” මැකෙන්සි මෙනෙවිය පිළිතුරු දුන්නා ය. “මට හැමදාම ලොකු ආසාවක් තිබුණා ඒ කඳු මුදුනට යන්න, ඒත් එතැනට හරියකට පාරක් නැහැ. මෙහෙ දකින්න නැති මල් ඒ උසේදී පිපෙනවා ඇති, නිල් ජෙනේෂියන් මල්, දම් කොලම්බයින් මල් එහෙම…”

පාසල් නිවාඩුවට පෙර දින මැකෙන්සි මෙනෙවියගෙන් සමු ගන්නට අනිල් පැමිණියේය. ඔහු පිටව යන්නට සූදානම් වෙද්දී කැලෑ මල් ගැන ලියවුණු පොත ඈ ඔහු අතේ තැබුවාය. 

“මේක බොහොම වටිනා පොතක්නේ!” ඔහු කීවේය. 

“ඒ නිසා තමයි මම ඒක ඔයාට දෙන්නේ, නැත්නම් ඕක පරණ බඩු වෙළෙන්දෝ අතට තමයි කවදා හරි යන්නේ.”

“ඒත් මිස්…”

“මාත් එක්ක වාද කරන්න එපා, මේක අරගෙන යන්න.”

දරුවා පොත තුරුලු කරගෙන සීරුවෙන් සිටගෙන “ආයුබෝවන් මැකෙන්සි මෙනෙවිය” කීවේය. ඒ ඔහු ඇගේ සම්පූර්ණ නම ම කී පළමු වතාව විය. 

නොබෝ දිනකින් සැඩ සුළං හමා හිම වර්ෂා වැටෙන්නට විය. ගෙවත්තේ මල් සියල්ල සීතල නිසා මියැදුණි. බළලා නිරතුරුවම ගෙතුළට වී ඇඳේ කෙළවරක නිදමින් කාලය ගත කළේය. මැකෙන්සි මෙනෙවිය ගනකම් සාලු සහ මෆ්ලර් රැසක් ඔතාගත්තත් ඇයට සීතලෙන් මිදීමට දුෂ්කර විය. සීතල නිසා ඇගේ අතැඟිලි කෙතරම් දරදඬු වී ද යත් ඇයට පිසූ බෝංචි සහිත ටින් බඳුනක් විවර කර ගැනීමට පැයක පමණ වෙලාවක් ගත විය. හිම පතනය ඇරඹුණු විට දින ගණනාවක් ගෙවෙන තෙක් කිරි වෙළෙන්දා පැමිණියේ නැත. 

තමන්ට මහත් වෙහෙසක් දැනුණු බැවින් මැකෙන්සි මෙනෙවිය නිරතුරුව ඇඳට වී කාලය ගත කළාය. ඈ උණුසුම් වතුර බෝතලයක් තම කොන්ද ට තබාගත් අතර බළලා ඇගේ දෙපා උණුසුම් කළේ ය. ඈ වසන්තයත්, ගිම්හානයත් ගැන සිහින දුටුවාය. තව තෙමසකින් නැවතත් ප්‍රිම්රෝස් මල් පිපෙනු ඇත, පාසල් නිවාඩුව අවසන් වී අනිල් ආපිට පැමිණෙනු ඇත. 

එක රාත්‍රියක උණු වතුර බෝතලය පුපුරා එහි වූ දියෙන් ඇඳ තෙතබත් විය. දින කීපයක් යන තුරු හිරු නොනැඟුණු බැවින් ඇඳේ පොරෝනා වියලුණේ නැත. මැකෙන්සි මෙනෙවියට සීතලක් ඇල්ලූ අතර ඇයට අපහසුවෙන් හෝ ඇඳට ම වී සිටින්නට සිදුවිය. 

දිනක් තද සුළඟක් ඇගේ නිදන කුටියේ කවුළුවේ පියන් හැරදමා හඹා ගියේය. මැකෙන්සි මෙනෙවිය ඉතා දුර්වලව පසු වූ බැවින් එය වසා දමන්නට ඇඳෙන් නැගිටීමට ඇයට නොහැකි විය. සුළඟට වර්ෂාවත්, හිම ත් ඇගේ කාමරයට ඇතුළු විය. බළලා තම ස්වාමි දුවගේ සිරුරට තුරුලු වූවේය. එහෙත් උදෑසන වෙද්දී ඒ සිරුරේ උණුසුම නැති වූ බැවින් ඌ ඇඳෙන් බිමට පැන පොළොව පහුරු ගාන්නට විය. 

කවුළුව අතරින් හිරු එළිය විසිරෙද්දී කිරි වෙළෙන්දා පැමිණියේය. දොරකඩ වූ පීරිසියකට ඔහු කිරි ස්වල්පයක් වත් කරද්දී බළලා ජනෙල් පඩියෙන් බිමට පැන ඒ වෙත පැමිණියේය. කිරි වෙළෙන්දා මැකෙන්සි මෙනෙවියට කතා කළ නමුත් පිළිතුරක් ලැබුණේ නැත. ඈ වෙනදාට හිරු උදාවටත් පෙර අවදිවන බව දත් බැවින් ඔහු ඇයට හඬගසමින්ම විවර කවුළුවෙන් නිවස තුළට එබිකම් කළේය.  

මැකෙන්සි මෙනෙවිය පිළිතුරු දුන්නේ නැත. ඒ වෙද්දී ඈ නිල් ජෙනේෂියන් මල් සහ දම් කොලම්බයින් මල් පිපෙන කඳු මුදුන වෙත ගොස් තිබිණි. 

පරිවර්තනය- හෙල්මලී ගුණතිලක 

Translation of the short story ‘A Bouquet of Love’ by Ruskin Bond

AI generated image